( Interview ) အတိုင္ပင္ခံေရွ႕ေန ဦးေအာင္သိန္းႏွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

ေမး.....ျမန္မာႏိုင္ငံမွာဘယ္လိုလူမ်ိဳးေတြကရဲအႏွိပ္စက္ခံရျပီးေတာ့၊အႏွိပ္စက္ခံရတဲ့လူေတြကတိုင္ၾကားခြင့္ေရာရွိလား။

ဦးေအာင္သိန္း….ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းရင္ေတာ့တိုင္ၾကားခြင့္ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ရာဇဝတ္မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္လာရင္လည္း
ရဲေတြကအေရးယူေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာညွင္းပန္းတာမဟုတ္ရင္ေတာင္ရိုက္ႏွက္စစ္ေဆးတာရွိတယ္။ရိုက္ရင္းနဲ႕အခ်ိဳ႕အေသ
ျဖစ္သြားတာရွိတယ္။ျမန္မာႏိုင္ငံရဲစခန္းေတြကေနျပစ္မႈက်ဴးလြန္ပါတယ္လို႔ယူဆရတဲ့လူေတြကိုစစ္ေဆးရင္းနဲ႔ရဲစခန္းေတြမွာ
ေသတာ၊အထူးသျဖင့္ နယ္ေတြမွာရိုက္ႏွက္စစ္ေဆးမႈမ်ားျပားတာေတြသိရပါတယ္။ႏိုင္ငံေရးအမႈနဲ႔ႏြယ္တဲ့အမႈေတြမွာ ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကပိုဆိုးတယ္။ဥပမာေအာင္ႏိုင္ဝင္းဆိုတဲ့ေကာင္ေလးရဲ႕အမႈရွိဘူးတယ္၊အဲဒါကပုစြန္ေတာင္တို႔၊
Junction8 တို႔မွာ ဗံုးမေပါက္ခင္မွာ သူတို႔ကိုဗံုးေဖာက္လိမ့္မယ္ဆိုျပီးေတာ့

မသကၤာတဲ့လူေတြကိုဖမ္းဆီးစစ္ေဆးတာေပါ့ေလ။ျမဝတီတို႔မဲေဆာက္တို႔ဘက္သြားဘူးတဲ့လူေတြကိုလိုက္ရွာဖမ္းတာေပါ့ေလ၊
အန္အယ္လ္ဒီလူငယ္ျဖစ္တဲ့ေအာင္ႏိုင္ဝင္းသူ႔ကိုေထာက္လွန္းေရးကစဖမ္းတာ၊ စစ္ဖက္ေရးရာလံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔ အခုေခၚတဲ့စအဖေပါ့ စအဖကေနျပီး ေခၚယူစစ္ေဆးရင္းနဲ႔ ေသသြားတာရွိဘူးတယ္။ေသတာကိုအေၾကာင္းမၾကားဘဲ၊သဂ်ိဳလ္မဲ့အခ်ိန္က်မွလာျပီးေတာ့ ေလ်ာ္ေၾကးေငြတသိန္းလာေပးျပီးေျပာတယ္။မိသားစုကလက္မခံဘူး၊အဲဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ျပီးေတာ့ မိသားစုဝင္ေတြကတရားစြဲတယ္။အဆင့္ဆင့္တရားရံုးကပယ္တယ္။

ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ကေသမႈေသခင္းဖြင့္တယ္။ ရဲစခန္းကေတာ့ အသဲေရာင္အသားဝါနဲ႔ေသဆံုးတာဆိုုျပီးေျပာတယ္။သူ႔ကို ဘိုင္အိုစီလုပ္တဲ့ အခါက်ေတာ့ သူ႔ရဲ႕အတြင္းနံရိုးေတြကက်ိဳးေနတယ္၊ အသဲကိုသြားစိုက္ေနတယ္။ခႏ ၱာကိုယ္မွာ ညိဳမဲတဲ့ ဒါဏ္ရာေတြရရွိေနတယ္။ ျပင္ပလကၡဏာမွာ ထိခိုက္ဒါဏ္ရာရရွိထားတာေတြေတြ႔ရတယ္။ေသမႈေသခင္းဖြင့္တဲ့အခါမွာ ဆရာဝန္ကိုယ္တိုင္ကလာေရာက္ျပီး ထြက္ဆိုထားတာရွိတယ္။အစာအိမ္ကိုဓါတ္ခြဲခန္းပို႔ျပီးစစ္ေဆးတဲ့အခါ အသဲေရာင္အသားဝါဘီပိုးရွိတယ္။အဲဒါေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ဆိုျပီးေတာ့ ဆရာဝန္ကအဲလိုေျပာလုိက္တယ္။
ေနာက္တခုကဦးျမင့္ေအးဆိုတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကလူ႕အခြင့္အေရးကာကြယ္ျမွင့္တင္ေရးအဖြဲ႕ ကလူကို ၾကံ႕ခိုင္ေရးရံုးနားမွာ ေဖာက္ခြဲေရးကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့လူေတြထဲမွာ ရန္ေရႊဆိုတဲ့လူပါတယ္လို႔ေျပာျပီးဦးျမင့္ေအးပါပါေအာင္ခ်ိတ္တယ္။

ဒီအမႈမွာ ဦးျမင့္ေအးမပါဘူး၊သူကလူ႔အခြင့္အေရးလုပ္တာ။လူ႔အခြင့္အေရးလုပ္တဲ့လူကို ေဖာက္ခြဲေရးကိစၥေတြမွာပါဝင္တယ္ဆိုျပီးေသးသိမ္ညွိဳးႏြမ္းေအာင္ လုပ္တာျဖစ္တယ္။ရန္ေရႊကထိုင္းဘက္ကိုသြားဖူးတယ္။ ေထာင္က်ဘူးေတာ့ ရန္ေရႊကိုႏွိပ္စက္တယ္။ရန္ေရႊရဲ႕တန္ဆာကိုေအာက္ကေနမီးရိႈ႕ျပျပီးဦးျမင့္ေအးကိုျပတယ္။ျပေတာ့ ခင္ဗ်ားမဝန္ခံရင္ဒီေကာင့္ကိုဆက္လုပ္မယ္ဆိုေတာ့ရန္ေရႊက ကိုျမင့္ေအးေရမဟုတ္ဟုတ္ဟုတ္ဝန္ခံေပးပါဆိုျပီးကိုျမင့္ေအးက သူ႔ျမိဳ႕နယ္ကလူတေယာက္ကိုေခၚျပီးက်ဳပ္ကေတာ့မပါဘူး၊ဒါေပမဲ့ကိုယ္နဲ႔သိတဲ့လူတေယာက္ကိုႏိွပ္စက္တာကိုျမင္ရတဲ့အတြက္
က်ဳပ္ဒီဟာကိုလက္မွတ္ထိုးေပးမယ္ဆိုျပီးထိုးလိုက္တယ္။သူကအခုဆိုရင္ အႏွစ္ ၂၀ေက်ာ္ေထာင္က်ခံေနရတယ္။ ေနာက္တေယာက္ကကိုသန္းျမင့္ေအာင္ သူ႔ကိုေဖာက္ခြဲမသကၤာဆိုျပီးဖမ္းတယ္။

ျပီးေတာ့ တရားမဝင္ NLD LA နဲ႔ဆက္သြယ္တယ္။အင္တာနက္ေတြမွာ အစိုးရနဲ႔ဆန္႔က်င္တဲ့အေၾကာင္းေတြေရးတယ္ဆိုျပီး သူ႔ကိုဖမ္းတယ္။ ျပီးေတာ့တရားရံုးမွာ၁၇(၁)၊၁၃(၁)နဲ႔တရားစြဲထားတယ္၊မေလးရွားNLDနဲ႔အဆက္အသြယ္လုပ္လို႔မတရားအသင္း
သတ္မွတ္ထားတဲ့လူေတြနဲ႔အဆက္အသြယ္လုပ္လို႔ဆိုျပီးေတာ့၊ဒီကေနတရားဝင္ထြက္တယ္ ၊ဒါေပမဲ့ မဲေဆာက္ကေနတရားမဝင္ျပန္ဝင္လာတဲ့လူျဖစ္တယ္ဆိုျပီးေတာ့ ၁၃(၁)အရ ၂ႏွစ္ ၁၇(၁)အရ၃ႏွစ္ စုစုေပါင္း၅ႏွစ္ ေထာင္ခ်လိုက္တယ္။ကိုသန္းျမင့္ေအာင္ကတရားရင္ဆိုင္ေနရရင္းနဲ႔ကို ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းတဲ့ဒါဏ္ေတြေၾကာင့္ အင္းစိန္ေဆးရံုမွာ ၁လေလာက္ေနခဲ့ရတယ္။ အခုဆိုရင္စိတၱဇေဆးရံုမွာ သြားကုသေနတယ္။ ေဆးကုျပီးေတာ့ အမႈကိုရံုးထုတ္တယ္၊သူဟာအမႈစစ္ေဆးေနစဥ္မွာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာခ်ိဳ႕ယြင္းေနတယ္ဆိုတာတင္ျပတယ္။တင္ျပေပမဲ့အမႈတြဲမွာ မေပၚေပါက္တဲ့အတြက္တရားရံုးကဒါကိုထည့္မစဥ္းစားဘဲနဲ႔ သူ႔ကိုျပစ္ဒါဏ္ေပးတာ၊ဒါဟာဥပေဒနဲ႔ မညီဘူး။ေနာက္တခုက ေျမာက္ဥကၠလာမွာ လင္မယားရန္ျဖစ္လို႔ ဆိုျပီးေယာက်ာ္းလုပ္တဲ့လူကို ရယကရံုးထဲမွာထိပ္တံုးခတ္ျပီး ခ်ဳပ္ထားတယ္။ခ်ဳပ္ရင္းနဲ႔သူ႔ကိုရိုက္ႏွက္ရင္းနဲ႔ေသသြားတယ္။ေသသြားတို႔မိန္းမနဲ႕ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းေတြကသက္ဆုိင္ရာမွာတိုင္တယ္။ ၾက့ံခိုင္ဖြံ႕ျဖိဳးေရးနဲ႔ရယကကလူေတြကရိုက္သတ္လိုက္တာဆိုေတာ့သူတို႔ကဒါကိုအမႈလည္းမဖြင့္ေပးဘူး၊ဒါဟာရန္ကုန္ျမိဳ႕တြင္းဝန္းက်င္မွာျဖစ္တာသိသေလာက္ေျပာျပတာျဖစ္တယ္။နယ္ေတြမွာဒါ့ထက္ဆိုးတယ္၊ဒါ့ထက္ ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရတယ္။

ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရ လို႔ေသသြားရင္အေလာင္းကိုမီးရိႈ႕ျပီး ေဖ်ာက္ေတာ့ လက္စလက္နေတြကေပ်ာက္ကုန္တယ္။ရန္ကုန္မွာကေတာ့ မီဒီယာရွိတယ္၊ဆက္သြယ္တိုင္တန္းမႈေတြရွိေတာ့ သိႏိုင္တယ္။နယ္မွာေတာ့ မီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီးလိုက္ေတာ့ ဒီလိုနဲ႔ပဲေပ်ာက္ကြယ္သြားတဲ့လူေတြ အမ်ားၾကီးရွိတယ္ဆိုတာ ေျပာခ်င္တယ္။

ေမး.....နယ္မွာေကာ အကူအညီေတာင္းစရာေနရာမရွိဘူးလား။

အကူအညီေတာင္းစရာဆိုရင္အန္အယ္လ္ဒီရွိရင္အန္အယ္လ္ဒီကိုအကူအညီလာေတာင္းတယ္။အန္အယ္လ္ဒီကမီဒီယာကိုေျပာမယ္
မီဒီယာကျဖန္႔မယ္ေပါ့။ အဲဒီမွာက်ေတာ့ ဌာနအခ်င္းခ်င္းကရိုင္းပင္းျပီးေနတယ္။တပ္ကလုပ္လည္းရဲက လုပ္လည္းက်န္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြက ဝိုင္းရိုင္းပင္းရတယ္။ဆရာဝန္ေတြကအစ ဒီလိုျပႆနာေတြကို ဖံုးဖံုးဖိဖိနဲ႔အုပ္ဆိုင္းျပီးလုပ္ေလ့လုပ္ထရွိတယ္။ဒီလိုကိစၥေတြရွိလာလို႔ ရွိရင္အန္ကယ္တို႔ကတရားရံုးမွာတရားစြဲရင္ တရားရံုးကေကာဘယ္လိုသေဘာထားရွိလဲ။ဒီဘက္ကသက္ေသမရွိေတာ့ ဘာမွလုပ္လို႔မရဘူး၊ ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းတာ ကသူတို႔လက္ထဲမွာဘဲျဖစ္ျပီးေတာ့ သူတို႔ လက္ထဲမွာေသတာဆိုေတာ့ ကိုယ္ကဘယ္လို identify လုပ္မလဲ။ဒါေပမဲ့ ဖမ္းဆီးျပီးေဆးရံုတက္ေနရတယ္၊ေဆးရံုတက္ျပီးကုသျပီးသက္သာျပီဆိုေတာ့မွရံုးတင္တရားစြဲတာေတြရွိတယ္။အဲဒီလိုလုပ္တဲ့အခါမွာတရားရံုးမွာယမန္ယူတာမရွိဘဲနဲ႔လူေတြကို၆လ၁ႏွစ္ေလာက္မတရားဖမ္းခ်င္သလိုဖမ္းျပီးေတာ့ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားတာေတြရွိတယ္။
ဒါဟာအန္ကယ္လ္ကိုယ္တုိင္လိုက္ပါေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ အမႈေတြမွာ အဲဒီလိုေတြခ်ည္းပဲ ။

ေမး....အန္ကယ့္အေနနဲ႔ေတာ့ ဒီလိုအမႈေတြလိုက္ေပးတယ္ေပါ့ေနာ္၊ေရွ႕ေနဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ားဒီလိုအမႈေတြလိုက္ေပးလဲ၊

ဒီလိုအမႈေတြကိုလိုက္ေဆာင္ရြက္ေပးတဲ့ေရွ႕ေနေတြမရွိသေလာက္ပါဘဲ၊ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ေၾကာက္တယ္၊
သူတို႔အတြက္အႏ ၱရာယ္ရွိႏိုင္တယ္။ ျခိမ္းေျခာက္မႈခံရမွာလည္းေၾကာက္တယ္၊ ျပီးေတာ့ တရားရံုးေတြမွာ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔အျငင္းပြားႏိုင္တာေတြ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းေတြကေခၚေမးတာမခံခ်င္ဘူးေပါ့ ။တရားရံုးနဲ႔ေပါင္းဖက္ျပီးရွာေဖြစားေသာက္ခ်င္တဲ့လူေတြကမ်ားတယ္။အန္ကယ္လ္တို႔ကေရွ႕ေနလိုက္ကတည္းက ဒီလိုအမႈမ်ဳိးဆိုရင္လည္းအခ်ိန္မေရြးေဆာင္ရြက္ေပးတယ္။ ေအာင္ႏိုင္ဝင္းအမႈတုန္းက ဒုတိယဗိုလ္မွဴးၾကီးထိေအာင္
တရားစြဲတာ ဆိုေတာ့ တရားရံုးေတြကလက္မခံဘူး၊တရားရံုးခ်ဳပ္အထိတက္ေပမဲ့ မေအာင္ျမင္ခဲ့ဘူး။ေနာက္ဆံုးဆရာဝန္ရဲ႕
မွတ္ခ်က္နဲ႔ အမႈပိတ္လိုက္တယ္။ ဒါဟာပထမဦးဆံုးေပၚေပၚလြင္လြင္ျဖစ္သြားတဲ့ ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈျဖစ္တယ္။အန္ကယ္ကေတာ့ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လာရင္၊ အေထာက္အထားသိရင္ တိုင္ခ်က္ေတြေရးေပးတယ္၊အမႈတိုင္တန္းမႈေတြကိုယ္ကေရးေပးေတာ့ မရရင္လည္း တရားရံုးကိုဦးတိုက္ေလ်ွာက္ျပီးစြဲတဲ့အမႈေတြလုပ္တယ္။
ေမးး.....ထပ္ေျပာခ်င္တာေလးမ်ားရွိလား။

မတရားျပဳက်င့္ခံရတာေတြအမ်ားစုကႏိုင္ငံေရးသမားေတြ၊လႈပ္ရွားသူေတြနဲ႔ႏြယ္တဲ့အမႈေတြကအမ်ားဆံုးျဖစ္တာေတြ႔ရတယ္။
မိန္းမဆိုလည္းမိန္းမအေလ်ာက္ အဝတ္တထည္ကိုယ္တခုနဲ႔ ထမင္းမေကၽြးဘဲ ၂ရက္၃ရက္ထားတာတုိ႔ဘာတို႔ ၊ရာသီလာတာတို႔ကိုလည္းရွင္းလင္းခြင့္မျပဳတာတို႔ ေရခ်ိဳးခြင့္မျပဳတာတို႔ ၊၂၇က္၃ရက္မအိပ္ရေအာင္ထားျပီးစစ္ေဆးတာတို႔ ။ေယာက်ာ္းေတြကေတာ့ စစ္ေၾကာေရးကာလေတြမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးညွင္းပန္းႏွိပ္စက္ခံရတာေတြရွိတယ္။ တရားခြင္မွာႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရလားလို႔ေမးရင္ေျဖတယ္။

ဒါေပမဲ့သက္ေသျပစရာမရွိဘူး။ဒါေပမဲ့တရားခြင့္ရဲ႕အမႈမွတ္တမ္းမွာေတာ့ ဒီလိုအလုပ္ခံရပါတယ္ဆိုတဲ့ ၊ရဲထံမွာဒီလိုထြက္ဆိုရပါတယ္ဆိုတဲ့ထြက္ဆိုခ်က္ေတြေပးရပါတယ္ဆိုတဲ့ အမႈေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာရွိပါတယ္။ ဒီလိုအမႈမ်ိဴးကိုလိုက္ပါေဆာင္ရြက္ဖို႔ဆိုတာက activist ေတြ၊လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႕ပတ္သက္တဲ့အမႈေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးအမႈေတြကိုလိုက္ပါေဆာင္ရြက္ေပးေနႏိုင္ေအာင္ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ တရားဥပေဒစနစ္ရွိဖို႔ရာအင္မတန္လိုအပ္တယ္လို႔ အန္ကယ္လ္တို႔ဘက္ကေျပာခ်င္ပါတယ္။ ရဲကအုပ္ခ်ဳပ္ေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚမွာရွိတယ္။ရဲကေနျပီး အမႈတင္လာတဲ့အခါမွာတရားရံုးကဆံုးျဖတ္ေပးတယ္။

အမႈစီရင္ေရးဟာ ရဲကတင္ျပသေရြ႕လက္ခံျပီး အျပစ္ေပးရမယ္ဆုိတဲ့ ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြရွိတဲ့အတိုင္းေဆာင္ရြက္တယ္။ လက္ရွိတရားရံုးေတြဟာရွင္းရွင္းေျပာရရင္ျပည္ထဲေရးရဲ႕လက္ေအာက္ခံေတြျဖစ္တယ္။ရဲတို႔၊ ဘာတုိ႔ကတရားစြဲတင္လာတဲ့ အမႈမွန္သမ်ွကို တရားရံုးေတြကေနျပစ္ဒါဏ္ခ်မွတ္ေပးရမယ္ဆိုတဲ့ ေပၚလစီဟာ အရိုးစြဲေနျပီး တရားစီရင္ေရးဟာကေျပာင္းကျပန္ျဖစ္ေနတယ္။ တရားစီရင္ေရးစနစ္ကတရားမွ်တျခင္းမရွိဘူး ၊ ရဲေတြစြဲတင္တဲ့အမႈေတြဟာလြတ္သြားတယ္ဆိုတာမရွိသေလာက္ရွားတယ္ဆိုတာေျပာခ်င္ပါတယ္။
ဦးေအာင္သိန္း…ဥပေဒအတိုင္ပင္ခံ (အမႈလိုက္ရင္းလိုင္စင္အသိမ္းခံရတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အမႈ လိုက္ဖို႔လုပ္ေနစဥ္မွာလိုင္စင္ကိုရာသက္ပန္သိမ္းလိုက္ပါတယ္)

( Interview) ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္ူးႏွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

ဘာေၾကာင့္ေထာင္က်ခဲ့ျပီးဘယ္ႏွစ္ခုႏွစ္ကေထာင္က်ခဲ့တာလဲ။

က်ေနာ္က၁၉၈၆မွာသမိုင္းနဲ႔ဘြဲ႔ရျပီးဂုဏ္ထူးတန္းဆက္တက္ဖို႔ ျပင္တယ္။၁၉၈၈ခုႏွစ္ေက်ာင္းသားအဖြဲ႔နဲ႔ ဆႏၵျပပြဲေတြမွာပါျပီးေနာက္ဆံုးက်ေနာ္ထြက္ေျပးခဲ့ရတယ္။ထိုင္းႏိုင္ငံဘန္ေကာက္မွာခဏေနတယ္။
ျပီးေတာ့ျပည္တြင္းကိုတိတ္တိတ္ကေလးျပန္ဝင္တယ္။တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြေပးလိုက္တဲ့စာရြက္
စာတမ္းေတြနဲ႔တကြက်ေနာ့္ကို၁၉၉၁ခုႏွစ္မွာဖမ္းမိတယ္။ စစ္ေၾကာေရးစခန္းေတြမွာေနခဲ့ရျပီးေတာ့ မတ္လရရက္ေန႔မွာစစ္ခံုရံုးတင္တယ္။တခါတည္းပဲက်ေနာ့္ကိုေသဒါဏ္ခ်လိုက္တယ္ႏိုင္ငံေတာ္ပုန္ကန္မႈနဲ႔စြဲခ်က္တင္ျပီးေတာ့ ခ်တာပါ။က်ေနာ္ၾကိဳးတိုက္ထဲသြားေနရတယ္။ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕က်ိဳးပမ္းေပးမႈေၾကာင့္ေထာင္ဒါဏ္အႏွစ္၂၀က်ခဲ့ရတယ္။ ေထာင္အေတြ႕အၾကံဳကိုေျပာရမယ္ဆိုရင္ေထာင္အျပင္မွာေတာင္လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈရွိေနေတာ့ေထာင္တြင္းမွာ
ဆိုရင္ေတာ့ေျပာစရာေတာင္မလိုေတာ့ဘူး။

ေထာင္ထဲမွာေတာ့ဘယ္လိုမတရားလုပ္တာလဲ။ရိုးရိုးအက်ဥ္းသားေတြေကာလား။

ဟုတ္ပါတယ္။ကိုယ္တိုင္ေကာတျခားရိုးရိုးအက်ဥ္းသားေတြေရာပါ။ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြထဲမွာအင္ဂ်င္နီယာေတြပါတယ္။
ဆရာဝန္ေတြပါတယ္။က်ေနာ့္တုိ႔ကေထာင္ထဲမွာမတရားတဲ့အေၾကာင္းကိုေထာင္ပိုင္ကိုေျပာရင္ေထာင္ပိုင္ျပန္သြားရင္၇ိုက္ေရာ
။ျပီးေတာ့ကေလးစစ္သားေလးေတြ ၁၀ႏွစ္ကေန၁၅ႏွစ္အတြင္း ကိုထြက္ေျပးလို႔ဆိုျပီးေထာင္ထဲထည့္တာ၁ႏွစ္အနည္းဆံုးပဲ။ ေထာင္ထဲမွာဒီကေလးေတြဟာလိင္ပိုင္းဆိုင္ရာအႏိုင္က်င့္ခံရတယ္။ေထာင္က်အက်ဥ္းသားတခ်ိဳ႕ကေထာင္ဝန္ထမ္းေတြကို
ပိုက္ဆံေပးျပီးကေလးေတြကိုအႏိုင္က်င့္တယ္။ရိုးရိုးအက်ဥ္းသားေတြကမေက်နပ္လို႔ၾကည့္မိျပီဆုိရင္ဘာၾကည့္တာလဲဆိုျပီး
ဝိုင္းရိုက္တယ္။အဲဒီ့အေၾကာင္းေတြကိုစာေရးျပီးေထာင္အျပင္ကိုပို႔ဖို႔လုပ္တုန္းမွာမိသြားျပီးႏွိပ္စက္ျပီး

စစ္ေခြးတိုက္မွာ၃လေနခဲ့ရတယ္။ရိုးရိုးအက်ဥ္သားေတြကို ဆိုေန႔တိုင္းလာလာရိုက္တယ္။က်ေနာ္တို႔ကိုေတာ့ ၃ရက္တခါ၄ရက္တခါေလာက္မွလာလာရိုက္တယ္။၁၉၉၄ခုႏွစ္ဂၽြန္လ၂၄ရက္ေန႔မွာက်ေနာ္ေထာင္ေျပာင္းတယ္။
အဲဒီ့ေရာက္မွပိုဆိုးတယ္။လူမိုက္အုပ္ခ်ဳပ္နည္းနဲ႔ေထာင္ထဲမွာအုပ္ခ်ဳပ္တာ။ေနာက္ေတာ့မေက်နပ္ခ်က္တခုေၾကာင့္အစာငတ္ခံဆႏၵျပေတာ့ ႏွိပ္စက္ျပန္ေရာ။ဒီလိုနဲ႔ေထာင္ေတြေျပာင္းရင္းနဲ႔ ငွက္ဖ်ားထူတဲ့ေနရာေရာက္ျပီးျဖစ္တယ္။၂၀၀၀ခုႏွစ္မွာ ICRCကေထာင္ေတြထဲကိုဝင္လို႔ရျပီးေဆးေတြလွႈတယ္။အဲဒါကိုေထာင္ဝန္ထမ္းေတြကေရာင္းစားတယ္။
အဲလိုပဲICRC ကိုတိုင္လို႔ဆိုျပီးရိုးရိုးအက်ဥ္းသားေတြကိုထိုးတာသြားကၽြတ္သြားတယ္။ေနာက္တခါICRC လာေတာ့ရိုးရိုးအက်ဥ္းသားေတြလည္းဘာမွမေျပာရဲေတာ့ဘူး။ေတြ႕ေတာင္မေတြ႔ရဲေတာ့ဘူးICRC
ကိုေတာင္အရမ္းေၾကာက္သြားတာ။

ေမး.....ႏွိပ္စက္မႈေတြကို ျပင္းထန္လား။

ကေလးမွာရဲဘက္စခန္းေတြလည္း ရွိတယ္။ အက်ဥ္းသားေတြဟာအစာေရစာဝဝလင္လင္မစားရဘဲ ငွက္ဖ်ားပါေပါတဲ့အတြက္၊ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္၊အလုပ္မလုပ္လို႔ဆိုျပီးရိုက္သတ္တဲ့အတြက္ ၁လကိုအေယာက္၂၀ေလာက္ေသတယ္။တခ်ိဳ႕အက်ဥ္းသားေတြလည္းကိုယ့္ကိုကိုယ္သတ္ေသတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံကအက်ဥ္းသားေတြအတြက္သူတို႔ေဆာင္ပုဒ္ကမင္းတို႔ကလူမဟုတ္ဘူး၊အက်ဥ္းသားေတြဘဲျဖစ္တယ္။
အက်ဥ္းသားေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက လူသတ္မႈ၊ဓါးျပမႈေၾကာင့္ေရာက္လာတဲ့လူကနည္းတယ္။ တပ္ေျပးေတြလိုလိုခ်ည္းပဲ။ေထာင္ထဲမွာႏွိပ္စက္တာက ရုပ္ရွင္ၾကည့္ၾကည့္လိုက္ပါ။ ဂ်ာမန္နာဇီပါတီကလူေတြကဂ်ဴးေတြကိုႏွိပ္စက္တဲ့အတိုင္းပဲ၊အတူတူပဲ။

၂၀၀၈ခုႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းမွာျပန္လြတ္တယ္။ အျပင္ေရာက္လာေတာ့လည္းပဲက်ေနာ့္ကိုႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာလႈပ္ရွားမႈေတြလုပ္မွာစိုးတာနဲ႔ က်ေနာ့္ကိုေနာက္ေယာင္ခံလုိက္လုိ႔ေနာက္ဆံုးေတာ့က်ေနာ္လည္းမဲေဆာက္ကခိုလႈံေရးစခန္းကိုေရာက္လာခဲ့တယ္။

( Interview) Norman Voss ႏွင့္ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခ်က္

အင္ဒိုနီးရွား
က်ေနာ့္နာမည္ကေတာ့ Norman Voss ပါ။အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္မွာ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံအတြက္အလုပ္လုပ္ေပးေနတဲ့လူျဖစ္ပါတယ္။အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံမွာကရဲရယ္စစ္တပ္ရယ္က
ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကိုလုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ အရင္ကဆိုရင္၂၀၀၂မတိုင္ခင္က ရဲရယ္စစ္တပ္ရယ္ကဌာနတခုတည္းျဖစ္တယ္။ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ခြဲသြားပါတယ္။အင္ဒိုနီးရွားမွာကႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈဟာျပစ္မႈမဟုတ္ပါဘူး။
ဒါေပမဲ့ျပည္သူလူထုကိုေတာ့အၾကမး္ဖက္လို႔မရပါဘူး။တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြမွာရဲကတေယာက္ေယာက္ကို္ႏွိပ္စက္တဲ့ေနရာမွာ
ဖမ္းျပီးရိုက္တာပဲျဖစ္ပါတယ္ဒါေပမဲ့အဲဒါကိုဥပေဒအရအေရးယူတာေတာ့မရွိပါဘူး။သူတို႔ကိုျပင္းထန္တဲ့အျပစ္ေပးမႈေတြ
မေပးပါဘူး။လူေတြကလည္းတရားခံဟာအျပစ္ရွိလုိ႔အရိုက္ခံရတာလို႔ပဲျမင္ပါတယ္။တခ်ိဳ႕လူေတြကေတာ့ရဲဝန္ထမ္းေတြအက်င့္ပ်က္တာေတြနဲ႔ပတ္သက္ျပီးတိုင္တန္းလို႔ႏွိပ္စက္ခံရတာေတြလည္းရွိပါတယ္။ဒီေန႔သတင္းေထာက္တေယာက္ကို စစ္တပ္ကရိုက္တဲ့အမႈရတယ္။ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အဲဒီသတင္းေထာက္ကစစ္တပ္က အရာရွိတေယာက္က တရားမဝင္စီးပြားေရးလုပ္တာကိုသိသြားေတာ့ေရးျပီးသတင္းစာထဲထည့္လိုက္ေတာ့ စိတ္ဆိုးျပီးႏွိပ္စက္တဲ့အမႈပါ။

ေမး….ဘာေၾကာင့္ ရဲေတြကႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကို အသံုးျပဳရတာပါလဲ။

က်ေနာ္တို႔ရတဲ့ ေက့စ္ေတြအရ ရဲေတြက ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကိုဒီအေၾကာင္းရင္းေတြေၾကာင့္သံုးပါတယ္။ အက်ိဳးလုိလို႔၊လူေတြကိုေျခာက္လွန္႔ဖို႔၊မွားယြင္းတဲ့အျပစ္ဝန္ခံမႈရဖို႔တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။အႏွိပ္စက္လြန္ျပီးေသသြားတဲ့
ျဖစ္ရပ္ေတြလည္းရွိပါတယ္။

ေမး…..လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔အစည္းေတြကႏွိပ္စက္ခံရတဲ့လူေတြအတြက္ဘာလုပ္ေပးပါလဲ။
သူတို႔လုပ္ေပးႏိုင္တာကေတာ့အရမ္းေတာ့မမ်ားပါဘူး။ဥပေဒအရအကူူအညီရေအာင္လုပ္ေပးတယ္။
ေရွ႕ေနရေအာင္လုပ္ေပးတယ္။အမႈဖြင့္ဖို႔အတြက္ကူညီေပးတယ္။ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကိုအေရးယူႏိုင္မဲ့
ဥပေဒအင္ဒိုနီးရွားမွာမရွိဘူး။တရားခံကိုတရားရံုးေရာက္ေအာင္လုပ္ဖို႔အတြက္ေတာ့ မ်ားမ်ားလုပ္ေပးႏိုင္တာမရွိေသးဘူး။

ေမး……အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံသားေတြဟာ ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္း( torture)ဆိုတဲ့အဓိပါယ္ကိုသေဘာေပါက္ၾကလား။
ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့သေဘာမေပါက္ဘူး။သူတို႔ကအၾကမ္းဖက္တာကပဲႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းတာလို႔ထင္တယ္။ ႏိွပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္း(torture)ဆိုတဲ့အဓိပါယ္ကတိုင္းျပည္မွာရွိတဲ့အာဏာပိုင္ေတြကအာဏာအရႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းတာ
ကိုဆိုလိုတာျဖစ္တယ္။သူတို႔ကိုယ္တိုင္က ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကို အတိုင္းအတာတခုအထိလက္ခံတာကိုေတြ႔ရတယ္။
တီဗြီမွာဆိုရင္ ရဲကလူကိုရိုက္တာကိုေတြ႔ရတယ္။တျခားႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ဒါကိုအမွားတခုလိုျမင္မွာျဖစ္တယ္။ဒါေပမဲ့ အင္ဒိုနီးရွားမွာေတာ့လံုးလံုးအမွားၾကီးတခုလို႔မျမင္ဘူး။

ႏွိပ္စက္ခံရတဲ့လူေတြကအမ်ားအားျဖင့္ျပစ္မႈက်ဴဳးလြန္တဲ့လူေတြျဖစ္တယ္။ဥပမာအားျဖင့္သူခိုးတေယာက္က
သူ႕ကိုရဲကဖမ္းျပီးရိုက္ရင္ျပန္မေျပာရဲဘူးဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့သူအမွားလုပ္လို႔ရိုက္တယ္လို႔ထင္တယ္ရဲမွာရိုက္ခြင့္
မရွိဘူးဆိုတာမသိဘူး။ရဲေတြကတကယ္ေတာ့အမိန္႔အရပဲစစ္ေဆးလို႔ရတယ္။ျပစ္ဒါဏ္ကတရားသူၾကီးကခ်မွျပစ္မႈအတြက္
ျပစ္ဒါဏ္က်ခံရမွာျဖစ္တယ္။ ျပစ္ဒါဏ္ကေထာင္ဒါဏ္၊ဒါမွမဟုတ္ေငြဒါဏ္ပဲျဖစ္တယ္။ ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈမျဖစ္ရပါဘူး။

ေမး………အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ကဝန္ထမ္းတေယာက္အေနနဲ႔လက္တြဲလုပ္တဲ့အဖြဲ႕႔အစည္းေတြနဲ႔ဘယ္လိုမ်ိဳးလက္တြဲလုပ္ပါလဲ။

အင္ဒိုနီးရွားမွာႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ေက့စ္ေတြကိုလုပ္ေဆာင္ေပးေနတဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔
လက္တြဲလုပ္ပါတယ္။အင္ဒိုနီးရွားမွာအလုပ္လုပ္ရတာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေလာက္မခက္ဘူး။သတင္းစာေတြမွာ ေရးသားခြင့္ရွိတယ္။တိုင္လို႔ရတယ္။အဖြဲ႔အစည္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကလည္းအဲဒါေတြကိုလုပ္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့သူတို႔ကလႊတ္ေတာ္ကိုႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကို ျပစ္မႈလုပ္ႏိုင္တဲ့penal code ကိုေျပာင္းဖို႔lobbyလုပ္ပါတယ္။
သူတို႔က တေယာက္ေယာက္ကိုဖမ္းဆီးျပီး တရားရံုးကိုပို႔ႏိုင္တဲ့ျပစ္မႈဆိုင္ရာလုပ္ရိုးလုပ္စဥ္ေတြကို ေျပာင္းလဲဖို႔အတြက္ၾကိဳးစားေနၾကတယ္။အဲဒီလုပ္စဥ္မွာရဲေတြကသူတို႔လုပ္ခ်င္သလိုလုပ္လို႔မရေအာင္ကာကြယ္ႏိုင္တ
ဲ့အရာေတြပါဝင္သင့္တယ္။ရဲအႏွိပ္စက္ခံရတဲ့လူေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကျပည့္တန္ဆာ၊ေဆးသမားနဲ႔ဆင္းရဲတဲ့လူေတြပဲျဖစ္တယ္။
လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔အစည္းကလူေတြကအဲဒီလူမ်ိဳးေတြကိုသူတို႔ရဲ႕အခြင့္အေရးေတြကဘာေတြျဖစ္တယ္၊အဲဒီအခြင့္အေရးအတြက္ဘာေတြလုပ္ရမယ္အဖမ္းခံရတဲ့အခါမွာဘာေတြလုပ္သင့္တယ္ဆိုတာေတြကိုပညာေပးတယ္။အခုေတာ့ ဝါဒျဖန္႔ဖို႔နဲ႔ စုေပါင္းဆႏၵျပပြဲလုပ္ဖို႔ စီစဥ္ထားတာေတြလည္းရွိတယ္။

ေမး…….အင္ဒိုနီးရွားမွာအလုပ္လုပ္တဲ့ေနရာမွာအဓိကေတြ႔ရတဲ့အခက္အခဲကဘာလဲ။
အဖြဲ႔ေတြပါ။ဥပေဒအကူအညီေပးေရးအဖြဲ႔ေတြကမတူညီတဲ့ရံုးေတြမွာလုပ္ၾကတယ္။အႏွိပ္စက္ခံရတဲ့လူေတြဟာ
သူတို႔ဆီကိုလာၾကတယ္ျပီးေတာ့တိုင္ပင္တယ္။ဒါေပမဲ့ပါပူဝါကတခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာေတာ့ ရဲေတြကတခ်ိဳ႕လူ႔အခြင့္အေရးဝန္ထမ္းေတြကူညီေပးတဲ့ကိစၥေတြမွာသံသယထားခံရတယ္။တခိ်ဳ႕အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းေတြက
သူတို႔ရဲ႕အာဏာနဲ႔ျခိမ္းေျခာက္ခ်င္တာေတြရွိတယ္။အဲဒါေၾကာင့္လူေတြကလူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ကိစၥေတြကို
သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ေျပာဖို႔၊အင္တာနက္ဆိုင္သြားဖို႔ေၾကာက္ေနတာတို႔ျဖစ္လာပါတယ္။အဲဒီေတာ့အဓိကရင္ဆိုင္ရတ
ဲ့ျပႆနာကေတာ့လူမႈေရးဆိုင္ရာဆက္သြယ္မႈနဲ႔လက္ကမ္းစာေစာင္တို႔ဂ်ာနယ္တို႔ျဖန္႔ေဝတဲ့ေနရာမွာအက်ိဳးရွိရွိျဖန္႔ေဝမႈ
ျဖစ္ဖို႔တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီကေတာ့အီးေမးလ္ကိုအလြယ္တကူပို႔လုိ႔ရျပီးပိုစတာနဲ႔တျခားစာေစာင
္ေတြကိုအလြယ္ေလးျဖန္႔ေဝလို႔ရပါတယ္။

ေမး……..အင္ဒိုုနီးရွားမွာႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈနဲ႔ပတ္သက္လို႔သတ္သတ္မွတ္မွတ္ျပဌာန္းထားတဲ့ဥပေဒရွိလား။
သတ္သတ္မွတ္မွတ္ျပဌာန္းထားတဲ့ဥပေဒမရွိပါဘူး၊ဒါေပမဲ့အဲဒါနဲ႔နည္းနည္းနီးစပ္တဲ့ ဥပေဒေတာ့ရွိတယ္။ဥပမာရဲကေစာ္ကားေမာ္ကားလုပ္တာေတြနဲ႔ပတ္သက္ျပီးေတာ့ဥပေဒရွိတယ္။ ဥပေဒေရးဆြဲတဲ့လူေတြကဥပေဒျပင္ဖို႔ေျပာတဲ့လူေတြကိုျပန္ေျပာတာက ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒကရွိျပီးသားျဖစ္တယ္လို႔ေျပာတယ္။ဒါေပမဲ့လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္တဲ့ကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သက္ျပီးေတာ့ေျပာရမယ္
ဆိုရင္ကုလသမဂၢကျပဌာန္းထားတဲ့ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းဆိုင္ရာျပဌာန္းခ်က္ေတြနဲ႔ႏိႈင္းယွဥ္လို႔ရတဲ့ဥပေဒေတာ့မရွိပါဘူး။

ေမး…..ဘာမ်ားထပ္ေျပာခ်င္ပါေသးလဲ။

ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းနဲ႔ပတ္သက္လို႔လူထုကိုအသိပညာေပးမႈမရွိတာဟာၾကီးမားတဲ့ျပႆနာပါဘဲ။
အခုအခိ်န္မွာေတာ့လူ႔အခြင့္အေရးအတြက္လုပ္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြကႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရတဲ့လူေတြနဲ႔
အတူႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းနဲ႔ဆိုင္တဲ့အေၾကာင္းကိုပညာေပးတယ္။သူတို႔ကႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းနဲ႔ပတ္သတ္တဲ့
ျပႆနာကိုေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ကူညီသြားမယ္။သူတို႔ေတြဟာဥပေဒေတြကိုျပန္လည္ျပင္ဆင္ဖို႔အတြက္ေျပာေပးတယ္
ကုလသမဂကေနျပီးဖိအားေပးဖို႔မလုပ္ဘူး။လူထုအေနနဲ႔ကေတာ့ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကိုအရမ္းအေရးၾကီးတဲ့
ျပႆနာလို႔မထင္ဘူး။သူတို႔ကဆင္းရဲမြဲေတမႈနဲ႔အက်င့္ပ်က္လာဘ္စားမႈကိုဘဲအဓိကျပႆနာလို႔ထင္ေနၾကတယ္
။ရဲဝန္ထမ္းေတြအတြက္ခ်မွတ္ထားတဲ့စည္းမ်ဥ္းေတြကိုလည္းပဲျပန္လည္သံုးသပ္ၾကည့္ခဲ့ၾကတယ္။

အဲဒီစည္းမ်ဥ္းေတြထဲမွာပါတာကရဲဝန္ထမ္းေတြကိုႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကေနတားျမစ္ထားတယ္။ရဲဝန္ထမ္းေတြၾကားမွာလည္းအဲဒီ့တားျမစ္ခ်က္ကိုအေလးထားေဆာင္ရြက္တယ္။တကယ္လို႔ရဲဝန္ထမ္းတေယာက္ဟာအဲဒီလိုမ်ိဳးတစံုတေယာက္ကိုႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းတယ္ဆိုရင္အျပစ္ေပးခံရတယ္။ဒါမွမဟုတ္အလုပ္ထုတ္ခံရတယ္။ဒါေပမဲ့ေထာင္ေတာ့မက်ဘူး။အဲဒါကေတာ့ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကိုျပစ္မႈျဖစ္ေအာင္လုပ္တာနဲ႔ေတာ့မတူပါဘူး။

( Interview) Rajesh Hamal ႏွင့္ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခ်က္

နီေပါ….အခုေရွ႕ေနအျဖစ္နဲ႔ အလုပ္လုပ္ေနတယ္။အရင္ကေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာအဖြဲ႔အစည္းမွာလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ေမး…..နီေပါမွာ ႏိွပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကိုဘယ္လိုေၾကာင့္အသံုးျပဳရတာပါလဲ။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ေျပာရရင္ေတာ့ ႏိွပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကိုအသံုးျပဳရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ကသတင္းအခ်က္အလက္ေမးျမန္းခ်င္လုိ႔ရယ္နဲ႔
သံသယရွိတဲ့သူဆီက ဝန္ခံေၾကာင္းေျပာဖို႔အသံုးျပဳၾကပါတယ္။က်ေနာ္ကေတာ့ေရွ႕ေနအဖြဲ႔ေတြနဲ႔အလုပ္လုပ္ခဲ့ဘူးျပီး ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာရွိတဲ့ ထိန္းသိမ္းေရးစခန္းေတြကို ေစာငၾ့္ကည့္ခဲ့ပါတယ္။

နီေပါမွာစံုစမ္းေမးျမန္းတဲ့စနစ္မရွိပါဘူး၊ရဲဝန္ထမ္းေတြမွာလက္နက္ခဲယမ္းစတဲ့ပစၥည္းေတြလံုလံု
ေလာက္ေလာက္မရွိဘူး။အဲဒါေၾကာင့္သူတို႔ကႏိွပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကိုပ့ဲအမ်ားဆံူးအသံုးျပဳတယ္။အစိုးရကလည္း
ရဲဝန္ထမ္းေတြနဲ႔ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးမွာပါဝင္တဲ့လူေတြကိုလိုအပ္တဲ့သင္တန္းေတြမေပးဘူး။တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ
ဆိုရင္လူေတြကိုလူေရွ႕သူေရွ႕မွာရိုက္ႏွက္တာေတြေတြ႔ရတယ္။ အဲဒါကိုမီဒီယာေတြကမွတ္တမ္းတင္ထားတယ္။
အထူးသျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြပါ။မီဒီယာေတြကေတာ့သူတို႔ကဒီႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈနဲ႔ဆိုင္တဲ့ အမႈေတြကိုသိရျပီဆိုတာနဲ႔ အက်ယ္တဝင့္ေဖာ္ျပေတာ့တာပါဘဲ။

ေမး……လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြကလူေတြကိုဘယ္လိုကူညီပါလဲ။

နီေပါမွာႏွစ္ပတ္လည္အစီရင္ခံစာျဖန္႔တဲ့လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔အစည္းရွိတယ္။အဲဒီအထဲမွာေဖာ္ျပထားတာက
သူတို႔ကလူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္တဲ့ကိစၥေတြကိုၾကားဝင္ပါဝင္တာေတြကိုေဖာ္ျပထားတယ္။ဥပမာအားျဖင့္ လူသားအားလံုးနဲ႔ဆိုင္တဲ့အခြင့္အေရးေတြကုိေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာတဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။
တျခားအဖြဲ႔အစည္းေတြကေတာ့စီးပြားေရးနဲ႔လူမႈေရးအခြင့္အေရးအတြက္နဲ႔၊ အခ်ိဳ႕အဖြဲ႔အစည္းေတြကေတာ့
အခြင့္အေရးေတြအတြက္ ေစ့စပ္ညွိႏိႈင္းျခင္းနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာမႈေတြကိုလုပ္ပါတယ္။

ေမး………..နီေပါမွာရွိတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးအန္ဂ်ီအိုေတြအေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္တဲ့ေနရာမွာအဓိကစိန္ေခၚမႈကဘာလဲ။

ေျဖ….လူေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကသူတို႔ရဲ႕အခြင့္အေရးကိုမသိၾကဘူး။တခ်ိဳ႕ကေတာ့သိၾကပါတယ္။
တခါတုန္းကရဲဝန္ထမ္းေတြကိုသင္တန္းေပးတုန္းကက်ေနာ့္ကိုေမးတာကလူေတြကိုရိုက္ႏွက္မေမးဘဲ
သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကိုဘယ္လိုလုပ္ရႏိုင္မွာလဲလို႔ေမးတယ္။ဒီလို႔အေလ့အက်င့္ေတြကေန
ရုန္းထြက္ႏိုင္ေအာင္လို႔သူတို႔ေတြဟာတျခားလုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့နည္းလမ္းေတြရွိဖို႔လိုပါတယ္။
သူတို႔ေတြဟာသူတို႔ရဲ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ တာဝန္ေတြကိုသိဖို႔လိုပါတယ္။ သူတို႔သာဒါကို ဂရုစိုက္ရင္သူတို႔ဟာ ေလးစားခံရမွာပါ။ဒီလိုနည္းနဲ႔ လူေတြကိုပညာေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေမး…..လူေတြကိုေကာဘယ္လိုပညာေပးမွာပါလဲ။
က်ေနာ္က Amnesty Internationဆိုတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔အစည္းမွာလုပ္ပါတယ္။
က်ေနာ္တို႔ေတြဟာရဲဝန္ထမ္းေတြနဲ႔သာမန္ျပည္သူေတြကိုသူတို႔အခြင့္အေရးကိုသိလာေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးတယ္။သာမန္ျပည္သူေတြနဲ႔အစည္းအေဝးေတြလုပ္တယ္။စာရြက္စာတမ္းေတြလည္းျဖန္႔တယ္။

ေမး…….နီေပါအစိုးရကေကာ အဲဒီလိုျဖန္႔ေဝခြင့္လုပ္ေဆာင္ခြင့္ေတြကိုခြင့္ျပဳပါလား။ခြင့္ျပဳပါတယ္။နီေပါမွာက ထုတ္ေဝျဖန္႔ခ်ီခြင့္နဲ႔မီဒီယာအခြင့္အေရး ရွိပါတယ္။နီေပါမွာက၅၀ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ကစာမေရးတတ္မဖတ္တတ္ေတာ့
၊သူတို႔အတြက္ကေရဒီယိုအစီအစဥ္ေတြကေနပညာေပးပါတယ္။

ေမး………ထပ္ေျပာစရာမ်ားရွိပါေသးလား။

နီေပါဟာႏိုင္ငံတကာICCPRပါဝင္တဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္ျပီးညွင္းပန္းႏွိပ္စက္ျခင္းဆိုင္ရာေၾကျငာစာတမ္းမွာလည္း ပါဝင္တဲ့လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ဒီစာတမ္းအရ ႏိုင္ငံအားလံုးအေနနဲ႔ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္ျခင္းကို
ျပစ္မႈအေနနဲ႔ျဖစ္ေအာင္လုပ္ဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။နီေပါမွာေတာ့ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းဆိုင္ရာေလ်ာ္ေၾကးပုဒ္မလို႔ေခၚတဲ့
ပုဒ္မကိုဥပေဒမွာ၁၉၉၆မွာျပဌာန္းထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ဒါဟာ ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္ျခင္းကိုျပစ္မႈအေနနဲ႔မျဖစ္ေစေသးပါဘူး။
အဲဒီအစား ေလ်ာ္ေၾကးနဲ႔သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ေလ်ာ္ေၾကးကိုလည္းႏိုင္ငံေတာ္ကေပးတာျဖစ္ျပီးေတာ့ ရဲဝန္ထမ္းကေပးတာမဟုတ္ပါဘူး။ေနာက္တခုကႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းတဲ့ရဲဝန္ထမ္းဟာတရားရင္ဆိုင္တဲ့ေနရာမွာ
တရားစြဲတဲ့သူကအမႈထမ္းျဖစ္ပါတယ္။ဒါဟာအင္မတန္ရယ္စရာေကာင္းပါတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အဲဒီလူဟာ ရဲကိုကာကြယ္ေပးမွာမို႔လုိ႔ပါဘဲ။ျပီးေတာ့ဒါဟာဥပေဒဆိုင္ရာအကူအညီေတြကိုေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ေနရာတိုင္းမွာေတာ့ ဝင္ပါျပီးမကူညီသင့္ပါဘူး။

ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကိုျပစ္မႈတခုအေနနဲ႔မလုပ္မျခင္း အဲဒါကိုဖယ္လို႔မရႏိုင္ပါဘူး။ ပထမဦးစြာ ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကို စြန္႔ျပီးျပစ္မႈလုပ္ရပါမယ္။ ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကိုျပစ္မႈလုပ္တဲ့ဥပေဒကိုထားရွိရပါမယ္။ တတိယကေတာ့ စစ္ေဆးေမးျမန္းျခင္းဆိုင္ရာေတြမွာအၾကမ္းမဖက္ဘဲလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေအာင္ေလ့က်င့္ေပးသင့္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္လူေတြကလည္းကိုယ့္အခြင့္အေရးကိုကို သိရပါမယ္။ ဒါေတြဟာနီေပါမွာႏွိပ္စက္ညွင္းပနး္ းျခင္းကေနကင္းေဝးေအာင္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မဲ့နည္းလမ္းေတြျဖစ္တယ္လို႔ေျပာခ်င္ပါတယ္။

Interview with Danilo Reyes

My name is Danilo Reyes. I am a staff member of the Asian Human Rights Commission and in charge of the Philippines desk. I have many years of political lobbying experience in the Philippines.

Is there any specific law against torture in your country?

Torture is used by the police as part of their investigation methods and this largely goes unreported. Torture is also used against political activists, political dissidents, and against people who the police or the military have accused of committing acts of terrorism. They torture people to get confessions while they are in detention. Confessions obtained during the course of an investigations may be used as evidence in court. Now, the law says that cannot be.
What do you think of the police’s use of torture in your country?
Absolutely, they should never use torture, regardless of whether the person is innocent or guilty. There should be a process. There should be proof that the person has done something worthy of persecution. According to the norms and standards that we know about, any allegation against the person must be proved by evidence, whether it is the testimony of another person or a document of some kind.

It has a huge impact in terms of prosecuting the real perpetrator. Even if the person really committed the act that the police or military have accused them of doing, torture should never be used.

In the Philippines, what do human rights NGO’s do for the people?

There are many human rights NGOs which document and deal with cases of torture. In many cases, even people who have no political affiliations are also victims of torture. Even in ordinary cases, like crimes that have no political context, the police or military still use torture. In addition, under the law which was passed in December 2009, we have a legal mechanism which provides compensation to victims of torture, because according to our 1987 Constitution we have the right to be protected from torture. Under the Department of Justice, there is a law called the 'boarder claims' which provides compensation to victims of torture and other cruel, inhuman and degrading treatment or punishment. However, under this law, the torture victim must file and claim their compensation within six months from the date the torture occurred. Also, the maximum compensation is Pesos 10,000, which is around US$ 200. Let’s see whether this new law works or not.

Do the people of the Philippines understand the concept of torture?

In the Philippines, when you say ‘torture’ there is a certain level of understanding of what is it even to a local person. But those who have the greatest understanding of torture and who understand its threat most fully are political dissidents and political detainees. What we try to do in the AHRC is highlight the torture cases which are not political in nature, which are experienced by a large number of ordinary people.

Do the local media in your country have the right to write about torture issues and other human rights issues?

We do have the freedom to write about anything in private journals or newspapers. These articles help people understand the context under which torture happens. Unlike other countries, you can write or broadcast whatever you want. But in daily television, the understanding of torture is more political. On the news, you might see a person who was beaten by the police inside a police station. That is torture. But in the Filipino understanding, torture is only what happens to political dissidents.

ီ( Interview) Danilo Reyesႏွင့္ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခ်က္

က်ေနာ့္နာမည္ကေတာ့ Danilo Reyesပါ။ အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္မွာဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံအတြက္
အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ လူျဖစ္ပါတယ္။က်ေနာ္ဟာလူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ
လႈပ္ရွားမႈေတြမွာ ႏွစ္ေတာ္ေတာ္ၾကာၾကာအလုပ္လုပ္ခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။

ေမး…ဖိလစ္ပိုင္မွာႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကိုအျပစ္ေပးႏိုင္တဲ့ဥပေဒရွိလား။

ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကရဲေတြစံုစမ္းစစ္ေဆးတဲ့ေနရာမွာအသံုးျပဳတဲ့နည္းလမ္းထဲကတခုျဖစ္ပါတယ္။
အဲဒါေတြကိုက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ တင္ျပႏိုင္ျခင္းမရွိေသးဘူး။ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကိုႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွား
သူေတြနဲ႔ရဲေတြစစ္သားေတြကအၾကမ္းဖက္သူလုိ႔စြပ္စြဲလို႔ခံရတဲ့လူေတြကိုလုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ အျပစ္ဝန္ခံေအာင္လုပ္တဲ့သေဘာပါ။အျပစ္ဝန္ခံခ်က္ကိုတရားရံုးမွာအသံုးျပဳဖို႔ပါ။အခုဥပေဒအရ
ဒီလုိလုပ္လို႔မရေတာ့ပါဘူး။ရဲဝန္ထမ္းေတြႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကိုအသံုးျပဳတာနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ဘယ္လိုသေဘာထားရွိပါသလဲ။လံုးဝကိုဆန္႔က်င္ပါတယ္။သူတို႔ဘယ္လိုလူမ်ိဳးကိုမွႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈ
မလုပ္သင့္ပါဘူး၊အျပစ္ရွိရွိမရွိရွိပါ။ဥပေဒအရစနစ္တက်နည္းလမ္းေတြအတိုင္းသာျဖစ္သင့္ပါတယ္။ လူတေယာက္ဟာအျပစ္တစံုတရာလုပ္တယ္လို႔သက္ေသရွိရပါမယ္။က်ေနာ္တို႔သိရွိထားတဲ့အဆင့္ေတြအရ စြပ္စြဲခံရတဲ့လူတေယာက္ဟာလူတဦးတေယာက္ကသက္ေသထြက္လုိ႔ျဖစ္ေစ၊စာရြက္သက္ေသအရျဖစ္ေစ
သက္ေသျပႏုိင္ရပါမယ္။တကယ္လို႔ျပစ္မႈတစံုတရာက်ဴးလြန္ခဲ့တယ္ဆိုရင္ေတာင္ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကိုမသံုးသင့္ပါဘူး။

ေမး....ဖိလစ္ပိုင္မွာ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာအဖြဲ႔အစည္းေတြကလူေတြအတြက္ဘာလုပ္ေပးလဲ။

ဖိလစ္ပိုင္မွာ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာအဖြဲ႔အစည္းေတြႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းတဲ့အမႈေတြနဲ႔ပတ္သက္ျပီး အခ်က္အလက္ေတြစုေဆာင္းတာတို႔တျခားလုပ္တာေတြအမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ကိစၥေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ပါဝင္ပတ္သက္ျခင္းမရွိတဲ့လူေတြေတာင္မွႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရတာေတြရွိပါတယ္။ရိုးရိုးျပစ္မႈေသးေလး
ေတြမွာေတာင္အသံုးျပဳပါတယ္။၂၀၀၉ခုႏွစ္ဒီဇင္ဘာလကခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ဥပေဒေတြအရႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရတဲ့လူေတြဟာ ေလ်ာ္ေၾကးျပန္ရပါတယ္။

၁၉၈၇အေျခခံဥပေဒအရဖိလစ္ပိုင္လူမ်ိဳးေတြဟာႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းကကာကြယ္ခံရပါတယ္။
တရားေရးဌာနကခ်ထားတဲ့ဥပေဒေတာင္းဆိုမႈနယ္နိမိတ္လို႔ေခၚတဲ့ဥပေဒအရမတရားအျပစ္ေပးျခင္းခံရတဲ့လူေတြနဲ႔ မတရားႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရသူေတြဟာေလ်ာ္ေၾကးျပန္ရပါတယ္။ဘယ္လိုဘဲျဖစ္ျဖစ္ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရသူဟာ
ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရတဲ့ေန႔ကစျပီး၆လအတြင္းမွာေလ်ာ္ေၾကးကိုျပန္ေတာင္းရပါတယ္။ေလ်ာ္ေၾကး
ေငြကေတာ့အေမရိကန္ေဒၚလာ၂၀၀(ပီရို၁၀၀၀၀)ျဖစ္ပါတယ္။ဒီဥပေဒကအလုပ္ျဖစ္လားမျဖစ္လား
ဆိုတာေတာ့ေစာင့္ၾကည့္ရေအာင္။

ေမး…..ဖိလစ္ပိုင္လူမ်ိဳးေတြကႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေဝါဟာရကိုအျပည့္အဝနားလည္လား။

ေျဖ…..ဖိလစ္ပိုင္မွာ လူတေယာက္ဟာႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းျခင္းဆိုတဲ့စကားလံုးကိုေျပာလိုက္ျပီဆိုတာနဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္လူမ်ိဳးေတြနားလည္ၾကတဲ့ အဆင့္တခုေတာ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့သူတို႔နားလည္ေပမဲ့ အျပည့္အဝနားလည္တာကေတာ့ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈဟာႏိုင္ငံေရးအရအတိုက္အခံျပဳသူေတြခံရတယ္
လို႔ပဲသတ္မွတ္ၾကပါလိမ့္မယ္။ အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္အေနနဲ႔အဓိကလုပ္ေဆာင္တာကေတာ့ ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈဟာႏိုင္ငံေရးအရအတိုက္အခံျပဳသူေတြခံရတာမဟုတ္ဘဲသာမန္လူေတြ လည္းခံရတယ္ဆိုတာကိုလူေတြသိေအာင္လုပ္ေနပါတယ္။

ေမး……..ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံမွာတျခားလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြနဲ႔ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရတာေတြမွာ
လြတ္လြတ္လပ္လပ္စာေရးသားထုတ္ေဖာ္ခြင့္ရွိလား။

ေျဖ….ရွိပါတယ္။ပုဂၢလိကပိုင္နဲ႔အစိုးရပိုင္သတင္းစာေတြမွာေရးခြင့္ရွိပါတယ္။ ဒီသတင္းေတြဟာလူထုကို ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့အေျခအေနကိုသိျမင္ေစပါတယ္။တျခားႏိုင္ငံေတြနဲ႔မတူတာကေတာ့ ကိုယ္ေရးခ်င္တာကိုေရးသားခြင့္ရွိျပီးေတာ့့ျဖန္႔ခ်ိထုတ္ေဖာ္ခြင့္လည္းရွိပါတယ္။ဒါေပမဲ့ေန႔စဥ္ရုပ္ျမင္သံၾကား
ေတြမွာေတာ့ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈကိုနားလည္တာကႏိုင္ငံေရးသမားေတြအတြက္ပဲလို႔ထင္ေနၾကပါတယ္။
သတင္းေတြမွာလူတေယာက္ဟာရဲစခန္းမွာ ႏွိပ္စက္ခံရျပီဆိုရင္အဲဒါက ႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းမႈပါဘဲ။ ဒါေပမဲ့ဖိလစ္ပိုင္မွာနားလည္တာကႏွိပ္စက္ညွင္းပန္းခံရမႈဟာႏိုင္ငံေရးသမားနဲ႔သာဆိုင္တယ္လို႔မွားယြင္းမွတ္ယူၾကပါတယ္။

( Interview ) Bangladesh (Md Ashrafuzzaman interview)

How is torture practiced in Bangladesh? What kinds of people are tortured?

In Bangladesh, torture is endemic problem; it’s because of the way of policing and a way of law enforcement, and their activities. I can say every police station as an industry of torture. Everyday, whoever they arrest, they beat the people and many of the detainees are systematically tortured for example not only beating, but electrocution using chili powder ,hot water, cold water whatever. It depends on the season. In summer, they use hot water. In winter they use very cold water and force them to be in the water.

Do they torture only political prisoners or other ordinary people?

Whoever is in the police custody, even in the street, the habit of the law enforcement agencies is to introduce themselves as police officer of Para military forces and begin beating people and use very abusive languages .It’s concerning and insulting Bangladeshi people. They use torture regardless of the political activist or ordinary citizens, it does not matter.

Why do they use torture?

Everybody in police custody , the arms forces beat the person as a police of the office wish to beat .The first thing is that there is no accountability of the police within the policing system or within police department and before the court. So nobody is held accountable for committing torture. On the other hand the police department is top to bottom corrupt. So just to extract money, they beat people. More beating brings more money. It becomes easier for police officer to extract money from the detainee. Third thing is that political administrative influence, if the ruling party politician or he or she political rivals to be given lessons then they just use the police officers.
Those people whom they consider as a group of mob the mob commander are beating and it’s always acceptable according to the local psychology. Not only the people but also the civil society also accept this kind of things .The ordinary people become the victim when a crime is committed in a particular jurisdiction and the law enforcement agencies failed to identify the original criminals who committed that crime because of the lack of efficiency and other problems within the department the way they do their works so they just ignore what they are suppose to do and just pick up ordinary people, deliverance as a suspicious criminal and beat them up, force them to confess that he or she committed the crime that occurs in particular jurisdiction and particular times. The ordinary people become victim in that way. That’s very common in Bangladesh.

What Human Rights Organization in your country emphasize as an activity?

HR NGO is doing activities in a sense in the local newspaper. For example, they are criticizing a particular incident or torture or extra- judicial execution and time to time, in every month they release report which is based on the newspaper clippings. They maintain the newspaper clippings and at the end of the month they just calculate reported incident in a month But what I believe that there are thousands of cases that are unreported by the country. In addition, human rights organization and human rights defenders in most cases they don’t have the capacity to expose the unreported incidents of unreported torture and ill treatment in the country. If you go to the micro level, you will see that at least 20 t0 100 people are arrested in a day in one police station. In a less busy police station 3 to 5 people are arrested. How many police stations does the country have? It’s more than 600 .If we see the report of the Human Rights organization we see the 5 people in a month, or 10 people have been tortured. But if you go into the reality, you will see more deeply .

every day in one police station one man is beaten in a police station then 630 people or more have been tortured. All of this is unreported. HR organist ions are only groups where people talked about the rights of the people and promote the issue relating Human Rights, the protection from torture and extra judicial killings. But we the human rights defender have responsibility to do what more and what we have been doing for last few decades.

Does Bangladeshi think that torture is a crime?

I think it is not properly understood so far because I have seen many human rights defender to debate that if a woman is beaten by husband ,it is torture or not. I think even human rights defenders don’t understand properly that is torture. I hope misunderstanding problem will not remain for long .They will very soon realize the difference between violence against woman and torture. The thing is torture must be a crime. But it is not a crime in the country according to the legislation that the county has at the moment. It is not also understood in that way .As far as there is no sensation. The people who don’t know about the law who have nothing to do with the law basically they are busy with their ordinary livelihood then they will not understand. So the responsibility for the civil society, NGOs workers, Human Rights defenders, lawyers, media and judges and the prosecutor they should understand that torture is a crime.

In anti-torture day, we were doing creating opinion among the people`. We published materials like posters demanding legislation of the pending bill with a title “Torture custodial threats prohibition bill 2009 “which has been in the parliament of September 2009.The parliament is still considerate. We want that there will be huge organization in human rights organization, civil society, and people demanding the legislation of this bill. The Asian Human Rights organization thinks to publish stickers for the similar demand with objectives of creating public opinions in favor of the bill for criminalization of torture. We are going to publish post card addressing to the prime minister of country who previously expressed commitment in public in many times that she wants the perpetrator of human rights abuses to bring before the justice.

What are the challenges of the people who work in the inside Bangladesh?

In Bangladesh, the society itself does not accept freedom of expression, in the family and in the society. The State itself does not allow freedom of expression. They do not allow the media to criticize the government .But they don’t go to the deeper part of the criticism, if the media is more critical the government can just cancel of the particular media and control the registration of the particular media.

Apart from my questions, what do you want to say regarding torture?

Torture is a very serious issue for the people. We are very late at this moment how big is the problem of torture in the country and everyone to start work positively. I don’t mean to criticize the government but not only criticism also to know first what is the problem and how and what is require to change this system. We have to think independently ,we have to do something we have limited capacity .If each of us do it collectively then that would be the real work which maylead the necessary reform that the nation needs right at this moment.