စနစ္မေျပာင္းလဲေသးေသာျမန္မာႏိုင္ငံ Meeting with Daw Aye Aye Mar (RFA)...16 May 2013

Meeting with Daw Aye Aye Mar on 23 August 2012

စနစ္မေျပာင္းလဲေသးေသာျမန္မာႏိုင္ငံ

ေမး။ ။ Social Action for Women (SAW) အေနနဲ႔အစိုးရေတြနဲ႔ပူးေပါင္းၿပီးလုပ္တာေတြရွိသလား။

ထိုင္းႏိုင္ငံမွာေတာ့အစိုးရမဟုတ္တဲ့ NGOေတြINGOေတြနဲ႔ ၿပီးေတာ့ ထိုင္း အစိုးရနဲ႔ေတာ့ ပညာေရး၊    က်န္းမာေရးလုပ္ငန္းေတြကို ေဆာင္ရြက္တယ္။ လူကုန္ကူးမွုနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ တခရုိင္လူကုန္ကူးမႈတိုက္ဖ်က္ေရး network နဲ႔တြဲလုပ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ကေလးေတြကို ဦးစားေပးၿပီးေတာ့လုပ္တယ္။

ေမး။ ။အမအေနနဲ႔ျမန္မာျပည္တြင္းထဲမွာရွိတဲ့အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ေတြကိုဘယ္လိုျမင္သလဲ။ တရားဝင္ေၾကညာထားတဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြက အစိုးရဘဲထိန္းခ်ဳပ္ထားတာကိုေတြ႕ရတယ္ ဒီအေပၚမွာေရာ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ယဥ္ေက်းမႈအရေကာ၊ ထံုးတန္းစဥ္လာအရေကာ အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚမွာဖိႏိွပ္မွုေတြရွိသလား။

ဒီဘက္မွာေျဖရွင္းေနတဲ့ ျပႆနာေတြရဲ႕အရင္းအျမစ္ကျမန္မာျပည္ထဲကဘဲလာတာေလ။ စီးပြားေရး၊လူမႈေရး အဆင္မေျပမႈေတြ၊ က်ပ္တည္းမႈ၊ ႏိုင္ငံေရးအရမတည္ၿငိမ္မွုေတြေၾကာင့္ျဖစ္ရတာ။ ထြက္ေငြ၊ ဝင္ေငြမ မွ်ဘူး။ စီးပြားေရးမတည္ၿငိမ္ေတာ့အလုပ္အကိုင္ရွားပါးလာတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဒီအျပင္ဘက္ကိုထြက္လာၿပီး ကာမွ ဒီလုိအျဖစ္ဆိုးတဲ့ ျပႆနာေတြၾကံဳရတယ္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မွုနဲေနမႈ ၊ေခတ္တေခတ္မွာစနစ္မ်ိဳးစံုနဲ႔လုပ္ေနေတာ့ လူေတြက ဖိႏိုပ္ခံေနရတာ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အမ်ိဳးသားမွမဟုတ္ အားလုံုးအလုပ္လုပ္ေနရတာေလ။ လူူေနမွုအဆင့္အတန္းေတြကလည္းေနာက္က်ေနေသးတဲ့ အတြက္ဒီလိုျပႆနာေတြၾကံဳေနတာေပါ့။

ေမး။ ။ အမေျပာသလိုဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံကအမ်ိဳးသမီးေတြကို ဖိႏိုပ္မႈက သိပ္မရွိဘူး ဆိုေတာ့ အခုလြတ္ေတာ္တည္ေထာင္တဲ့ေနရာမွာေတြလည္း အမ်ိဳးသမီးလြတ္ေတာ္ကိုယ္စားလုယ္ေတြထားလာၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ရာခိုင္ႏႈန္းအရေတာ့ နည္းေနေသးတယ္။ ေနာက္ၿပီးအမ်ိဳးသမီး ဝန္ၾကီးေတြမရွိေသးဘူး ဒီအေပၚမွာေကာ။

ကၽြန္မထင္တာကစနစ္နဲ႔ဆိုင္တယ္လို႕ေျပာရမယ္။ျမန္မာျပည္မွာတကယ့္အရည္အခ်င္းရွိတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အာဏာရွင္ စနစ္ေၾကာင့္မို႔လို ဖိႏိုပ္ခံေနရတာ ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ သူတို႔ေတြအေနနဲ႔က ေရြးခ်ယ္လို႔မရၾကဘူးျဖစ္ေနတာ။ လြတ္ေတာ္မွာရွိေနတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြလည္း ႀကိဳးဆြဲရာကေနတဲ့လူေတြနဲ႕တူေနတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာရွိေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေရးရာတို႔၊ လူမႈဖူလံုေရးတို႔ဆိုတာေတြကလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြကိစၥကို သိလို ့လုပ္ႏိုင္တာမဟုတ္ဘူး။ တကယ္တန္းက်ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြက အမ်ိဳးသားနည္းတူ အားလံုးလိုက္လုပ္ေနရတယ္။ ေတာ္တဲ့လူေတြအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ တကယ္တန္းစနစ္ကေကာင္းလာၿပီဆိုရင္ ဒီအမ်ိဳးသမီးေတြ တက္လာၾကလိမ္႔မယ္။ အမ်ိဳးသမီးျဖစ္လို႔ ခြဲျခားဆက္ဆံခံရတာကေတာ့ရွိတာေပါ့ေနာ္။ ဥပမာ- သကၠသိုလ္ ဝင္ခြင့္ေလွ်ာက္တဲ့အခါမွာတို႕။ ေနာက္ၿပီး တိုင္းရင္းသားနယ္ပယ္က်ေတာ့လည္း အမ်ိဳးသမီးေတြကို အားနည္းတဲ့လူေတြအျဖစ္ျမင္တာတို႔။ ဒါေတြျဖစ္ေနတာလည္း အာနာရွင္စနစ္ေၾကာင့္မို႔လို႔ပါ။

ဒါေတြနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့လည္းတိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အစည္းေတြက အစီရင္ခံစာေတြအမ်ားႀကီးထြက္ခဲ့တယ္ေလ။ ဆိုေတာ့ ဒီကိစၥေတြနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ လည္းဘာမွသိသာတဲ့အေျပာင္းအလဲေတြအထဲမွာမျဖစ္လာေသဘူးေပါ့ေနာ္။ ဥပမာ- ကခ်င္မွာျဖစ္သြားတဲ့ အမ်ိဳးသမီးကိုေခၚသြားၿပီး မဒိန္းက်င့္ သတ္ျဖတ္လိုက္တာမ်ိဳးေပါ့။ ဒါေတြဟာသိသာထင္ရွားေနသည့္တိုင္ေအာင္ တရားရံုးကေနဘာမွမလုပ္ဘူး။ ဒါေတြဟာျမန္မာျပည္မွာပြင့္လင္းမႈမရွိဘူးဆိုတာဘဲ။ တကယ္လို႔ပြင့္လင္းတယ္ဆိုရင္ သူတို႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးမွုေတြလုပ္ရမယ္။ ေကာ္မရွင္ေတြဖြဲ႕ရမယ္။ ဒါဟာလူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔လည္းသက္ဆိုင္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးနဲ႔လည္းဆိုင္တယ္။ တကယ္လို႔မလုပ္ဘူးဆိုရင္ လူ႔အခြင့္အေရးေတြက ဆက္လက္ခ်ိဳးေျဖာက္ခံေနရမွာဘဲ။ လူ႔အခြင့္အေရးမရွိတဲ့တိုင္းျပည္မွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အရးမရွိဘူးဆိုတာက အထူးအဆန္းမဟုတ္ဘူး။ လူ႔အခြင့္အေရးရွိလာၿပီဆိုေတာ့မွ တရားတဲ့စနစ္ေတြရွိလာမယ္။ အခုဆိုရင္ ေရြးေကာက္ပြဲ၊ ဖြဲ႕စည္းပံုေတြကလည္းတမာတမတ္တည္းျဖစ္လာတာမဟုတ္ဘူး။

ေမး။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံက ကုလသမဂၢမွာ CEDAW ကုိလက္မွတ္ထိုးထားတယ္။ ဒါေပမယ့္ ထိေရာက္စြာက်င့္သံုးတာေတြမေတြ႔ရဘူး။ ဒီ့အေပၚမွာ သံုးသပ္ေပးပါ။

အမတို႔ကေတာ့အခြင့္အရးအဖြဲ႔မဟုတ္ဘူး။ အဓိက ကေတာ့ လူမႈေရးနဲ႔ကယ္ဆယ္ေရးေတြကိုဘဲလုပ္ေပးတာဆိုေတာ့ဒါမ်ိဳးေတြမလုပ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ Human rights watch တို႔ ၊ အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္တို႔ Amnesty international တို႔ ဒါေတြနဲ႔ပတ္သက္လာရင္ အခ်က္အလက္ေပးတာေတြရွိတယ္။ အမျမင္တာက ျမန္မာအစိုးရက CEDAW နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးလက္မွတ္ထိုးထားတာလဲၾကာၿပီ သို႔ေသာ္လည္းလက္ေတြ႕က်င့္သံုးမႈလည္းမရွိဘူး။ အမ်ိဳးသမီးအေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြလည္းအမ်ားႀကီးျဖစ္ေနတယ္။

ေမး။ ။ ကၽြန္မတို႔ႏိုင္ငံမွာ ကေလးအခြင့္အေရးကိုေျပာၾကတာလည္းအလြန္နဲတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အမ်ားဆးံုခိုင္းထားတာေတြက အိမ္မွာေတြေခၚခိုင္းတယ္။ ဒီ  domestic rights ကုိ ျပဌာန္းထားတာေတြမရွိဘူူး။ အခုၾကည္႔လိုက္မယ္ဆိုရင္ human rights နဲ႔  Women rights ကိုေျပာလာၿပီ။ ဒါေပမယ့္ child rights ကုိ ေျပာလာတာသိပ္မရွိေသးသလိုလုပ္ေနတာကိုမရွိေသးဘူး။ အမအေနနဲ႕ ဘယ္လိုျမင္မိသလဲ။

ဆိုေတာ့အခုက သူတို႔ကေျပာေနၾကတာဘဲရွိေသးတယ္။ လက္ေတြ႔လုပ္တာမရွိေသးဘူး။ အခုအခ်ိန္ထိက ကေလးအခြင့္အေရးက ပိုဆိုးေနေသးတယ္ေလ။ ကေလးစစ္သားေတြစုေဆာင္းတာေတြ၊ အဓၶမခိုင္းေစတာတို႕က အရမ္းႀကီးသြားၿပီ။ ႏိုင္ငံမွာက ကေလးေတြရဲ႕ ပညာသင္ၾကားခြင့္က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ခြင့္ ေတာင္မေပးေသးတာ။ အေျခခံေတြေတာင္မလုပ္ႏိုင္ေသးတာ။ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ ကေလးေတြကို အထက္တန္းအဆင့္အထိ အခမဲ့ပညာသင္ၾကားခြင့္ေတြေပးေနတာ။ ကာကြယ္ေရးနဲ႕က်န္းမာေရးေတြလဲလုပ္ေပးတယ္ေလ။ ဒါေတြဟာ ထိုင္းႏိုင္ငံမွာက ကေလးအခြင့္အေရးနဲ႔ဆိုင္ၿပီးေတာ့လုပ္ေနတာေတြ။ ဒါေတြကအတုယူရမယ့္ဟာေတြ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒီလိုအေျခအေနေတြမရွိေသးဘူး။

ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရးေတြမရွိလို႔ျဖစ္တာဆိုရင္ အခုလုပ္ေနတဲ့လြတ္ေတာ္ေတြထဲမွာ တေယာက္ေယာက္က ကေလးအခြင့္အေရးကို ေလွ်ာက္တယ္။ ျပဌာန္းတယ္ဆိုရင္ေကာ

အခုခ်ိန္အထိကေတာ့ ဘယ္သူ႔မွမေျပာေသးဘူး။ ဒီဟာမ်ိဳးေတြကို အျမင္က်ယ္က်ယ္နဲ႕တင္ျပႏိုင္တဲ့သူေတြမရွိေသးဘူး ။ တကယ္လို႔တင္ျပႏိုင္တယ္ဆိုရင္လည္း လြတ္ေတာ္ထဲကေန အမ်ားစုက လက္ခံႏိုင္တဲ့ဟာမ်ိဳး ဆံုးျဖတ္ခ်က္က်လာရင္ေတာ့ ေကာင္းတာေပါ့။ ဒါမွမဟုတ္လို႔ရွင္ရင္ ဒီအဆိုကိုတင္သြင္းတာ ရံွုးနိမ္႔ပါတယ္ဆိုရင္ဘာမွမေပါက္ေရာက္ေတာ့ဘူးေပါ့။ ဒီမိုကေရစီကိုသြားေနတဲ့လမ္းေၾကာင္းမွာဆိုရင္ ဒါေတြက မျဖစ္မေနလိုအပ္တာေတြေပါ့ေနာ္။

ေမး။ ။ တကယ္လို႔မ်ား အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႔အစည္းက ဒီကိစၥေတြကို တရားဝင္ခြင့္ျပဳသည္ျဖစ္ေစ၊ ခြင့္မျပဳသည္ျဖစ္ေစ ျပဳလုပ္တယ္ဆိုရင္ေကာ။ ဥပမာ- ကေလးေတြကိုသက္ေသအေနနဲ႕တရားခြင္ေတြမွာထြက္ခိုင္းတဲ့ကိစၥေတြမွာ ခ်ိန္းေျခာက္မႈေတြကေနကင္းေဝးေအာင္ ေနာက္ၿပီးအမွန္တရားေပၚေပါက္ေရးအတြက္ ဥပေဒကလည္းဒီလိုအကာအကြယ္ေပးေနတာကိုသိေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ေဆာင္သင့္တယ္ထင္သလဲ။

ဒီကိစၥလည္း စနစ္နဲ႕ဘဲဆိုင္တယ္လို႔ေျပာရမွာဘဲ။ ေနာက္ၿပီး အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႔အစည္းေတြလည္းလိုအပ္တယ္။ အားေကာင္းလာရင္ေတာ့ အနည္းနဲ႕အမ်ား ကေလးေတြအတြက္လည္းထိေရာက္မႈရွိႏိုင္တယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ကေလးကိုေစာင့္ေရွာက္တဲ့ အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႔အစည္းေတြအမ်ားႀကီးလိုအပ္တယ္။ ကၽြန္မတို႕ႏိုင္ငံမွာလည္း တရားမွ်တတဲ့ တရားရံုးေတြလည္းမရွိဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ရွိဖို႔လုပ္ေနတဲ့ ေရွ႕ေနေတြလည္းျပန္ၿပီးတရားစြဲခံရတယ္ေလ။ ဆိုေတာ့ အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႔အစည္းအားေကာင္းလာဖို႔လိုတယ္။ လုပ္ရဲဖို႔လည္းလိုလာတယ္။ အကာအကြယ္ေပးဖို႔လည္းလိုတယ္။ ဒီမွာက လူကုန္ကူးမွုနဲ႔ပက္သက္ၿပီးအမႈရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ကေလးေတြကို အမတို႔အေနနဲ႔ ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ေပးထားတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႔အစည္းေတြျမန္မာျပည္မွာ အမ်ားႀကီးလိုတယ္။ ဥပေဒကိုလုပ္တဲ့အဖြဲ႔၊ အခြင့္အေရးနဲ႔ ကာကြယ္တဲ့အဖြဲ႔ေတြလည္းရွိဖို႔လိုပါတယ္။ ကေလးေတြကို စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအရ အားေပးေနတဲ့အဖြဲ႕လည္းလိုတယ္။ ဒီလိုစံုစံု လင္လင္ပံုပိုးေပးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကေလးေတြကလည္းေျပာရဲဆိုရဲရွိလာလိမ့္မယ္။ ဒါဆိုရင္ သူတို႔ဘာကိုမွ ေၾကာက္ေတာ့မွာမဟုတ္ဘူး။ တရားရံုးကိုသြားၿပီးေျပာင္းလဲေအာင္လုပ္ဖို႔ကသိပ္မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ သူတုိ႕ကိုခ်ဳပ္ကိုင္ထားတဲ့လူေတြရွိေနတယ္ေလ။

ေမး။ ။ အခုျမန္မာႏိုင္ငံကေျပာင္းလဲလာၿပီလို႔ႏိုင္ငံတကာကေျပာေနၾကၿပီ။ ဒါေပမယ့္လည္း သူတို႔မ်ာက interest တခုခုရွိေနလို႔ေပါ့။ ဆိုလိုတာက စီးပြားေရးနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ အဓိကလုပ္ခ်င္ၾကတာေပါ့ေနာ္။ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမဲ့သူေတြနဲ႔ စီးပြားေရးေတြလုပ္ေနၿပီေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ အခုက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရးေတြမရွိေသးဘူး။ ေနာက္ၿပီး စီးပြားေရးသမားေတြက ဒါေတြကိုသိမၾကည္႔ၾကဘူးေလ။ ဆိုေတာ့ ဒီကိစၥနဲ႕ပက္သက္လာရင္ အဓိက ကေလးေတြကိုအျမတ္ထုတ္သြားႏိုင္တာေတြပိုရွိတာေပါ့။ Force labour နဲ႔ sexual worker ေတြေခါင္းပံုျဖတ္မႈေတြ ပိုမ်ားလာမလား။ အမအေနနဲ႔ ဒီလိုရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမွုအေပၚမွာ ဘယ္လိုထင္သလဲ။

ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈကိုလိုအပ္ေနတဲ့အတြက္လိုပါတယ္။ ဆုိေတာ့ လာတဲ့ကုမၸဏီေတြကလည္း သူ႔ႏိုင္ငံအလိုက္လာတဲ့ဟာေတြရွိရမယ္။ ဘယ္လိုဟာမ်ိဳးေတြဆိုရင္လုပ္လို႔မရဘူး။ ဘယ္လိုဟာေတြကေတာ့ လုပ္လို႔ရတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြလာတဲ့အခါက်လို႔ရွင္ရင္ လူ႔အခြင့္အေရးေတြမခ်ိဳးေဖာက္ႏိုင္ဖို႔နဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာမထိခိုက္ဖို႔၊ ကေလးအခြင့္အေရးေတြမခ်ိဳးေဖာက္ဖို႔ စတာေတြကို ႏိုင္ငံအတြင္းမွာ သတ္မွတ္ထားရမယ္။ ဒါေတြအခုထိမလုပ္ၾကေသးလို႔ အလုပ္သမားေတြ ဆႏၵျပမႈေတြ ဆက္တိုက္ ျဖစ္ေပၚေနတာေလ။ အခုထပ္ၿပီး ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈအတြက္လာမယ့္လူေတြကေတာ့ ဘယ္လိုပံုစံလဲဆိုတာ မေျပာႏိုင္ေသးဘူး။သူတို႔လာမယ့္ႏိုင္ငံေပၚမွာလည္းမူတည္တယ္ေလ။ ဆိုေတာ့သူတို႔ကို ေစာင့္ၾကည္႔ဖို႔က CBO ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြမွာ တာဝန္ရွိတယ္ေလ။ ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို ေထာက္ျပရမယ္။ ဒါေတြေၾကာင့္ဒီလိုျဖစ္တာေတြကို ေျပာျပႏိုင္ရမယ္။ ဆိုေတာ့ သူတို႔ႏိုင္ငံမွာေတြလည္း လူ႔အခြင့္အေရးရွိတယ္ဆိုရင္ သူတို႔ ကုမၸဏီေတြကို ျပန္ရုပ္သိမ္းသြားလိမ္ ့မယ္။ ဒီဟာေတြမျဖစ္ဖို႔ဆိုရင္ ကိုယ့္မိခင္ႏိုင္ငံနဲ႔လည္းဆိုင္သလို၊ ေစာင့္ေရွာက္မဲ့သူေတြနဲ႔လည္းဆိုင္သလို၊ လူ႔အခြင့္အေရးရွိတဲ့ႏိုင္ငံေတြနဲ႔လည္းသက္ဆိုင္ပါတယ္။

ေမး။ ။ အမအေနနဲ႔ အခုျမန္မာႏုိင္ငံက ခရီးသြားေတြအလာခ်င္ဆံုးႏိုင္ငံျဖစ္တယ္ဆိုၿပီးေျပာေနတဲ့အေပၚမွာနဲ႔ Torurism နဲ႔ ပက္သက္ၿပီး ေကာင္းက်ိဳးနဲ႔ဆိုးက်ိဳးေတြရွိတာကိုေတြ႔ရတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီ႔အေပၚမွာလည္း ဘယ္လိုျမင္မိသလဲ။

ကၽြန္မထင္တာက သိပ္မစိုးရိမ္ရဘူးလုိ႔ထင္တယ္ေလ။ ဌာဏ္ရည္ သိပ္နိမ္႔တဲ့လူေတြမပါဘူး။ ခပ္တံုးတုံးေတြမပါဘူးဆိုေတာ့ ဒီကမာၻလွည္႔ခရီးသြားေတြလြမ္းမိုးသြားႏိုင္ဘူးလုိ႔ထင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္သူတို႔လာတဲ့အတြက္ကို ျပႆနာသိပ္ရွိလိမ့္မယ္လို႕မထင္ပါဘူူး။ သူတို႔ေတြမွာ မတူတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈေတြပါလာေကာင္းပါလာႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ထိန္းႏိုင္မယ္လို႔လဲထင္ပါတယ္။ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈနည္းတာေတာင္မွ ဒါမ်ိဳးေတြမျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႕ထင္တယ္။

ေမး။ ။ အမတို႔ SAW က Red Ribbon ဆုနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ ရွင္းျပပါ။

အမတို႔က အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ ကေလးသူငယ္ေတြကို ေစာင့္ေရွာက္တာ ပါ။ အထူးသျဖင့္ မိဘမဲ့ကေလးေတြ ရဲ႕ သံုးပံုႏွစ္ပံုေလာက္က HIV ျဖစ္ေနတဲ့ ကေလးေတြပါ သူတုိ႔က မဲေဆာက္ေဆးရံုနဲ႔ မယ္ေတာ္ clinic ကေနလာၾကတယ္။ ဒီလို HIV နဲ႔ေသသြားတဲ့ ကေလးေတြကို ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္တယ္။ ပညာေရးအရလည္း ထိုင္းေက်ာင္းမွာထားေပးတယ္။ ဒီႏွစ္ကေတာ့ ၄၇ ေယာက္ေလာက္ရွိၿပီ။ ဒီလိုပညာေရးအရ သူတို႔ကိုျမွင့္တင္ေပးတဲ့ကိစၥေတြရယ္ ကိုျပဳလုပ္တယ္။ အမတို႔ ထားတဲ့ ေဂဟာေတြ ၆ ခုရွိတဲ့အထဲက ၁ခုကေတာ့ HIV positive ေတြကိုဘဲထားတာပါ။ သူတို႔ကို ေဆးဝါးနဲ႔ ေစာင့္ေရွာက္မွုေတြကိုေပးတယ္။ေနထိုင္ေရးနဲ႔ စားေသာက္ေရး ေတြကိုေစာင့္ေရွာက္မႈေပးတဲ့အတြက္ကို ကုလသမၸဂၢ ကေနၿပီးေတာ့ ေပးတဲ့ Red Ribbon ဆုကို ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ကရတာေပါ့ေနာ္။ စလုပ္တာကေတာ့ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ကပါ ဆုိေတာ့ အခုက ၁၂ ႏွစ္ေတာင္မွရွိၿပီ။

ပထမဦးဆံုးက save house ၁ခုတည္း ကေနၿပီးေတာ့လုပ္တယ္။ အခုဆိုရင္ေတာ့ save house ၆ ခုရိွၿပီေပါ့ေနာ္။ လူေတြအားလံုးေပါင္းကေတာ့ ၃၀၀ေလာက္ေတာ့ရွိတယ္။ ကေလးေကာအမ်ိဳးသမီးေကာ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ေက်ာင္းမွာလည္းရွိေသးတယ္။ သူတို႔ကိုေတာ့  အဆင့္ျမင့္ပညာေရးစနစ္အထိသင္ေပးပါတယ္။ ေက်ာင္းသားကေတာ့အထက္တန္းအထိကို ၄၀၀ ေလာက္ရွိတယ္။ဒီလိုဘဲ ကေလးေတြက ေရာင္းစားခံရတာေတြနဲ႔ အေမေတြကတာဝန္မယူႏိုင္လို႔ခ်န္ထားတဲ့ဟာေတြကို အမတို႔ကေစာင့္ေရွာက္ရတာပါ။ ေန႔တိုင္းေန႔တိုင္းက ေထာင္နဲ႕ခ်ီၿပီး နယ္စပ္ဘက္ကိုလူေတြဝင္လာၾကတယ္။ ဒါက ထိုင္းမွာဘဲရွိေသးတာေနာ္။ အမ်ားစုက အလုပ္အကိုင္ရွာေဖြေရးအတြက္ျဖစ္ေနေတာ့ မျဖစ္သင့္တာေတြျဖစ္လာတယ္။ ေရာင္းစားခံရတာေတြက ပိုမ်ားလာတယ္။ အလုပ္အကိုင္က ျပည္တြင္းမွာ က်ပ္တည္းလာေတာ့ ဒီဟာေတြျဖစ္လာတာေလ။

ေမး။ ။ ဆိုေတာ့ ဒီလိုလူကုန္ကူးမွုေတြကို ျမန္မာအစိုးရက သိပ္အေလးမထားတာလား။ ဒါေၾကာင့္မို႔လုိ႔ပိုျဖစ္ေနေသးတာလား။

ဒီထိုင္းႏိုင္ငံမွာေတာ့ ဒီကိစၥနဲ႕ပက္သက္ၿပီးေတာ့ လုပ္ေတာ့လုပ္ရွာတယ္။ သို႔ေသာ္ျမန္မာႏုိင္ငံက လူကုန္ကူးခံရတဲ့ ဟာေတြက ဒီမွာလာျဖစ္တာ။ ထိုင္းေတြတျခားႏိုင္ငံမွာလူကုန္ကူးခံရတာက ျမန္မာႏိုင္ငံထက္စာရင္ နဲတယ္။

SAW ကေနၿပီးေတာ့ လုပ္တဲ့လုပ္ငန္းေလးေတြေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လူကုန္ကူးခံရၿပီးမွထက္ မျဖစ္ခင္ကာကြယ္ေအာင္ အထဲမွာလုပ္ဖို႔အစီအစဥ္ေကာရွိသလား။

အထဲမွာေတာ့ ဒီကိစၥေတြကိုေဆာင္ရြက္ေပးမယ့္အဖြဲ႔ေတြက ေပၚလာမွာပါ။ အမတို႔အဖြဲ႔အစည္းကေတာ့ migrant ကုိဘဲ အဓိကထားတယ္ဆိုေတာ့ အထဲထိကေတာ့ မတက္ႏိုင္ေသးဘူး။ အမတို႔ကိုေတာ့ US-AID ကေနၿပီးေျပာတာေတြရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္အထဲ ထဲမွာက အာမခံႏိုင္တဲ့သူေတြမရွိေသးဘူး။ ဒါေတြကအေရးႀကီးတာက ဒီလိုလုပ္ငန္းေတြလုပ္တဲ့အခါမွာ လုပ္ငန္းေတြရဲ႕အာမခံမႈေတြ ေငြေၾကးပိုင္းဆိုင္ရာအာမခံမႈေတြကို လုပ္ႏိုင္မွ အဖြဲ႔အစည္းက ရပ္တည္လို႔ရမွာေလ။ ဆိုေတာ့ ဒီနယ္စပ္မွာမလုံေလာက္ေသးတဲ့အခါက်ေတာ့ အထဲကဟာေတြကိုမလုပ္ႏိုင္ေသးဘူး။ အမတို႔လည္း မျဖစ္ခင္ ကာကြယ္တာကို အားေပးပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး အားလံုးၿခံဳၾကည္႔လိုက္မယ္ဆိုရင္ ဒီျပႆနာဘယ္ကလာသလဲဆိုတာ သိဖို႔လိုတယ္။ စနစ္ေၾကာင့္ဘဲလို႔ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံမွာက စီးပြားေရးအဆင္မေျပမႈေတြရွိလာေတာ့ ဒီဘက္ကိုလာတဲ့အခါမွာ လူကုန္ကူးခံရတာေတြျဖစ္လာတယ္။ တကယ္လို႔မ်ား ေကာင္းေနရင္ေတာ့ လာစရာမရွိဘူး။ တေလာက ေဒါက္တာ စင္တီယာ ကို ဝန္ႀကီးဦးေအာင္မင္းကေနၿပီးေတာ့ ေဆခန္းကို သူတို႔ဝိုင္းကူေပးမယ္လို႔ေျပာတယ္။ တကယ္တန္းက်ေတာ့ သူတို႔က ပါးစပ္ဘဲလာတာျဖစ္ေနတယ္။ ဝိုင္းကူခ်င္တယ္ဆိုရင္ အထဲကဟာေတြကိုေကာင္းေအာင္လုပ္ပါအုံး။ ျမန္မာျပည္ထဲမွာ က်န္းမာေရးေထာက္ပံုမွုေတြမရွိတာေၾကာင့္ ဒီကိုုေရာက္လာတာ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ေဒါက္တာ စင္တီယာလည္းေျပာတယ္ေလ။ ကၽြန္မတို႕ကိုမကူညီနဲ႕အုံး။ အဲဒီလူူေတြကၽြန္မတို႔ဆီမွာမလာေအာင္ဘဲလုပ္လိုက္ ပါလုိ႔ေျပာတယ္။ တကယ္လဲဟုတ္ေနတာဘဲ။ ျမန္မာျပည္မွာ က်န္းမာေရးျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈရွိရင္ လူေတြလာၾကေတာ့မွာမဟုတ္သလို စီးပြားေရးအဆင္ေျပေနရင္ေတာ့ migrant ေတြရွိေတာ့မွာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေတြအားလံုးက အစိုးရမွာအမ်ားႀကီးတာဝန္ရွိတယ္။ စနစ္ကိုျပင္ရမယ္။

ေမး။ ။ စနစ္ကိုေျပာင္းလဲေအာင္ဘယ္ပံုဘယ္နည္းနဲ႔လုပ္သင့္တယ္လို႔အမကထင္သလဲ။

သူတို႔ေျပာင္းလဲဖို႔လုပ္တာေတြကေတာ့ရွိေတာ့ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္အခုအေျခအေနကေတာ့ အင္မတန္မွကိုေႏွးေကြးေနေသးတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မွုေတြလည္းရွိေနေသးတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ေျပာင္းလဲမႈက အဝတ္ေျပာင္းတာေတြဘဲရွိေနေသးတယ္။ အရင္က တိုင္းမွုးေတြအားလုံးအခုေတာ့ ဝန္ႀကီးေတြရွိေသးတယ္။ ဒါေျပာင္းလဲမႈမွ မဟုတ္တာ။ ဒါေတြကိုေျပာင္းတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံတကာကိုလိုက္ျပေနတာ။ သူတို႔အထဲကတကယ္ေျပာင္းတယ္ဆိုမွေျပာင္းလဲတယ္လို႔ဆုိလို႔ရတာ။ တကယ္ေျပာင္းရင္လည္းဖြံၿဖိဳးတိုးတက္လာၾကမွာ ။ ဆိုေတာ့အေရခြံလဲၿပီးတဲ့အခါက်ေတာ့ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕အကူအညီကုိလိုခ်င္တာေၾကာင့္ေျပာၾကတာ။

ေမး။ ။ ဆုိေတာ့ အခုလူေတြအားလံုးက ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲကိုဦးတည္ၿပီးျပင္ဆင္တာေတြ လုပ္ေနၾကတယ္ဆိုေတာ့ အမအေနနဲ႔ စစ္မွန္တဲ႔ေျပာင္းလဲမႈရွိလာမယ္လို႔ထင္မိသလား။

အခုထက္ထိကေတာ့ေျပာင္းလဲမႈေတြကိုမေတြ႔ရေသးဘူး။ သို႔ေသာ္လည္း အခုလမ္းေတြအမ်ားႀကီးဖြင့္လုိက္ရၿပီဆိုေတာ့ လူေတြက အနဲနဲ႔အမ်ားအျမင္ေတြရွိလာၾကၿပီ။ ေတာင္းဆိုတက္လာၾကၿပီ။ လယ္သမား၊ အလုပ္သမား ေတြကေတာင္းဆိုလာၾကၿပီ။ ႀကီးႀကီးမားမားျပင္လို႔ရတာေတြကေတာ့ မရွိေသးဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ၂၀၁၀ တုန္းက စစ္တပ္ကို ေၾကာေထာက္ေနာက္ခံလုပ္ထားတဲ့ ျပည္ခိုင္ၿဖိဳးပါတီက လြတ္ေတာ္မွာေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရေနၿပီးေတာ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကလဲသူတို႔လက္ထဲမွာရွိေနၾကတယ္။ ဖြဲ႔စည္းပံုကိုလည္းသူတို႔ေရးဆြဲထားတယ္။ ဆိုေတာ့ အခုေတာ႔ဘာမွလုပ္လို႔မရဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလာမယ့္ ၂၀၁၅ မွာဆိုရင္ေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ယွဥ္ၿပိဳင္ဘက္ပါတီေတြမ်ားလာမယ္။ NLD တခုတည္းမဟုတ္ဘဲနဲ႕တိုင္းရင္းသားပါတီေတြလည္းရွိလာမယ္။ ဆိုေတာ့ ၂၀၁၀ နဲ႔ ၂၀၁၅ ကနဲနဲေလးေတာ့ကြာမယ္။ ဒီမွာမွ လြတ္လပ္မႈဘယ္ေလာက္ရွိမရွိ ပြင့္လင္းမႈရွိမရွိဆိုတာက လာအုန္းမွာကို။ အခုဆို လြတ္ေတာ္မွာ လုပ္တာ တင္တာေတြက ဘယ္ေလာက္အဆိုတင္သြင္းတာေတြရွိေနပါေစ မက်လာဘူးေလ။ ဆိုေတာ့ ၂၀၁၅ မွာ ဒီလိုမ်ိဳးမသမာမႈေတြဘယ္ေလာက္လုပ္ေနေသးသလဲဆိုတာကိုၾကည္႔ရအုန္းမယ္။ ဒီ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲမွာေတာင္မွ ကလိမ္ကက်စ္လုပ္တာေတြရွိေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ NLD ကုိ ႏိုင္ငံတကာမွာခ်ျပရမယ္ဆိုေတာ့လုပ္လိုက္တာေလ။ သူတို႔အတြက္ကေတာ့ အမတ္ ၄၀ ေက်ာ္ေနရာေပးလိုက္ဖို႔ကဝန္မေလးတဲ႔အျပင္ သူတို႔ႏိုင္ခ်င္ရင္ေတာ့ ႀကိဳတင္မဲနဲ႔ႏိုင္လို႔ရတယ္ေလ။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံတကာ ကေစာင့္ၾကည္႔မႈေတြရွိေနေသးတယ္ဆိုေတာ့ေနရာေပးလိုက္ရတာ။ ဒီလုိလုပ္ျခင္းကလဲ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တုန္းက ျပဳခဲ့တဲ့ မသမာမႈေတြနဲ႔ ႏွစ္ ၅၀ တိုင္တိုင္ခ်ိဳးေဖာက္မွုေတြကို ဖံုးလိုက္သလိုျဖစ္သြားတယ္ေလ။ ဒါေပမယ့္ သူ႔အက်င့္ကေတာ့ မေပ်ာက္ေသးဘူး။ မဲေတြကိုဖေယာင္းသုတ္ထားတာေတြနဲ႔ တုိင္တဲ့လူေတြကိုတရားျပန္ဆြဲတာေတြ လုပ္တယ္။ ဒီလိုအေတြးအေခၚရွိတဲ့လူက တိုင္းျပည္ကိုျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈလုပ္ဖို႔ကမျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ ၂၀၁၅ မွာလည္းဒီလုိေတြမလုပ္ဘူးလုိ႔မေျပာႏိုင္ဘူး။ လုပ္မွာဘဲ။

ေမး။ ။ ဒါဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူထုအံုၾကြမႈေတြေကာရွိလာႏိုင္သလား။ ဘယ္အခ်က္ေတြကေျပာေနသလဲ။

ရွိႏိုင္ပါတယ္။ အခုဆိုရင္ လယ္သမားျပႆနာေတြႏိုင္ငံတ၀မ္းျဖစ္ေပၚေနမႈေတြ။ ဒီလိုလူထူအံုၾကြမွူေတြကို ဥပေဒေတြနဲ႕ ထိန္းထားမႈေတြ။ဒါေတြကလူထုကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားလိုက္တဲ့အေပၚမွာ တေန႔က်ရင္ အားလံုးမေပါက္ထြက္ႏိုင္ဘူးလုိ႔မေျပာႏိုင္ဘူး။ ေၾကးနီေတာင္စီမံကိန္းမွာဆိုရင္ ပုဒ္မ ၁၄၄ကုိအဲဒီနယ္မွာဘဲထုတ္ထားလိုက္တယ္။ ေနေနတဲ့ ေဒသခံေတြကိုဖိနိပ္ဖို႔အတြက္ေလ။ လူသိရွင္ၾကားလုပ္တာမဟုတ္ဘူး။ ေနာက္ၿပီးစီမံကိ္န္းႀကီးကေတာ့ တရုတ္ နဲ႕လုပ္တာမို႔လို႔အေရးပါတယ္ေလ။ ဒီအေရးမွာဆိုရင္ အတိုက္အခံေတြကိုလည္းအားကိုးလုိ႔ရတာမဟုတ္ဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့လယ္သမားေတြက သူတို႔အေရးကိုသူတို႔လုပ္ေနရတဲ့အေျခအေနတိုက္ေနရတဲ့အေျခအေနေတြေလ။ တကယ္တမ္းျမန္မာႏိုင္ငံကေျပာင္းလဲလားဆိုေတာ့မေျပာင္းလဲဘူး။ တကယ္ဒီမုိကေရစီရၿပီလား။ မရေသးဘူး။ တကယ္ရေနတယ္လို႕ေျပာေနတာက ေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔အတိုက္အခံေတြကရေနတယ္လိုေျပာရင္ေျပာမွာေပါ့။ လူထုကေတာ့ မရေသးဘူး။ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြဆိုတာက အကြက္ကိုၾကည္႔ေနတယ္ေလ။ အစိုးရနဲ႔အဆင္ေျပႏိုင္ဖို႔အတြက္ကို အေပးအယူေတြလုပ္ေနတာေလ။ ဒီလက္ရွိအစိုးရကို အတိုက္အခံ မလုပ္ဖို႔ေျပာေနတာေလ။ သူတို႔ေရငံုႏွုတ္ပိတ္ေနတာေတြရွိတာေပါ့။ ျပည္သူေတြလိုခ်င္တဲ့ ဒီမိုကေရစီရသလား မရဘူးလားဆိုတာ ဒီၤကေန႔ျပေနတဲ့ ျပႆနာေတြက မ်က္ျမင္သက္ေသေတြဘဲေလ။ အလုပ္သမားေတြဆိုတာလည္း သြားေနရတာဘဲ။ အဆင္မေျပမႈေတြနဲ႔ လုပ္ခမလံုေလာက္မႈေတြနဲ႔  ဆႏၵေတြျပေနၾကတာဘဲ။ ဒါေတြကိုၾကည္႔မယ္ဆိုရင္ ဘယ္မွာေျပာင္းလဲမႈေတြရွိလို႔လဲ။

ေမး။ ။ ဒါဆိုရင္ လူေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အဆင္မေျပမႈေတြရွိလာၾကေတာ့ တေန႔ေန႔ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ လူထုအံုၾကြမႈျဖစ္လာတယ္ဆိုရင္ ၈၈တုန္းကလိုမ်ိဳး၊ ၂၀၀၇ တုန္းကလိုမ်ိဳးျပန္ျဖစ္လာရင္  ဘာဘဲေျပာေျပာ စစ္တပ္က အာဏာျပန္သိမ္းမွာဘဲေလ။ ဖြဲ႕စည္းပံုကတည္းက ေျပာထားတာကိုဆိုေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳးကိုလည္းျမင္ေနေတာ့ တခ်ိဳ႕လူထုေတြက တကယ္လို႔ဒီလိုေတြျဖစ္ရင္ေတာ့ အစကေနၿပီးျပန္စရမွာကိုစိုးရိမ္ေနၾကတယ္ေလ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ အခုလက္ရွိအစိုးရကိုဘာလုပ္လုပ္ appreciate လုပ္ေနတာေတြရွိတယ္။ ေနာက္ၿပီးလူထုက စစ္မွန္တဲ့အေျပာင္းအလဲကိုလိုခ်င္ၾကတဲ့လူေတြလည္းရွိေနတယ္ေလ။ ဆိုေတာ့ ဒီလိုလူေတြကို ဥပေဒေဘာင္ထဲကဘာေတြလုပ္ေဆာင္ႏိုင္မယ္ထင္ပါသလဲ။
ဟုတ္ပါတယ္။ သူတို႔စိုးရိမ္တာမွန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္အခုလည္း စစ္တပ္ကသိမ္းထားတာဘဲေလ။ ဖြဲ႔စည္းပံုလုပ္တုန္းကလည္း သူတို႔ဘာသာသူတို႔လုပ္တယ္။ ေထာက္ခံခိုင္းတယ္။ ေနာက္ၿပီး လြတ္ေတာ္မွာလည္းသူ႕လူေတြျပည္႔ေနတယ္ေလ။ ဒါေတြကိုအထဲဝင္ၾကည္႔မယ္ဆိုရင္ သူတို႔ဘဲရွိေနတာ။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံတကာကိုအျမင္ေကာင္းေအာင္လုပ္ေနတာေတြဘဲရွိတာ။အမကထင္တယ္။ ဒါေတြက ဘာမွစိုးရိမ္စရာမလိုဘူး။ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုတာမဟုတ္ေပမယ့္သိမ္းထားဆဲဘဲ။ ဆိုေတာ့ လူထုအံုၾကြမွုေပၚလာစသည္ျဖစ္ေစ မျဖစ္ေစ သိမ္းမွာဘဲ။ စိုးရိမ္တယ္ဆိုတာက အခုလက္ရွိအရပ္သား အစိုးရကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြလိုလားတယ္ဆိုၿပီး ယံုေနလို႔သာျဖစ္ေနတာ။ ပိုဆိုးတာက ဘယ္သူမွလွုပ္လို႔မရေအာင္ ဥပေဒနဲ႔ထိန္းထားလိုက္တာ။ အဲဒီလိုလုပ္ႏိုင္ဖို႔ကို Nargist မွာသူတို႔ လူေတြေသေနတာကို ဖြဲ႔စည္းပံုကို ေထာက္တဲ႔မဲေတြထည္႔ခုိင္းတယ္။ ဒီကေန႔ဒီလိုျဖစ္လာေအာင္ေလ။ ဆိုေတာ့ ေျပာင္းလဲေနၿပီဆိုတာ တလြဲဆံပင္ေကာင္းၿပီးေျပာေနတာေတြျဖစ္သလို အခုၾကည္႔ လူထုေတြကို မအံုၾကြေအာင္လိုက္ထိန္းေနၾကတာေတြဟာ လူထုနဲ႔အတူမလိုက္ပါႏိုင္လို႔ေလ။ လူထုနဲ႔လိုက္ႏိုင္တယ္ဆိုရင္ သူတို႔ဆႏၵကိုဦးစားေပးရမွာေပါ့။ လူထုနဲ႔အတူမလိုက္ပါႏိုင္တဲ့ အစိုးရဘဲျဖစ္ျဖစ္ ႏိုင္ငံေရးပါတီဘဲျဖစ္ျဖစ္ တေန႔က်ဆံုးမွာဘဲ။ လူထုက သူတို႔ေရွ႕ေရာက္ေနေတာ့ သူတို႔တိုက္ပြဲကိုသူတို႔ဆင္ႏြဲေနတာေလ။ လယ္သမားကိုဘယ္သူဦးေဆာင္ေနလို႔လဲ။ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြဘဲလုပ္ေနၾကတာ။ ဘယ္ႏိုင္ငံေရးသမားကမွေထာက္ျပေနတာမရွိပါဘူး။NLD တို႔ ၈၈ တို႔လည္းမေထာက္ျပပါဘူး။ ၾကားဝင္ျဖန္ေျဖေပးသလုိလို ေဘးပရိတ္သတ္လိုဘဲလုပ္ေနၾကတာ။ လယ္သမားေတြေရွ႕ကေနၿပီး ဦးေဆာင္တဲ့လူေတြမရွိေသးဘူးေလ။ လယ္ေတြကို cronies ေတြ ကုမၼဏီေတြ၊ စစ္တပ္ကသိမ္းေနပါတယ္ဆိုတာ ဘယ္သူ႕မွမေျပာဘူးေလ။ ဒီလိုလုပ္တဲ့ လယ္သမားေတြကိုတရားစြဲ၊ ေထာင္ခ်ေတြ စစ္တပ္ကလုပ္ေနတာဘဲ။ ဒါေၾကာင့္မားမားမတ္မတ္ရပ္ေနတဲ႔လူ၊ အနီးကပ္ေနတဲ့လူေတြတိုင္းျပည္မွာအမ်ားႀကီးလိုတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း လူထုအံုၾကြမွုကေတာ့ျဖစ္လာလိမ္႔မယ္။ ဘယ္ေန႕ျဖစ္မယ္ဆိုတာကမေျပာႏိုင္ဘူး။

ေမး။ ။ တိုင္းရင္းသားအေရးနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ေမးခ်င္တာေလးလဲရွိတယ္။ ကခ်င္မွာေတာ့ စစ္ပြဲေတြျဖစ္ေနၿပီးေတာ့ က်န္တဲ့ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ေတာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလတ္မွတ္ထိုးေနၾကတယ္။ ဒါ႕အျပင္ ရခိုင္မွာလည္း ပဏိပကၡေတြျဖစ္ေနတယ္။ ေနာက္ၿပီးျမန္မာႏိုင္ငံဟာ တုိင္းရင္းသားေတြနဲ႔ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ တိုင္းရင္းသားအေရးကုိ လစ္လ်ဴရွဴလို႔လဲမရဘူးဆိုေတာ့ အမအေနနဲ႔ ဒီကိစၥေတြကို ဘယ္လိုျမင္မိသလဲ။

ဟုတ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံကတိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ႏိုင္ငံလည္းျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ တိုင္းရင္းသားအေရးက အရမ္းအေရးႀကီးတဲ႔ကိစၥပါ။ ဆိုေတာ့ ဒီတိုင္းရင္းသားအေရးကိုလုပ္ပံုကိုင္ပံုမွာလည္းေၾကနပ္ေလာက္တဲ့အေျဖမရခဲ့ဘူူး။ အခုအပစ္အခက္ရပ္စဲေရးဆိုတာကလည္း မလိမ့္တပတ္ေတြလုပ္ထားၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္းထိုးထားတဲ့တခ်ိဳ႕အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ ျပန္ပစ္ေနၾကတယ္။ ကခ်င္နဲ႔ဆုိလည္း ၁၇ ႏွစ္ၾကာ ေနာက္ၿပီး DKBA နဲ႔လည္း ၁၆ ႏွစ္ၾကာတာေတြလုပ္ခဲ႔တယ္။ အခုသူက KNUကိုေျပာေနတာေတြကေျဖထြက္ေနတာဘဲ ။ KNUကေျပတယ္ ပနာမအပစ္ရပ္ေရး။ အစိုးရဘက္ကေတာ့ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ေတြနဲ႔ေျပာေနတယ္ေလ။ သူထင္တာက တခါေတြ႔ရင္ အားလံုုးအဆင္ေျပသြားမယ္လို႔ထင္တယ္။ ေနာက္ၿပီးသူတို႔လိုခ်င္တာက စာရြက္ဘဲေလ။ ႏိုင္ငံတကာကို တိုင္းရင္းသားနဲ႕အဆင္ေျပေနပါၿပီဆိုတာကိုေျပာေနၾကၿပီ။ ဒါေတြက တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြကေျပာေနၾကတာ။ အခုဆိုရင္လုပ္သာလုပ္ေနတာ ကရင္ျပည္မွာတပ္ေတြက အရင္တုန္းကထက္စာရင္တိုးခ်ဲ႕လာၾကတယ္။ တကယ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုလိုခ်င္တာလားဆိုၿပီး တိုင္းရင္းသားေတြက သံသယျဖစ္လာၾကတယ္။ ကခ်င္မွာလည္းတႏွစ္အတြင္းတိုက္တာေတြက တိုက္ပြဲေပါင္း၁၅၀၀ေက်ာ္သြားၿပီ။ သံုးတဲ့လက္နက္ေတြကလည္းတခါမွမသံုးဖူးတဲ့လက္နက္ေတြကိုသံုးတယ္။ ေနာက္ၿပီးကခ်င္ေတြကိုေမးေတာ့ ဘာျဖစ္လို႔ကြဲလြဲေနေသးတာလဲဆိုေတာ့ သူတို႔နယ္ထဲမွာလာၿပီး စစ္အင္အားေတြတိုးခ်ဲ႕လာေနတဲ့ကိစၥက မလုပ္ပါနဲ႔ဆိုတာကို လုပ္ေနတာနဲ႔ပက္သက္ၿပီးတိုက္ပြဲေတြျဖစ္ေနတာ။ ဆိုေတာ့ ဘယ္တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႕ ယံုၾကည္မွုရၿပီဆိုတာေျပာလို႔မရေသးဘူး။ တဖက္ကလဲတိုင္းရင္းသားေတြကို ဖဲ႔ထုတ္ၿပီး စည္းရံုးတဲ့နည္းနဲ႔လုပ္ေနတယ္။ အခြင့္အေရးေပးတဲ့တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္းေတြကေတာ့ သူတို႔ေနာက္ပါသြားတာေပါ့။မလိုက္တဲ့သူက်ေတာ့ တိုက္ေနေသးတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ေသြးခြဲစည္းရံုးတာေတြလုပ္တာေပါ့။ဆိုေတာ့ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တိုင္းရင္းသားအေရးကို အေရးတယူေျဖရွင္းရမယ္။ ဒီမိုကေရစီအေရးနဲ႔ တို္င္းရင္းသားအေရးကို ဒြန္တြဲယွဥ္တြဲၿပီးေျဖရွင္းရမယ္။ တိုင္းရင္းသားအေရးကိုမေျဖရွင္းႏိုင္ဘူးဆိုရင္ ဒီမိုကေရစီလမ္းမေလွ်ာက္ေတာ့နဲ႔ေလ။ ဥပမာဆိုရင္- ထဲမွာ သူတို႔ဘာသာသူတို႔အဆင္ေျပေနတယ္ ႏိုင္ငံတကာရင္းႏွီးမႈေတြကလာေတာ့မယ္။ ႏိုင္ငံတကာကို လြတ္ေတာ္ထဲမွာလဲအဆင္ေျပၿပီ၊ NLD ေတြလည္းသေဘာတူေနၾကၿပီဆိုၿပီး ဖိတ္ေခၚကတယ္။ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြက ကရင္ျပည္ကို္လာမယ္။ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႕ အေပၚယံဘဲလက္မွတ္ထိုးထားတယ္ဆိုရင္ တိုင္းရင္းသားေတြကႏွစ္ႏွစ္ကာကာမရွိဘူး။ မယံုၾကည္ၾကလို႕ တို္က္ပြဲေတြျပန္ျဖစ္ရင္ ဒီရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြကမခိုင္မာႏိုိင္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြက ၀င္လာခ်င္ေပမယ့္ မခိုင္မာမႈေတြေၾကာင့္ မ၀င္လာရဲၾကဘူး။ ျပီးေတာ့ဖြံျဖိဳးေရးကို အရင္လုပ္ၾကရေအာင္လို႕သူတို႕ေျပာတယ္။ ဖြံျဖိဳးေရးလုပ္မယ္ဆိုေပမယ့္ တိုင္းရင္းသားနယ္ေျမေတြမွာ စီမံကိန္းေတြလုပ္တယ္။ ဆည္ေတြလည္းေဆာက္တယ္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းေတြလုပ္တယ္ဆိုရင္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကပိုရွိလာတယ္။ ရြာေတြေရြ႕ရတာေတြ လူေတြကို အဓမၼေစခိုင္းတာေတြရွိလာတယ္ဆိုေတာ့ ေဒသဖြံ႕ျဖိဳးေရးက တိုင္းရင္းသားအေရးထက္စာရင္အရင္လုပ္လို႔မရဘူး။ ဆိုေတာ့ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ ညိုႏိုင္းမွုေတြလုပ္ၿပီးမွဘဲလုပ္လုိ႔ရတာ။ ဒါေတြက NLD က အစိုးရျဖစ္ရင္လည္း လက္ခံသည့္တိုင္ေအာင္လုပ္လုိ႔မရဘူး။ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ တကယ္စစ္မွန္တဲ႔ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ၊ ခုိင္မာတဲ့အပစ္ရပ္ေရးေတြမလုပ္ဘူးဆိုရင္ ဘာမွလုပ္လို႔မရဘူး။

ေမး။ ။ ဆိုေတာ့ အခုေနာက္ပိုင္းျဖစ္ေနတဲ႔ မွတ္ပံုတင္ေပးမႈကိစၥမွာလည္း ကၽြန္မၾကားရတာကေတာ့ ကရင္၊ျမန္မာ ဆိုၿပီးေပးတဲ့ကိစၥေတြအေပၚမွာေကာ အမ ဘယ္လိုျမင္သလဲ။

ဒါကေတာ့ သူတို႔က ဒီကဒ္ျပားေတြကိုအလြယ္တကူေပးေနတာေလ။ဒီလိုေပးေနလို႔လဲ ရခိုင္မွာ ျပႆနာတက္သြားတာေလ။ မႏၱေလးေတြမွာလည္းဒီလိုျဖစ္ေနတာဘဲေလ။ ဗမာစကားမေျပာတက္တဲ့လူေတြကုိ ဗမာနာမည္ေတြေပးလိုက္မယ္။ တုိင္းရင္းသားေတြကိုမွ မြန္၊ျမန္မာ တို႔ ကရင္ျမန္မာ တို႔လာခ်ဳပ္ေနတာေလ။ ဒီမွတ္ပံုတင္က သူတို႔အတြက္ဘာမွမဟုတ္ဘူးေလ၊ ျမန္မာေငြ ၃၀၀၀၀ ရွိရင္အလြယ္တကူလုပ္လို႔ရေနတာေလ။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံတကာကိုေတာ့ တသက္လံုး မေပးလာတာကိုေပးတယ္ဆိုၿပီးလုပ္ေနတာေလ။ ဒါေတြေတာင္ေပးတာေတာင္မွ ရိုးရိုးသားသားမေပးေသးဘူး။ ခ်ိဳးနိမ္ၿပီးေတာ့ေပးေနတာေလ။ မြန္၊ျမန္မာ တို႔ ကရင္ျမန္မာ တို႔လုပ္တယ္ဆိုရင္ ဘင္ဂါလီ ျမန္မာတို႔လုပ္ပါလား။ ဒါေတြကတိုင္းရင္းသားေတြကို ခ်ိဳးထားတာေလ။ ႏိုင္ငံတကာကို အျမင္ျပေနတာ။ဒီလိုတိုင္းရင္းသားပံုစံ မလိုခ်င္ဘူးဆိုရင္ရတယ္။ ၅၀၀၀၀ ထပ္ေပးလိုက္ရင္ေတာ့ ခ်က္ခ်င္းဗမာစစ္စစ္ျဖစ္ေအာင္လုပ္ေပးလိုက္တယ္ေလ။ ဒီလိုမ်ိဳးဘဲ တိုင္းရင္းသားေတြကိုလည္းေထာင့္မွာအာရံုလာေအာင္ကစားေနတာေလ။ ဒီလိုဘဲ ရခိုင္မွာလည္းဒီလိုလုပ္လိုက္တာပါ။ တခ်ိန္လံုး ဘင္ဂါလီအေၾကာင္းဘဲရေအာင္ေျပာေနၾကတာ။ ကခ်င္ကစစ္ပြဲေတြ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို ဖံုးလိုက္တယ္။ ေနာက္ၿပီး ဒီအေရးမွာလည္းနာမည္ယူလိုက္ေသးတယ္။

ရခိုင္နဲ႔ ဘင္ဂါလီေတြကမတည္႕ၾကဘူး။ ဒါကိုအစိုးရကသိၿပီး ဒါသူတို႔အတြက္လုည္႔ကြက္ေတြျဖစ္သြားတယ္။ သူတို႔ စစ္တပ္ကိုထည္႔လုိက္တာေၾကာင့္ပိုဆိုသြားတယ္။ ကုလသမၸဂၢကလည္း စစ္တပ္ပါဝင္ပတ္သက္ေနတယ္ဆိုတာကိုထုတ္ျပန္တယ္။ Human Rights Watch ကလည္းထုတ္ျပန္တယ္။ ဒီဟာေတြမထုတ္ျပန္ခင္မွာ သူက ရခိုင္ေတြကိုဘက္လိုက္တဲ့ပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ သမၼတဆိုဒ္ရဲ႕ စာမ်က္ႏွာေတြမွာ ဘင္ဂါလီေတြကို ႏိွပ္ကြပ္တဲ႔စာေတြေရးတယ္။ ေနာက္ေတာ့ သမၼတကေနၿပီးေတာ့ ထုတ္ျပန္တဲ့ေၾကညာစာမွာေတာ့ ရခိုင္ေတြက ဘာေတြလုပ္တယ္။ သူတို႔ေၾကာင့္ျဖစ္ရတာပါဆိုၿပီးေျပာတယ္။ အစကေတာ့သူတို႔ဘက္ပါတဲ့ပံုစံေတြနဲ႔လုပ္ေပးၿပီး အေနာက္ကိုဆြဲခ်လိုက္တဲ့ပံုစံျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေတြကသူတုိ႔အကြက္ေတြ။ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ဆိုတာလည္း ရုပ္ျပပါဘဲ။ မလိမ္႔တပတ္ေတြကိုလုပ္ေနတာ။

Meeting with Burma Lawyer Council..... 16 May 2013

Meeting With Burma Lawyer Council

U Thein Oo

စစ္တပ္လက္ထက္ကတရားစီရင္ေရးနဲ႔ အရပ္သားအစိုးရတရားစီရင္ေရး

ေမး။ ။ လက္ရွိတရားစီရင္ ေရးစနစ္အေပၚမွာ ဆရာ႔ရဲ႕အျမင္။

တရားစီရင္ေရးႏွစ္ခုကိုႏွုိင္းယွဥ္ၾကည္႔မယ္ဆိုရင္ ယခုကေတာ့ပိုေကာင္းလာတယ္လို႔ေျပာရမွာပါ။ အရင္တုန္း ကေတာ့ ဦးသန္းေရႊ တစ္ေယာက္တည္းဘဲ သူ႔ဟာသူ တရားသူႀကီးေတြကိုႀကိဳက္သလို ျဖဳတ္ ၊ ခန္႔ ၿပီးအမိန္႔ေပး ေနတာေပါ့။ သူႀကိဳက္တာလုပ္တာကအရမ္းေပၚလြင္ေနတယ္။ အခုက အဲဒီစနစ္လံုးဝေပ်ာက္သြားသလား ဆိုေတာ့ မေပ်ာက္သြားဘူး။ အခုက စာအုပ္နဲ႔ constitution ေပၚလာတာေပါ့ေနာ္။ ဒါေၾကာင့္ constitution နဲ႔ခန္႔တဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြျဖစ္လာတယ္။ ဒါေပမယ့္ Basic Idea နဲ႔ေတာ့ အရင္တုန္းကအတိုင္းဘဲ သြားေနတုန္း ဘဲ။ တရားသူႀကီးကအခုသူ႔ကိုခန္႔တဲ့အဖြဲ႔အစည္းကို သူကျပန္ေၾကာက္ေနရတယ္။ အခုက ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒက လုပ္တာလို႔ဘဲသိေနၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ တေယာက္တည္းနဲ႔စာလို႔ရွိရင္ေတာ့ ပိုၿပီးစနစ္ က်လာတယ္။ Idea ကေတာ့ အရင္အတိုင္းကဘဲမေျပာင္းလဲေသးဘူး။ ေနာက္ကြယ္ကေနၿပီးေတာ့အမိန္႔ေတြ ေပးေနတုန္းဘဲ။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔လို႔တရားသူႀကီးေတြက ဥပေဒအရလုပ္လို႔မရေသးဘူး။ ႏႈတ္မိန္႔အရနားေထာင္ ေနရတုန္းဘဲ။ မလိုက္ရင္ ျပဳတ္သြားႏိုင္တာကို။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ တရားစီရင္ေရး အေျပာင္းအလဲ ေကာင္းေကာင္း မရွိေသးဘူး။

ေနာက္တခ်က္က အရင္တုန္းက သူတို႔ကို ႀကိဳက္သလိုလုပ္ စစ္အစိုးရကို ထိလို႔မရဘူး။ ေနာက္ဆံုးမွာ အဲဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံက တရားသူႀကီးေတြက ေၾကာက္လို႔ ရြံ႕လို႔လုပ္ရတဲ့ေနရာထဲမွာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႕ ဘာ Idea ရသလဲဆိုေတာ့ မဟုတ္တာကို မဟုတ္တာကိုေၾကာက္လို႔ လုပ္ေနရတယ္။ အဲဒီဟာနဲ႕လုပ္ေနရတာ ၾကာလာေတာ့အဲဒီ Idea ကိုသေဘာက်သြားတယ္။ ဘယ္မွာသေဘာက်သြားသလဲဆိုေတာ့ မဟုတ္တာကို မဟုတ္တာလုပ္ရင္ ျပဳတ္ခ်င္မွျပဳတ္တယ္။ သူတို႔နဲ႔အဆင္ေျပလို႔ရွိရင္ေပါ့။ ဘာကိုေနာက္ၿပီးတြန္းအားေပး ေနသလဲ ဆိုေတာ့ လာဘ္စားမွူကို တြန္းအားေပးေနသလိုျဖစ္ေနတယ္။ မွားမွန္းသိတယ္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်တယ္ သူတို႔မျပဳတ္ဘူး။ သေဘာက်သြားတဲ့အခါက်ေတာ့ လာဘ္စားလိုက္တယ္။ လာဘ္စားတဲ့အခါ အျပင္လူက ဘာထင္သလဲဆိုေတာ့ အရင္တုန္းကလုိတေယာက္ေယာက္ကအေနာက္ကေနၿပီးေတာ့ အမိန္႔ေပးေနလို႔လုပ္ ရတယ္လို႔ထင္ေနတယ္။ အမိန္႔ေပးတဲ့လူက အရင္တုန္းကလိုဟုတ္ခ်င္မွဟုတ္မယ္လို႔ထင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒါကို ေက်နပ္ေနတယ္။ ခိုင္းတိုင္းကလုပ္ရသလိုလို လာဘ္မစားေနသလိုလို။ တကယ္တန္းက်ေတာ့ လာဘ္စားေနၿပီ၊ အေပၚကေနၿပီးေတာ့ ခိုင္းခ်င္မွလည္းခိုင္းေတာ့မယ္။ ဒီစနစ္ကအဲဒီလုိျဖစ္သြားတယ္။ တရားစီရင္တဲ့စနစ္က ေအာက္ေျခကေနပ်က္စီးသြားတာေပါ့။ အဓိကတရားသူၾကီးေတြရဲ႕အက်င့္သိကၡာ တအား က်သြားတယ္။ အကုန္လံုးလိုလိုကို ျဖစ္ေနတာ။ အရင္တုန္းကေတာ့ clear ျဖစ္ပါတယ္။ ခိုင္းတဲအတို္င္း လုပ္တယ္။ မလုပ္ရင္ခ်က္ျခင္းျဖဳတ္လုိက္တယ္။ခင္ညြန္႕တို႕အစ ၾကိဳက္တဲ့လူကိုျဖဳတ္လို႕ရတာကိုး။ အခု က်ေတာ့ အဲဒီလိုမဟုတ္သည့္တုိင္ေအာင္ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခ်ိဳ႕ကက်န္ေနေသးတယ္။ တရားစီရင္ေရးစနစ္က ပံုသ႑ာန္အရကေတာ့ေျပာင္းသြားေပမဲ့လည္း အႏွစ္သာရက အခုထိမေျပာင္းေသးဘူး။ ဒါကအခုရွိေနတဲ့  တရားစီရင္ေရးပါ။ တရားသူၾကီးကဘာလုပ္လဲဆိုေတာ့ ဥပေဒကိုမေလးစားေတာ့ဘူး။ ဥပေဒကိုမေလးစားေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႕ႏိုင္ငံမွာ anti-corruption ဆိုတဲ့ေကာ္မရွင္ဆိုတာမရွိဘူး။ ဘယ္သူကလုိက္စားေနတယ္ ဆိုတာကိုသိေအာင္လုပ္တဲ့ဟာ။ အခုဥပေဒလုပ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္လႊြတ္ေတာ္ကိုတင္လုိက္တယ္။ ပိုင္ဆိုင္မွဳနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒကို တင္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ အမတ္ေတြကမလုပ္ဘူး။ လႊတ္ေတာ္ကလည္းခြင့္မျပဳဘူး။ အဲဒီဥပေဒကိုလုပ္မယ္ဆိုရင္ အဲဒီဥပေဒကိုသံုးျပီး ရံုးမွာတရားစြဲႏိုင္တယ္။ တရားစြဲၿပီဆိုရင္ ရံုးမွာတရားသူၾကီးက သူတို႕ကိုအမိန္႕ခ်ႏိုင္မယ္။ အဲဒီဥပေဒမရွိရင္ တစ္ေယာက္မွဘာမွလုပ္လို႕မရဘူး။ အခုေတာ့ ၁၉၅၀ျပည့္ႏွစ္ အဂတိလိုက္စားမွဳဥပေဒဘဲရွိတယ္။ အခုေတာ့ဘယ္ေလာက္ဘဲ လာဘ္စားပါေစ သူ႕ကိုတိုင္မယ့္သူမရွိေတာ့ ဘာမွလုပ္လုိ႕မရဘူး။ ဆိုေတာ့ အေျခခံအားျဖင့္ၾကည္႔မယ္ဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႕စီရင္ေရးစနစ္က ပံုသ႑ာန္ အရသာေျပာင္းသြားမယ္ အႏွစ္သာရကေတာ့အရင္ကအတိုင္းနီးပါးဘဲ ရွိေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႕ တရားရံုးေတြ မွာဆိုရင္ သိသာတာက ပိုက္ဆံမရွိတဲ့သူေတြဆိုရင္ ရွဳံးတဲ့သူဘဲမ်ားတယ္။ တရားသူၾကီးက လာဘ္စားမွဳကို ထိထိေရာက္ေရာက္အေရးယူႏိုင္မယ့္ ဥပေဒမရွိလို႕ ဘာမွမလုပ္ႏုိင္ဘူး။ အခုသူတို႔ထုတ္ျပန္တဲ့ ဝန္ထမ္းေတြကို  ထုတ္ရတဲ့အထဲမွာ အမ်ားဆံုးက တရားသူႀကီးေတြျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေတြဟာ လာဘ္စားတာကိုတိုင္တဲ့စာရင္း အရထြက္လာတာေတြပါ။ တရားသူႀကီး ၅၇ ေယာက္လားျဖတ္လိုက္တယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ လူထုက တိုင္တန္းလို႔ရတဲ့အလားအလာေတြပြင့္သြားၿပီ။ လႊတ္ေတာ္ကလည္းတက္လာၿပီဆိုေတာ့ အနည္းနဲ႔အမ်ား လူထု ရဲ႕အသံကိုနားေထာင္လို႔ရသြားၿပီ။ အဲဒီလာဘ္စားတာကိုတိုင္တန္းလို႔ရတဲ့ေနရာရွိသြားတာေပါ့။

ေမး။ ။  ဒီျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ႏိုင္ငံေရးေျပာင္းလဲမႈကို ၾကည္႔ရရင္ ဒီေအာက္ေျခက ျပည္သူလူထုေတြကေျပာင္းလဲလို႔ ေျပာင္းလဲလာတာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ အေပၚက ေျပာင္းလဲလို႔ေျပာင္းလဲလာတာကိုျမင္ရတယ္။ ဒါဟာေျပာင္းလဲ သင့္ၿပီထင္လို႔ေျပာင္းလဲတာလား ။ ေနာက္ၿပီးဒီေျပာင္းလဲမႈဟာ လူထုေပၚမွာအေျခမခံတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ တခ်ိဳ႕ ကလည္း  ေနာက္ျပန္လွည္႔သြားႏိုင္တယ္လို႔ေျပာၾကတယ္။ ဆရာေကာဘယ္လုိျမင္သလဲ။

ကၽြန္ေတာ္နားလည္တာကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးမွာ စနစ္ ၃ ခုနဲ႔ေျပာင္းလဲတယ္လို႔ထင္တယ္။ တခုကေတာ့ Transformation လို႔ေခၚတယ္။ အဲဒါဟာ ပုတ္သင္ညိဳအေရာင္ေျပာင္းလဲတဲ့ျဖစ္စဥ္။ ဒါကဘာလဲဆိုေတာ့ uniform ကေနၿပီးေတာ့ လႊတ္ေတာ္မွာ ေခါင္းေပါင္းေတြနဲ႔ပုဆိုးေတြျဖစ္သြားၾကတာပါ။ ဒါေပမယ့္လူေဟာင္း ေတြဘဲျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒါက အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့လူတန္းစားကေနၿပီးေတာ့ အားသာၿပီးေတာ့ တစံုတရာအေျပာင္းအလဲ ကိုေတာင္းဆိုတဲ့အခါမွာ လူထုကိုမ်က္လွည္႔ျပလိုက္တာေပါ့။ constitution ရွိတယ္ၿပီးေတာ့ constitution က တက္လာတဲ့ဟာမ်ိဳးေတြပါ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ရဲ႕ Basic idea ေတြကမေျပာင္းဘူး။ အခုက လြတ္ေတာ္ႀကီး ေပၚလာတယ္။ Constitution ႀကီးရွိလာတယ္။ အရင္တုန္းကလို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြက haski ေတြနဲ႔သြားတာမဟုတ္ ေတာ့ဘဲနဲ႔။ ေခါင္းေပါင္းေတြနဲ႔လူေတြသြားေနတာေတြေတြ႔ရတယ္။ တကယ္႔အေျပာင္းအလဲျဖစ္လား ဆိုေတာ႔ မရွိဘူး။ အသြင္အရေတာ့ေျပာင္းသြားေပမယ့္ အႏွစ္သာရမရွိေသးဘူး။

ေနာက္တခုက်ေတာ့ အတိုက္အခံ။ အတိုက္အခံကလည္း တစံုတရာအင္အားရွိတယ္ဆိုရင္ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့သူက လုပ္ခ်င္တိုင္းလုပ္လို႔မရေတာ့ဘူး။ အဲဒီလိုဆိုရင္ အေပးအယူလုပ္လာရတယ္။ အခုေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔နဲ႔ အေပးအယူ လုပ္တယ္ဆိုတာက အတိုက္အခံေတြက တစံုတရာအင္အားရွိလာလို႔။ အခုဆိုရင္ လႊတ္ေတာ္မွာ NLD က ၄၃ ေနရာကိုရထားၿပီ။ ရာခိုင္ႏွဳန္းအရနည္းေသးေပမယ့္ အရင္တုန္းကလည္း NDF ေတြလည္းရွိတယ္ ေနာက္တျခားပါတီေတြရွိတယ္။ အခုက အဲဒီအုပ္စုေတြက အုပ္စုတစုျခင္းစီျဖစ္ၿပီးေတာ့ အင္အားႀကီးတဲ့ အတိုက္အခံ ေတြျဖစ္လာတယ္။ အခုဆိုရင္ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာျပဌာန္းတဲ့ဥပေဒေတြဟာအရင္တုန္းကလုိ သူတို႔တဖြဲ႔တည္းကဘဲ ျပဌာန္းတာမဟုတ္ေတာ့ဘဲနဲ႔ reform အဆင့္ကိုေျပာင္းလာတယ္။ ေဒၚစုကိုေခၚ ေတြ႔တဲ့ကိစၥေတြ၊ ႏိုင္ငံျခားကို ပညာေတာ္သင္လႊတ္တဲ့ကိစၥေတြ၊ NGO ေတြကိုအထဲမွာဖိတ္ၿပီးလုပ္တဲ့ကိစၥေတြ ဟာ reformation ကိုအသြင္ေဆာင္တယ္။ ဒါေတြဟာ အတိုက္အခံေတြကုိ အသိအမွတ္ျပဳလာတာပါ။ ပထမ ဆံုးကေတာ့ အတိုက္အခံေတြကို အျမစ္ဖ်က္ေျခမွုန္းဖို႔သြားေနတာကေန အတိုက္အခံေတြက အင္အားႀကီး လာေတာ့အေပးအယူေတြလုပ္ရင္းနဲ႔ reformation ဘက္ကိုဦးတည္လာေနတာပါ။

ေနာက္ထပ္အေျပာင္းအလဲတခုကိုကၽြန္ေတာ္နားလည္တာက Revolution ပါ။ အဲဒါက အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ လူတန္းစား ေတြကို မေက်နပ္လို႔အတိုက္အခံေတြက အင္အားႀကီးၿပီးေတာ့ အုပ္ခ်ပ္တဲ့လူတန္းစားေတြကုိ ဂရုမစိုက္ေတာ့ ဘဲနဲ႕ revolution တခုလုပ္လိုက္ေတာ့မယ္။ ျပင္သစ္၊ အေမရိကန္ revolution ကိုၾကည္႔ရင္ idea က ေျပာင္းသြားတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံက ရွစ္ေလးလံုးကိုၾကည္႔ရင္ အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲကို မရ လိုက္ဘူး။ တကယ္လို႔ရခဲ့ရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔လဲလံုးဝေျပာင္းလဲသြားမွာပါဘဲ။

အခုေတာ့ revolution အဆင့္ကုိေတာ့မျမင္ေသးဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီဘက္မွာရွိတဲ့ cease fire အုပ္စုေတြကလဲ အထဲမွာျပန္ေရာက္သြားၿပီ။ စစ္တပ္ကလဲဘဲ revolution ဆိုရင္အကုန္လံုးကို စြန္႔လႊြတ္ရေတာ့ မွာကို ဥပမာ ကခ်င္မွာျဖစ္ေနသလိုမ်ိဳးပါ။ ဒါေၾကာင့္သူတို႔က ဒီလိုမ်ိဳးႏိုင္ငံတဝန္းမွာ ျဖစ္မွာ ေၾကာက္တဲ့အတြက္ revolution အဆင့္မွာမေရာက္ဘဲနဲ႔ transform မွာလည္းအားမသာေတာ့တဲ့အတြက္ reform အဆင့္ကိုသြား ေနတာပါ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လုိ႔ ဒီအဆင့္မွာဆိုရင္ လူထုရဲ႕ပါဝင္ပက္သက္မႈအားႀကီးလာမွ ကၽြန္ေတာ္တို႔လုိခ်င္တဲ့ reform ျဖစ္မွာ။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အခုေျပာေနတဲ့ transform ဘက္ကိုျပန္သြားႏိုင္ေသးတယ္၊ ေနာက္ျပန္လွည္႔မႈ ဆိုတာကေလ။ အခုကေတာ့ transform ကေတာ့ ျဖစ္သြားၿပီးၿပီ။ စစ္တပ္ကေနၿပီးတိုက္ရိုက္အုပ္ခ်ဳပ္မႈေတြ ေျပာင္းသြားၿပီ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လုိ႔သူတို႔ဟာ လာမည္႔ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ အခုသူတို႔စဥ္းစားလိမ္႔မယ္။ ေနာက္ၿပီး ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲက သူတို႔ကို alert လုပ္လိုက္တာဘဲ။ တကယ္လို႔သာ အတိုက္အခံေတြက လာမည္႔ ၂၀၁၅ မွာ အျပတ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ သူတို႔ဘာမွာလုပ္လို႔မရေတာ့ဘူး။ ဒါဆိုရင္ေတာ႔ revolution ကုိ ေရာက္ၿပီလို႔ေျပာႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ဒါကိုလည္းစစ္တပ္ကလည္းသိတယ္ဆိုေတာ့ လာမည္႔ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲလိုမ်ိဳးတရားမွ်တခ်င္မွလည္းမွ်တလိမ္႔မယ္။

ဆိုေတာ႔ ဒီၾကားထဲမွာသူတို႕ကဘာေတြလုပ္သလဲဆိုေတာ့ သူတို႔ဘက္မွာရွိတဲ့ reformative ေတြကို ရသေလာက္ခြဲမွာဘဲ။ NLD ေတြ တိုင္းရင္းသားအုပ္စုေတြ ကိုလည္းခြဲမွာဘဲ။ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြ ကိုအားနည္းသေလာက္လုပ္သြားမယ္။ ဒါမွ ၂၀၁၅ ကုိ ျပန္ကိုင္လို႔ရမွာကို။ ဆိုေတာ့ ၂၀၁၅ ကအေရးႀကီး ဆံုးကာလျဖစ္တယ္။ ဒီမတိုင္ခင္မွာ သူတို႕လုပ္ႏုိင္သမွ်ကိုလုပ္သြားမွာဘဲ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ သူတို႔အဖြဲ႔မွာကိုက ေခါင္းမာတဲ့အုပ္စုေတြလည္းရွိတယ္။ သူတို႔က transformation ကုိဘဲႀကိဳက္တယ္။ သူတို႔ကကမာၻကို မ်က္လွည္႔ျပလုိ႔ရေနတာကို။ sanction ေတြလည္းျပဳတ္သြားၿပီ။ သူတို႔အေနနဲ႔ေတာ့တရားသူႀကီးေတြကို အမ်ားႀကီးကိုင္မွာမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တရားသူႀကီးေတြကိုကိုင္လို႔ အာဏာေတြ ေပးအပ္ တယ္ဆိုရင္ တခါေနာက္ျပန္လွည္႕လာတဲ့အခါမွာ သူတို႔အတြက္ ျပႆနာတက္ႏိုင္တယ္ေလ။ တရားရံုးမွာ သြားတိုင္လိုက္ရင္ သူတို႔လုပ္ခ်င္တဲ့အတိုင္းလုပ္လို႔မရေတာ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔လုိ႔တရားစီရင္ေရးမွာ ျပႆနာ ေတြတက္ေနတယ္လို႔ဆိုေပမယ့္ ဘယ္သူကမွ ထဲထဲဝင္ဝင္ ျပင္ဖို႔မေျပာေသးဘူး။ လုပ္ေနတာသိပ္မေတြ႔ဘူး။ ဆိုေတာ့ ဒီအတိုင္းဆက္သြားေနမွာဘဲ။ ဒါေပမယ့္တခုရွိတာက အတိုက္အခံက တစံုတရာအင္အားေကာင္းလာ တာေၾကာင့္ ဟိုဘက္မွာရွိတဲ့ moderate ေတြနဲ႔ ဒီဘက္မွာရွိတဲ့ reform အား ေတြကို ေျပာင္းၿပီးေတာ့ အေျပာင္း အလဲေတြက စလုပ္ေနပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ လူထုမပါဘဲနဲ႕ဆိုရင္ ျပႆနာရွိႏိုင္တယ္။ အေပၚမွာဘဲအေျပာင္းအလဲ ေတြကိုသာလုပ္ေနတယ္။ လူထုပါဝင္မွုအားနည္းေနေသးတယ္။ အခုကၽြန္ေတာ္တို႔ၾကည္႔မယ္ဆိုရင္ အလုပ္ သမားဥပေဒေတြထုတ္လိုက္တယ္။ ေအာက္ေျခမွာက်ေတာ့ ဒီဥပေဒေတြဟာ သံုးလို႔ကိုမရေသးဘူး သံုးဖို႔ အတြက္လည္းစိတ္မဝင္စားဘူး။ အလုပ္သမားဝန္ႀကီးကလည္း ရိုးရိုးေျပာမယ္ဆိုရင္ investment ကုိလိုခ်င္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လုိ႔အလုပ္ရွင္ေတြကို ဦးစားေပးတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လုိ႔အလုပ္ရွင္ေတြက လည္းအာဏာရလာတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားအတြက္၊ သူတို႔အလုပ္ေကာင္းက်ိဴးအတြက္ကို လာဘ္ထိုး လုိက္တယ္။ အလုပ္သမားေတြကုိေတာ့ ဒီအတိုင္းဖိခိုင္းတယ္။ ဒါေတြျဖစ္လာတာေပါ့။

တိုင္းရင္းသားအေရးနဲ႕ပက္သက္လို႔ အစိုးရမွာ moderate သမားနဲ႔  ့hardliner ေတြရွိတယ္။ ဦးေအာင္မင္းကိုင္ထားတဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြက သေဘာတူညီမွုေတြရလာတယ္။ ဦးေအာင္ေသာင္း တို႔ေတာ့မရ ဘူး။ ဒါကိုျမင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လုိ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအဖြဲ႔ကိုေျပာင္းဖြဲ႕ရတာကို ဦးသိန္းစိန္ကလဲ reform ကို သေဘာက်တယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီ transform period မွာ အစိုးရမွာ အုပ္စုေတြကြဲလာတာကိုေတြ႔ရတယ္။ ဆိုေတာ့ စစ္မွန္တဲ့ေျပာင္းလဲမွုကိုလုပ္ေနတဲ့လူေတြရွိသလို အခုအခ်ိန္က ကိုယ္က်ိဳးရွာလို႔လြယ္ေနတဲ့အခ်ိန္လည္း ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ၿပီး ေတာ့ဒီလိုျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဟိုဘက္ဒီဘက္တိုက္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ သူလုိကိုယ့္လူခြဲ ၿပီးေတာ့ တိုက္မွာဘဲ။ အင္အားႀကီးတဲ့အုပ္စုေတြကိုၿဖိဳခြဲမွာဘဲ။ အဖြဲ႔အစည္းေတြမွာလည္း ေအာက္ေျခမွာမညီမႈ ေတြရွိေနမွာ။ အဲဒါကိုမထိန္းႏိုင္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ reform သမားေတြကအားနည္းလာမွာပါ။ အဲဒီလို မ်ိဳးျဖစ္ရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ focus လုပ္ေနတဲ့ ဟိုဘက္ကေခါင္းမာအုပ္စုေတြက သေဘာက်ေနမွာပါ။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ႏုိင္ငံေရးအေျခအေနက ေရထဲမိုးထဲမွာဘဲ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ strategies ကုိ ဆြဲဖို႔လုိတယ္။ တကယ္လို႔ မညီဘူးဆိုရင္ေတာ့ သမၼတ သိန္းစိန္က အေျပာင္းအလဲလုပ္ခ်င္တယ္ေျပာေျပာျဖစ္ဖို႔အလားအလာနည္းေနေသးတယ္။ cronies ေတြလည္းအမ်ားႀကီး ေပၚလာမွာဘဲ။ လူထုကေတာ့ဘာမွအက်ိဳးခံစားရမွာမဟုတ္ဘူး။

ေမး။  ။ အခုတစ္ျခားအဖြဲ႕ေတြလဲေျပာေနၾကတယ္ ၂၀၁၂ေရြးေကာက္ပြဲလည္းလုပ္ျပီးသြားျပီ၊ ၾကားျဖတ္ ေရြးေကာက္ပြဲလည္းလုပ္ျပီးသြားျပီ၊ constitutionလည္းလုပ္ျပီးသြားျပီဆိုေတာ့ changes ျဖစ္ဖို႕ကလည္း မလြယ္ေတာ့ဘူး။ ဒါဆိုေတာ့၂၀၁၅ကိုေစာင့္ရမယ္ေပါ့။ အဲဒီအခ်ိန္မွာလည္း သူတို႕ကျပည္သူေတြကို awareness training ေပးဖို႕ကို focus လုပ္ထားတယ္ဆိုေတာ့ အားလံုးက၂၀၁၅ကို ဦးတည္ၿပီး လုပ္ ေနၾကတယ္။ ဆိုေတာ့ Burma Lawyer Council အေနနဲ႕ကဘယ္လိုမ်ိဳးျပင္ဆင္မႈေတြကိုျပဳလုပ္ေနၿပီလဲ။

ကၽြန္ေတာ္တို႔အထိက ၂၀၁၅ ကိုေမွ်ာ္မွန္းထားတာက တကယ္လို႔ အတိုက္အခံေတြႏိုင္လာမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အေနနဲ႔အထဲကိုေရြ႔သြားမွာပါ။ ဆိုေတာ့ အထဲမွာလည္းလုပ္တတ္ကိုင္တတ္တဲ့လူ ရွိေနဖို႔လည္း လိုတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ခံယူခ်က္က တႏိုင္ငံလံုးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒကိစၥရပ္ေတြက တေယာက္တည္း တဖြဲ႔ တည္းလုပ္လို႔မရသလို အားလံုးဝိုင္းလုပ္ဖို႔လည္းလိုအပ္တယ္။ လုပ္တဲ့လူေတြကလည္း ၿမိဳ႕ေတြကဆိုရင္ အလုပ္ မျဖစ္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ lawyer ေက်ာင္းဖြင့္တယ္ ရည္ရြယ္တာကေတာ့ နယ္စပ္ေဒသမွာရွိတဲ့ တိုင္းရင္းသား lawyer ေတြကို အထိကသင္တန္းေပးေနတာပါ။ ဒါမွလည္း ဒီလုိ knowledge ေတြရွိမွလည္း သူ႔လူထုကိုဆြဲေခၚႏိုင္လာမွာ  ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘယ္ေလာက္ဘဲအေပၚမွာ အေျပာင္းအလဲေတြလုပ္ေန ေအာက္ေျခမွာမေရာက္ရင္ ဘာမွအက်ိဳးမဝင္ဘူး။ တကယ္ဆိုေတာ့ ဒီနယ္စပ္ေဒသပိုင္းမွာ အခုထက္ထိၾကည္႔ လုိက္မယ္ဆုိရင္ အေပၚမွာသာ changes ေတြျဖစ္ေနတယ္ဆိုေပမယ့္ နယ္စပ္ေတြမွာက ဘာမွ မေျပာင္းလဲေသးဘူး။ ဒီအတိုင္းဘဲ။ တကယ့္အေျပာင္းအလဲျဖစ္တယ္ဆိုတာ တႏိုင္ငံလံုးနယ္စပ္ေဒသ ေတြပါ မက်န္ေျပာင္းလဲမႈရွိရမယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ ၂၀၁၅ အေနနဲ႔ႏိုင္သည္႔တိုင္ေအာင္ ေအာက္ေျခမွာ Train လုပ္ထားတဲ့လူေတြမရွိရင္ ဘာမွလုပ္လို႔မရေသးဘူး။ ဒီ train လုပ္ထားတဲ့လူေတြခိုင္လာၿပီဆိုရင္ network ေတြလုပ္လာဖို႔လည္းရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔နားလည္းတာက network မရွိဘဲနဲ႔ဘာမွမလုပ္ႏိုင္ဘူးဆိုတာ နားလည္းတယ္ေလ။ ၂၀၁၅ ၿပီးတာနဲ႔ တကယ္အလုပ္လုပ္မည့္လူေတြျဖစ္ရမယ္။ အခုေရွ႕ေနအမ်ားစုေတြသည္ ျပည္နယ္နဲ႔တိုင္းမွာေတာင္မွ ၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာဘဲရွိတယ္။ legal knowledge က ေအာက္မွာမရွိဘူး။ တိုင္ရ ေကာင္းမွန္းေတာင္မသိဘူးျဖစ္ေနတယ္။ တိုင္ရင္ အဖမ္းခံရမလားဘဲ ေၾကာက္ေနၾကတယ္။ ဒါေတြကို ေဖ်ာက္မွ ရမယ္။ ဆိုေတာ့ ၂၀၁၅ ကိုအထိက အေကာင္းျမင္တဲ့အပိုင္းကိုထားတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္မွန္တဲ့ေျပာင္းလဲမႈ ရွိဖို႔ဆိုရင္ network ေကာင္းေတြရွိဖို႔လုိတယ္ဆုိေတာ့ civil society  ေအာက္ေျခလူတန္းစားေတြကို အေထာက အကူျပဳေပးတဲ့ community base organization ေတြ ေနာက္ၿပီး network ေတြ ေကာင္းလာရမည္။ ဒါမွလည္း အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႔အစည္းအတြက္ေကာင္းလာမွာ။ အခုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ member base organization ေတြဘဲရွိေနေသးတယ္ ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အထဲမွာရွိတဲ့ community base organization ေတြနဲ႔ခ်ိတ္ ဆက္ ႏိုင္ဖို႕လည္းႀကိဳးစားေနပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ က တကယ္ဆိုေတာ့ community မွာ rule of law ကို နားလည္လာဖို႔တြန္းအားေပးမႈေတြလည္းလုပ္ေနတယ္။ တိုင္းရင္းသား ပဋိပကၡ ေတြကိုနားလည္းလာဖို႔နဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးအေၾကာင္းကုိလည္းပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အထဲမွာရွိတဲ့ community ေတြနဲ႔ခ်ိတ္ဆက္ႏိုင္မွ သာလွ်င္ ဒီလုပ္ငန္းေတြကိုလုပ္ႏိုင္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္ကေတာ့ ဥပေဒ အသိုင္းအဝန္းကလည္းပံ့ပိုးေနမွာပါ။ legal knowledge ဥပေဒနဲ႔ ညီတယ္ဆိုရင္ ဘယ္သူ႔ကိုမွ ေၾကာက္စရာမလုိဘူး၊ ဖားစရာ လာဘ္ေပးစရာလဲ မလိုဘူး ဆိုတဲ့ idea ေတြေပးမယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေတြက ၂၀၁၅ ၿပီးရင္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အခုအခ်ိန္အထိက စစ္တပ္က ကိုင္ထားတုန္းဘဲရွိေသးတယ္။

ေမး။ ။ ၂၀၀၈ဖြဲ႔စည္းပံုမွာပါတဲ့ စာခၽြန္ေတာ္ကိစၥနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ ဆရာတို႔အျမင္မွာေရာ။ စာခၽြန္ေတာ္ ေရးတဲ့ေနရာမွာလိုလို႔လား။ ဒါမွမဟုတ္တရားလႊတ္ေတာ္ခံုရံုးေတြက မေဆာင္ရြက္ေပးခ်င္လို႔လား။

ပထမဦးဆံုးအေနနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔အ့ံအားသင့္တာက ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံု၊ အာဏာရွင္စနစ္ေအာက္ကထြက္လာတဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ စာခၽြန္ေတာ္ေလွ်ာက္ခြင့္ရွိတယ္ဆိုကတည္းက မ်က္စိလည္ၿပီးေတာ့ပါလာတာလို႔ မွတ္ခ်က္ခ်လိုက္တယ္။ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္တုန္းကအေျခခံဥပေဒကိုျပန္ၾကည္႔မယ္ဆိုရင္လည္း ေကာင္းမွ ေကာင္း။ အေကာင္းလြန္ေနလို႔လူေတြကလည္းမလုပ္ေတာ့ဘူး။ ဖြဲ႔စည္းပံုက ေကာင္းေနတာကို လူေတြကလိုက္ မလုပ္ေတာ့ အသက္မဝင္ေတာ့ဘူး။ ဒါနဲ႔ပယ္လိုက္ေရာ ။

 စာခၽြန္ေတာ္နဲ႔ပက္သက္ရင္ေတာ့ ၄၇ မွာပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ၇၂ မွာမပါဘူး။ တစ္ပါတီဦးေဆာင္တယ္ ဆိုေတာ့ တရားရံုးကို အာဏာမေပးခဲ့ဘူး။ အခုက ဒီမိုကေရစီျပန္သြားမယ္ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ထင္တာက ဒီမိုကေရစီကိုလည္းသူတို႔ေကာင္းေကာင္းနားမလည္ေတာ့ဘူး။ ၾကြားလည္းၾကြားခ်င္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ BLC ကေနေထာက္ျပတယ္ေလ။ သူမ်က္စိလည္သြားတာျဖစ္မယ္ဆိုၿပီး။ တကယ္လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ထင္တာေတြက အမွန္အတိုင္းျဖစ္ေနတယ္ေလ။ ထည္႔ထားေပးတယ္၊ constitution မွာပါလာ တယ္၊ ဘယ္လုိေလွ်ာက္ရမလဲဆိုတဲ့နည္းေတြပါေပးထားတယ္၊ တရားဝင္လည္းထုတ္ျပန္ထားတယ္။ ဒါေပမယ့္ တက္လာတဲ့ စာမွန္သမွ်ကိုုက အပယ္ခံေနရတယ္။ ခုနကေျပာတဲ့ မွားၿပီးထည္႔တဲ့ theory ကပိုၿပီးနီးစပ္တယ္။ တကယ္လုပ္ေပးခ်င္တာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ေျပာတဲ့အခါက်ေတာ့ပယ္ခ်ခံရတာကို။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႕ေတာ့ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မွားပါလာတယ္လို႔ဘဲခံယူထားပါတယ္။

ေနာက္တခုက စာခၽြန္ေတာ္နဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ စာခၽြန္ေတာ္ ၅ ရပ္မွာ မတရားအက်ဥ္းက် ခံေနရတဲ့ လူေတြ ရွိတယ္ဆိုရင္ ဘယ္သူကဖမ္းထားတာလဲ ဖမ္းထားတဲ့လူေတြရွိတယ္ဆိုရင္ မတရားဖမ္းထားတယ္ဆိုရင္ လႊတ္လိုက္တာ။ ဒါကေရွ႕ေတာ္သြင္းစာခၽြန္ေတာ္အမိန္႔၊ ေနာက္တခုက အာဏာေပးစာခၽြန္ေတာ္အမိန္႔၊ ဥပမာ- နာဂစ္မွာတုန္းက အကူအညီေတြအမ်ားႀကီးေပးတယ္ ဒါေပမယ္႔စစ္တပ္ကကိုင္ထားတယ္၊ သြားမေပးဘူး။ ပို႔ေဆာင္ဆက္သြယ္ေရးကိုကိုင္ထားတယ္။ ေနာက္ၿပီး စစ္တပ္က ေစာင္ေတြဘာေတြသိမ္းထားလိုက္တယ္။ ဘယ္သူ႔ကိုသြားတိုင္မလဲ ၊ တရားရံုးကိုသြားတိုင္ရမယ္။ တရားရံုးကေနဒါကို စာခၽြန္ေတာ္နဲ႔ တိုင္စာေတြရတယ္၊ ဒီပစၥည္းေတြကို အစိုးရက ယူထားတယ္ဆို ၿပီးစစ္တပ္ကို တရားရံုးကေနၿပီး အမိန္႔ခ်က္ခ်က္ေပးလို႔ရတယ္။ဒါက အာဏာေပးစာခၽြန္ေတာ္အမိန္႔ ေနာက္တခုက စစ္တပ္ကေနၿပီးမလုပ္တဲ့ဟာ ။ ဒါေပမယ့္စစ္တပ္ေခါင္းစဥ္နဲ႔ဆိုၿပီး ကုန္သည္ေတြကသိမ္းတယ္။ လူထုကခံရတာကိုစာခၽြန္ေတာ္ေလွ်ာက္လို႔ရတယ္။ တရားရံုးကေနၿပီးရပ္ ထားခိုင္းလိုက္လို႔ရတယ္။ ဒါကတားျမစ္ေစ စာခၽြန္ေတာ္အမိန္႔ ဒါေတြကိုၾကည္႔မယ္ဆိုရင္ အာဏာပိုင္ ကေနၿပီး လူထုကိုလုပ္တဲ့ဟာေတြ။ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ မတရားဖမ္းဆီးတာေတြမကဘူးအမ်ားႀကီးဘဲ။ ဒါဆိုေတာ့ သူတို႔ထဲ ကလည္း ၾကည္႔ေနတဲ႔အခါမွာ ကခ်င္မွာျဖစ္တဲဟာက ပထမဦးဆံုးတက္လာတဲ့ဟာေခၚစစ္ေတာ့ စစ္တပ္က ေျပာလိုက္တယ္။ အဲဒီတုန္းက အဲဒီတပ္လည္းမရွိဘူး။ ဖမ္းလည္းမဖမ္းထားဘူးဆိုလို႔ရွိရင္ စာခၽြန္ေတာ္ရဲ႕ အမိန္႕ကိုက ဖမ္းတဲ႔လူျပစမ္းဆိုၿပီးေျပာရမွာ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ကျငင္းလိုက္တယ္ မရွိဘူးဆိုၿပီးဆိုရင္ တရားရံုးက အဲဒီအမႈကို ဆံုးျဖတ္လို႔မရေသးဘူးဆိုရင္ ခုနေျပာတဲ့ အာဏာေပးစာခၽြန္ေတာ္အမိန္႔ထုတ္ၿပီးေတာ့ စစ္ေဆး ခိုင္းရမွာ။ ဟုတ္မဟုတ္သြားေလ့လာခိုင္းရမွာ။ အဲဒီလိုမ်ိဳးမလုပ္ဘဲနဲ႔ပယ္ခ်လိုက္တယ္။ ဒါမ်ိဳးပယ္ခ်ခံ ရရင္ ဖြဲ႔စည္းပံုနဲ႔တရားစြဲရမွာ ။ ဒါေပမယ့္ဆက္မတက္လာဘူး။ ျပည္တြင္းထဲမွာလည္းအေတြ႕အႀကံဳ ေတြမရွိတဲ့ အခါက်ေတာ့ ဘာဆက္လုပ္ရမလဲဆိုတာကိုမသိေတာ့ဘူး။ ေျပာခ်င္တာက တရားသူႀကီးေတြက လုပ္တုန္းဘဲ ရွိေသးတယ္ ျပဳတ္မွာေၾကာက္လို႔ ဒါနဲ႔ပဲ တရားစီရင္ေရးေတြမွာ အေၾကာက္တရားေတြလႊမ္းမိုးေနေသးတယ္။ ဒါေတြပေပ်ာက္ေအာင္လုပ္ေပးမယ့္ network ေတြလိုတယ္။ ပါတီေတြပင္လွ်င္လုပ္လို႔မရဘူး။ lawyer network ေတြကလုပ္ရမွာ။ law နဲ႔ဆိုင္လို႔ေလ။

ေမး။ ။ ေျပာသြားတဲ့အထဲမွာ လူေတြကေၾကာက္စိတ္ေတြနဲ႔ ဆိုေတာ့ တိုင္တန္းမႈေတြမလုပ္ၾကဘူး။ ဆိုေတာ့စဥ္းစားလိုက္တာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ policing system မေကာင္းလို႔လား ။ ခ်စားမႈေတြနဲ႔ျပည္႔ေနၿပီး ျပည္သူေတြကမတိုင္ရဲၾကဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့တိုင္ရင္လည္းဘာမွမထူး၊ ပိုက္ဆံဘဲေပးေနရတယ္၊ ပိုရႈပ္ကုန္ မွာကို မလိုလားလို႔လား။ ဆရာ့အေနနဲ႔ေရာ။

ကၽြန္ေတာ္သိရသေလာက္က ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ  civil society ေတြအားနည္းေနတယ္။ law ရွိတယ္ procedure ေတြရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ Rule of law မရွိလို႔ဒါလည္းမွန္ပါတယ္။ Rule of law ရွိရင္ေတာ့ ဘာမွ လုပ္စရာမလိုဘူးေပါ့ေနာ္။ ျဖစ္တယ္ဆုိရင္ရဲသြားတိုင္ ရဲကလုပ္ေပးမယ္ေပါ့ေနာ္။ ရဲကေနၿပီးေတာ့ လူထုက ကာကြယ္ေပးရမယ္။ အခုက policy ပိုင္းကဘာမွမရွိဘူးျဖစ္ေနတယ္။ တကယ္လို႔ ဒီလိုျဖစ္ေနရင္ civil socity အားေကာင္းရင္ တိုင္ႏိုင္တဲ့ေနရာရွိရင္ ျပည္သူေတြတိုင္ရဲၾကမွာပါ။ ေနာက္ၿပီး ရဲကိုေၾကာက္တယ္ဆိုရင္ တရားရံုးကိုတိုက္ရိုက္သြားတိုင္လို႔ရတယ္။ တခ်ိဳ႕ဟာေတြက တိုက္ရိုက္ complain ေတြရွိတယ္။ တရားရံုးက လက္ခံၿပီးေတာ့ ရဲကိုေဆာင္ရြက္ခိုင္းလို႔ရတယ္။ ဒါေတြကိုျပဳလုပ္ႏိုင္ဖို႔ဆိုရင္ ျပည္သူေတြကုိ အသိဥာဏ္ ေပးႏိုင္ ဖို႔  အားေကာင္းတဲ့ civil society ရွိဖို႔လုိတယ္။ ဥပမာ- Philippine မွာတုန္းက မားကုိ႔စ္လက္ထပ္မွာတုန္းကလို ေပါ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြက ေပ်ာက္သြားတယ္။ ေပ်ာက္သြားတဲ့ ညီအကိုေမာင္ႏွမေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြက အုပ္စုေတြဖြဲ႔လိုက္တယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး သူတို႔နဲ႔အလားတူေပ်ာက္သြားတယ္ဆိုရင္ သူတို႕ကိုအေၾကာင္းၾကားပါ။ list လုပ္ထားေပးပါမယ္ မွတ္တန္းတင္ေပးထားပါမယ္။ ဒါနဲ႔အဲဒီလိုမ်ိဳးလာတိုင္တဲ့လူေတြလဲမ်ား၊ list ေတြလည္း မ်ားလာတဲ့အတြက္ အဖြဲ႕အစည္းႀကီးက ႀကီးလာတယ္၊ လူထုက ကိုးစားတဲ့အဖြဲ႔ေတြျဖစ္လာတယ္။ အဖြဲ႔က လူေတက ၿမိဳ႕နယ္ေတြအထိပါ အဖြဲ႔ခြဲေတြလုပ္လာတယ္။ မားက႔ိုစ္ တို႔ကေၾကာက္သြားတယ္။ သူတို႕တုန္း ကလည္း အာဏာရွင္က ခိုင္းထားတဲ့ရဲစခန္းေတြျဖစ္ေနေတာ့ တိုင္တန္းမႈေတြကို လုပ္လို႔မရဘူး။ ခုနကေျပာတဲ့ အမ်ိဳးသမီးအုပ္စုေတြက အရင္ ျပန္ၿပီးဖြဲ႔စည္းလိုက္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ တကယ့္ကိုလူေပ်ာက္တဲ့ဟာေတြ ေပ်ာက္သြားတယ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံလည္းအဲဒီလိုလုပ္လုိ႔ရတယ္လို႔ထင္တယ္။ ရဲေၾကာက္တာက ကၽြန္ေတာ္ တို႔ျပည္သူေတြရဲ႕စိတ္ထဲမွာ စြဲေနၿပီ။ မေၾကာက္ေအာင္သြားေျပာလို႔မျဖစ္ဘူး။ လက္ေတြ႔မွာက ရဲေတြကလုပ္ေန တာေတြရွိတာကို။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ျပည္သူေတြနဲ႔ ပိုၿပီး friendly ျဖစ္တဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြရွိဖို႔လိုတယ္ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ strong civil society ေတြမရွိလို႔ျဖစ္တာ။ Rule of law ေျပာတာဟာမွန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေအာက္ေျခအထိက်ေတာ့ မီဒီယာေတြ၊ civil society ေတြေစာင့္ၾကည့္ဖို႔လိုပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြ police system ကုိေကာင္းလာေအာင္ေစာင့္ၾကည္႔ေနမယ့္အစား civil society ကုိအားေကာင္းေအာင္လုပ္ႏိုင္ဖို႔ လိုပါ တယ္။

ေမး။ ။ ဆိုေတာ့ civil society အားေကာင္းလာဖို႔ဆိုရင္ အခုလည္း တခ်ိဳ႕ NGO ေတြဝင္လာတာေတြ ေတြ႔ရတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေနာက္ထပ္ ၂ ႏွစ္၊ ၃ ႏွစ္ေလာက္ဆိုရင္ အမ်ားႀကီးျဖစ္လာေတာ့မွာ ။ ဒီေတာ့ ေကာင္းတာတခုက civil society ပိုမိုအားေကာင္းလာမယ္လို႕ထင္ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဖြဲ႔အစည္းတခုစီရဲ႕ ပစ္မွတ္ေတြကမတူညီၾကဘူး ဆိုေတာ့ဆရာ႔အေနနဲ႔ဘယ္လိုေျပာခ်င္သလဲ။

ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ community based အဖြဲ႔ေတြအေရးႀကီးတယ္လို႔ျမင္တယ္ေလ။ NGO ဆိုတာက ႀကိဳက္တဲ့ ေနရာေတာင္သြားလို႔ရတယ္၊ ေနာက္မႀကိဳက္ဘူးဆိုရင္ ျပန္သိမ္းလို႔ရတယ္။ သူတို႔အေပၚဘဲမူတည္တယ္။ community base ကသြားလို႔မရဘူး။ community ကေနတက္လာတဲ့ဟာေတြကို ဖြံ႕ၿဖိဳးေအာင္လုပ္ ရမယ္။ ရည္ရွည္မွာ အားေကာင္းတဲ့အထိလုပ္ရမယ္ဆိုေတာ့ community based မဟုတ္လို႔ရွိရင္ လူထု အတြက္က ေရရွည္မွာအားကိုးဖို႔သိပ္မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။

ေမး။ ။ ေနာက္တခုအေနနဲ႔ investment နဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ သိခ်င္တယ္။ အခုအေျခအေနက ျမန္မာႏိုင္ငံကို ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံဖို႕ ႏိုင္ငံတကာကလည္းလာေနၾကၿပီ။ တဖက္မွာလည္းႏိုင္ငံကို ၾကည္႔မယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးအရ ေျပာင္းလဲမႈေတြရွိလာေသာ္လည္း ျပည္တြင္းမွာ ပဋိပကၡ ေတြရွိေနတုန္းဘဲ ဆိုေတာ့ ဆရာ႔အေနနဲ႔ ဘယ္လို ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမွုကိုလက္ခံသင့္သလဲ လုိ႔ထင္ပါသလဲ။

ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမွုနဲ႔ပက္သက္ၿပီးႏွစ္ခုရွိတယ္။ သံယံဇာတေတြေပၚမွာ အထိကထားတဲ့ investment နဲ႔ ကၽြမ္းက်င္ မႈေပၚမွာ အဓိကထားတဲ့ investment ။ သံယံဇာတထုတ္တယ္ဆိုတာက ကိုယ့္ႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ဟာေတြ ကိုယူသြားမယ္ ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံက အခြံဘဲက်န္ခဲ့မယ္။ ဒါေတြမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ကၽြမ္းက်င္မႈ ေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ ဥပမာ- ကားကုမၸဏီတခုလာမယ္ ဆိုေတာ့ လူထုက ဒါေတြကိုလုပ္ရင္းနဲ႔ ကၽြမ္းက်င္လာမယ္။ ဆိုေတာ့ ထုတ္လုပ္မႈပိုင္းနဲ႔ပက္သက္တာေတြကို ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ႀကိဳဆိုသင့္တယ္လို႔ထင္တယ္။ ဒီ nature resources နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဟာေတြကိုကၽြန္ေတာ္တို႔ပိုသတိထားရမယ္လို႔ထင္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူတို႔အျမတ္ရဖို႔အေရာင္းကိုပိုၿပီးအဓိကထားတာကို။ ဒါေပမယ့္ အၾကမ္းအားျဖင့္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမွုကို ႀကိဳဆို ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေဒသခံျပည္သူေတြကိုမထိခိုက္ရဘူးေပါ့။ ျမစ္ဆံုလိုမ်ိဳးၾကေတာ့ မေကာင္းဘူး ေလ။ ေဒသခံေတြကိုလည္းအေၾကာင္းမၾကားဘူး။ အစိုးရနဲ႔ဘဲေပါင္းၿပီးလုပ္သြားၾကတယ္။ ဒါေတြကေတာ လြန္တာ ေပါ့ေနာ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ေငြရမွာဘဲသိတယ္။ ဒီဟာရဲ႕ဆိုးက်ိဳးကိုမသိဘူး။ ေနာက္ၿပီးျမန္မာျပည္မွာ ဒီလို မ်ိဳးဆိုးက်ိဳးေတြရွိတာကိုေျပာျပတဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြမရွိဘူး။ ေနာက္ၿပီးစြမ္းအင္ဝန္ႀကီး ကေျပာလိုက္ေသး တယ္   မီးရမယ့္အလုပ္ဘဲ ဆိုတာမ်ိဳးတို႕ေပါ့။ ဒါေတြကိုၾကည့္ရင္ အစိုးရကလဲ တိုင္းျပည္နဲ႔ႏိုင္ငံ ထိခိုက္မွာကို မၾကည္႔ ေတာ့ဘူး။

ေမး။ ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တိုင္းရင္းသားအေရးနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ သိခ်င္တာေလးေတြရွိတယ္။ အခုက ႏိုင္ငံတကာကလည္းေျပာေနၾကၿပီ ဘာျဖစ္လို႔ ကခ်င္ေတြဆက္ၿပီးတိုက္ေနၾကေသးသလဲ။ အခုေျပာင္းလဲလာတဲ့ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးမွာ ဒီေျပာင္းလဲမႈကိုဘဲ ဦးတည္ၿပီးလုပ္ရမယ့္ဟာကို စစ္ပြဲေတြျဖစ္ေနေသးသလဲ။ ေနာက္ၿပီး တိုင္းရင္းသား အေတာ္မ်ားမ်ားက မိမိစာေပ၊ ဘာသာစကား၊ ယဥ္ေက်းမႈုေတြကိုထိန္းသိမ္းခ်င္တယ္ဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကို federal ရခ်င္ၾကတယ္။ ဒီကိစၥနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ ဆရာ႕အေနနဲ႔ဘယ္လိုျမင္သလဲ။

ကၽြန္ေတာ္ထင္တာ ပထမဦးဆံုးကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ common interest ကုိရွာဖို႔ပါဘဲ။ ဒီမွာက အေပးအယူေတြရွိႏိုင္တယ္။ ကိုယ့္တိုင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္းၾကားထဲမွာ ဘယ္ေလာက္နားလည္မႈရွိေနၿပီလဲ ဆိုတာသိဖို႔ကအေရးအႀကီးဆံုးဘဲ။ ေနာက္ၿပီးအဓိကကေတာ့ လံုျခံဳေရးကိုၾကည္႔ရတာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ႏိုင္ငံကို ႏိုင္ငံႀကီးေတြျဖစ္တဲ့ china နဲ႕ India ေတြက ဝိုင္းဝန္းထားေတာ့ ဒီႏိုင္ငံေတြရဲ႕ က်ဴးေက်ာ္မႈေတြကိုမခံရေအာင္ ႏိုင္ငံအတြင္းမွာတိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ စည္းလံုးမႈလိုပါတယ္။ ျပည္တြင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာက ပထမဦးစားေပး၊ ဒုတိယအဆင့္က လံုျခံဳေရးရွိၿပီဆိုရင္ development ဆိုတာက စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈအျပင္ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႕ လူေတြရဲ႕အသိ တိုးတက္မႈ။ အဲဒါေတြကိုေျဖရွင္းေပးႏိုင္တာက ဖြဲ႔စည္းပံု။ ဖြဲ႔စည္းပံုက အာမခံ ေပးရမွာကို ပါးစပ္နဲ႔အာမခံလို႔မရဘူး။ federal constitution လုိ႔ေျပာရင္ အႏွစ္သာရက ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ agreement ေတြၾကားထဲမွာ။ ဟိုတုန္းကလည္း ပင္လံုကေနစခဲ့တာပါ။ ႏိုင္ငံေရးအရျဖစ္ေစ လူမ်ိဳးေရး အရ ျဖစ္ေစ တန္းတူညီတူရွိရမယ့္မူေပၚမွာအေျခခံရမယ္။ ဒါေတြကို ဖြဲ႔စည္းပံုက အာမခံရမယ္။ Federal ဆိုတာက self rule and share rule ဆိုေတာ့ ကိုယ့္ေဒသကိုလည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပိုင္ခြင့္ရွိရမယ္။ ေနာက္ၿပီး common interest နဲ႕ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘယ္ေလာက္သေဘာတူထားသလဲ။ အထက္ကအမိန္႔နဲ႕ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ သေဘာတူထား တာေတြ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အခု cease fire ေတြမွာလုပ္ေနတယ္ဆိုတဲ႔ေနရာေတြမွာ constitution ကအာမခံခ်က္မရွိဘူး။ အဲဒါလဲမရွိတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အခုေလာေလာဆယ္မွာထားလိုက္ပါအုံး။ development ကုိပိုၿပီးလုပ္ပါအံုးလုိ႔ေျပာလာၾကတယ္။ တကယ္ဆိုေတာ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈဆိုတာက ဒုတိယအဆင့္ ဒါကိုေက်ာ္ေနတယ္လို႔ျမင္တယ္။ အခုဆိုရင္ ကခ်င္ မွာမၿငိမ္းခ်မ္းေသးဘူး ဆိုေတာ့ common interest က အဲဒီမွာပ်က္ေနၿပီ။ ဆိုတာက constitution က အာမ မခံထားလို႔။ ေနာက္ၿပီး Development မွာ ထြက္လာတဲ့အျမတ္ေတြကိုဘယ္လိုလုပ္မလဲဆိုတာမပါဘူး။ အခုကတိုင္းျပည္မွာ ဗမာေတြကမ်ားေနေတာ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြလဲသူတို႔လက္ထဲမွာရွိေနတယ္။ တရားမွ်တတဲ့ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ိဳးျဖစ္ရမယ္ေလ။ ဘယ္ေနရာ ဘယ္လိုမ်ိဳးအက်ိဳးရလဒ္ေတြျဖစ္ေစ share လုပ္ရပါမယ္။ ေနာက္ၿပီး ျပႆနာျဖစ္လာရင္ ဘယ္လို ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ေျဖရွင္းမလဲဆိုတာလဲပါေသးတယ္။ federal မွာ ျပည္နယ္ေတြကအဆင့္အတူတူ ျဖစ္တာေၾကာင့္တေယာက္ကိုတေယာက္ဗိုလ္က်လို႔မရဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ဒီအေျခခံ ၃ ခုကိုဘယ္ကအာမခံ သလဲ ဆိုေတာ့ constitution ကဘဲအာမခံေပးတယ္ေလ။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာ ၃ ရပ္ကိုလည္းေဝခြဲရမယ္။ ျပည္နယ္အစိုးရနဲ႔ ဗဟိုအစိုးရေတြဆိုၿပီးေတာ့ ခြဲျခားထားရမယ္ ဆိုရင္ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔ေတြလည္း မရွိေတာ့ဘူး။ ျပည္ေထာင္စုစစ္တပ္ဆိုတာဘဲရွိေတာ့တယ္။ ဒီအထဲမွာ တခုက အျမဲတမ္းစစ္တပ္နဲ႔ အရံ စစ္တပ္ရွိတယ္။ စစ္မျဖစ္ဘူးဆိုရင္ အရံစစ္တပ္ကလူေတြက စစ္သားေတြမဟုတ္ဘူးဆိုေတာ့ လူတိုင္းလူတိုင္း ဟာစစ္မႈမထမ္းမေနရ ဥပေဒကို ျပဌာန္းလိုက္ၿပီးေတာ့ စစ္ပညာသင္တန္းကို ၂ ႏွစ္တက္ထားရမယ္။ အစ္စေရး တို႔မွာသံုးေနတဲ့စစ္တပ္ေတြလိုေပါ့။ သူတက္တဲ့ဟာေတြလဲကိုယ္တက္တယ္ ဆိုေတာ့ ဗိုလ္က်လို႔မရဘူး။ ေနာက္ၿပီးတေယာက္နဲ႔တေယာက္ ယံုၾကည္မွုေတြပိုရွိလာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီစနစ္ကို ဖြဲ႔စည္းပံုကလည္း အာမ မခံထားဘူး။

ေမး။ ။ အခု BLC အေနနဲ႔ ေရွ႕ဆက္ၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္မည့္လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကိုသိပါရေစ။

ကၽြန္ေတာ္တို႔က အထဲကိုသြားဖို႔အစီအစဥ္ေတြရွိတယ္။ အထဲမွာထက္အျပင္မွာလုပ္တာဟာ ေျပာရရင္ေတာ့ ကုန္က်စရိတ္ေတြဟာတအားကြာတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဒီဘက္မွာ ပြဲတခုလုပ္တာဟာ ဟိုဘက္မွာ ၅ ခုလုပ္တာနဲ႔သြားတူေနတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေျပာရရင္ Donner ေတြကလည္းစဥ္းစားလာၾကၿပီ။ ေျပာင္းလဲ လာတာကို အထဲမဝင္ေသးတာလဲဆိုတာတို႔။ ဒါေၾကာင့္မို႕လို႕ကၽြန္ေတာ္တို႔ကလည္း အခုအထဲမွာ လုပ္ႏိုင္မည္႔ ဟာေတြကိုရွာေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုထိကာလကေတာ့ဘာမွေသခ်ာမေတြ႔ေသးဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ အခု အထိက ဒီဘက္မွာဘဲေခၚလုပ္တာေတြဘဲရွိေသးတယ္။ တရားသူႀကီးေတြနဲ႔လုပ္ဖို႔ကသူတို႔က သူတို႔ပါးစပ္မဟ ရဲၾကေသးဘူး ။ သူတို႔ေနာက္ကြယ္မွာ အာဏာကိုကိုင္ထားတဲ့လူေတြရွိတာေၾကာင့္ သူတို႔နဲ႔လုပ္ဖို႔က မလြယ္ ေသးတဲ့ အေနအထားမွာရွိေနၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၂၀၁၅ ကိုအားလံုး ပစ္မွတ္ထားဖို႔ကိုတိုက္တြန္းေနတယ္။ ဒီထက္လည္းပိုပြင့္သြားရင္ လည္းကၽြန္ေတာ္တို႔အတြက္လည္းေကာင္းေဆာင္ရြက္စရာေတြလည္း ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္သြားတာေပါ့။ မဟုတ္ရင္ေတာ့ cronies ေတြနဲ႔ျပည္႔သြားမွာဘဲ။ ဒီကာလမွာေတာ့ ကိုယ့္အခ်င္းခ်င္း နားလည္ေအာင္ ဘယ္လိုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မလဲနဲ႕ community base ေတြမ်ားမ်ားေပၚလာႏိုင္ရင္ ေကာင္းမယ္ လို႔ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ထင္ပါတယ္။ 

RFA 31 July 2012 (Evening Broadcast).... AHRC

RFA 31 July 2012 (Evening Broadcast)

အခုအပတ္ဦးေဇာ္မိုးေက်ာ္တင္ဆက္တဲ့ ႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕အေျပာင္းအလဲ (45:16-51:24 )

ဒီအပတ္မွာေတာ့တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနဲ႔ စစ္တပ္ရဲ႕အခန္းဂ႑န္နကိုတင္ဆက္မွာပါ။
ေသာတရွင္မ်ားခင္ဗ်ာ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒီမိုဂေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြစတင္ေနၿပီလို႔ အသိအမွတ္ျပဳေျပာဆိုေနတာေတြကို ေသာတရွင္ေတြသိၿပီးျဖစ္မွာပါ။ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံအျဖစ္ အမွန္တကယ္ေရာက္ရွိဖို႔ဆိုရင္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး အျပည္႔အဝရွိဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။

ပထမခ်က္အေနနဲ႕က ဖြဲ႔စဥ္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံစည္းမ်ဥ္းဟာ ဒီမိုကေရစီကိုေဖာ္ေဆာင္တဲ့ဥပေဒေတြ အျပည္႔အဝဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ထား ဖို႔လုိအပ္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕အခြင့္အေရးေတြကိုအကာအကြယ္ေပးထားဖို႔ အာမခံထားဖို႔လိုပါတယ္။ ဒါမွအဲဒီဥပေဒေတြကို ျပည္သူလူထုကေရာ ၊အစိုးကေရာ ၊စစ္တပ္ကပါ အားလံုးေလးစားလိုက္နာမွာျဖစ္ၿပီး တရားဥပေဒစိုးမိုးမွုရွိလာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာတရားဥပေဒစိုးမိုးမွုနဲ႔ပက္သက္လို႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက သမိုင္းဝင္စကားတခုကိုတင္ျပေပးလုိပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို ၁၇၉၇ ခုႏွစ္က အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့ ဒုတိယ သမၼတ ဂၽြန္အက္ဒမ္ (John Adams ) ေျပာခဲ့တဲ့စကားတခြန္းရွိပါတယ္။ သူက “ Our country is a government of Laws not of Man” လိုေျပာဆိုခဲ႔ပါတယ္။ ဆုိလိုတာက ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ ႏိုင္ငံကို ဥပေဒက အုပ္ခ်ဳပ္တာပါ။ လူေတြက အုပ္ခ်ဳပ္တာမဟုတ္ပါဘူးလုိ႔ ေျပာဆိုခဲ့တာပါ။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဆိုတာ အုပ္ခ်ဳပ္သူေကာ ႏိုင္ငံသားအားလံုးေရာ ဥပေဒရဲဲ႕ေအာက္မွာ တန္းတူရွိေနတာဆိုလိုပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက သူတို႔ကိုသူတို႔ constitutional Democracy ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံစည္းမ်ဥ္းနဲ႔ ျပဌာန္းထားတဲ့ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံလို႔ေျပာဆိုပါတယ္။ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံစည္းမ်ဥ္းဟာတရားဥပေဒစိုးမိုးေရးရဲ႕ အေျခခံအုပ္ျမစ္လည္းျဖစ္ပါတယ္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဆိုတာနဲ႔ပက္သက္ၿပီး အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္က လူ႔အခြင့္အေရးေရွ႕ေန ဦးမင္းလြင္ဦးကေတာ့အခုလိုရွင္းျပပါတယ္။

ဦးမင္းလြင္ဦး ။ ။ “ဥပေဒပါျပဌာန္းခ်က္ေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္သူအစိုးရေကာ အုပ္ခ်ဳပ္ခံရတဲ့ ျပည္သူေတြကေကာ ေလးစားလုိက္နာၿပီးေတာ့ ဥပေဒရဲ႕ေအာက္မွာ ဥပေဒ ျပဌာန္းခ်က္ေတြအတိုင္းတေတြမသိမ္းလိုက္နာ ရင္ေတာ့ တရားဥပေဒစိုးမိုးျခင္းရွိတယ္လို႔ကၽြန္ေတာ္တို႔ေျပာလို႔ရပါတယ္။ အဲဒီလုိမ်ိဳးလုိက္နာေဆာင္ရြက္ျခင္းမရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ တရားဥပေဒစိုးမိုးမွုကင္းမဲ့တယ္လို႔ကၽြန္ေတာ္တို႔ေျပာႏိုင္ပါတယ္။”
လက္နက္ကိုင္ေဆာင္ထားတဲ့ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ဟာ စံျပလုိက္နာတဲ့အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ဖို႔လုိအပ္တယ္လို႔ ဦးမင္းလြင္ဦးကေျပာပါတယ္။ ဒီေတာ့ျမန္မာ့သမိုင္းတေလွ်ာက္ စစ္တပ္နဲ႔ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဆိုတာ ဘယ္လုိအေျခအေနမ်ိဳးရွိခဲ့ပါသလဲ။ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းယူတာဟာ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို စတင္ဖ်က္စီးလိုက္တာဘဲလုိ႔ ဦးမင္းလြင္ဦးကေျပာပါတယ္။

ဦးမင္းလြင္ဦး ။ ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ စစ္တပ္က ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕အာဏာစတင္သိမ္းယူလိုက္တာက ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၁၉၄၇ အေျခခံဥပေဒပါ ျပဌာန္းခ်က္ေတြနဲ႕မညီဘူး ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အာဏာကိုမတရား လက္နက္နဲ႔ရယူ သိမ္းပိုက္ခဲ့တယ္ဆိုတာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဥပေဒနားလည္ၾကတဲ့ လူတိုင္းသိၾကပါတယ္။ အဲဒီလုိမ်ိဳးအာဏာ သိမ္းၿပီးတဲ့အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဒီ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ ဦးျမသိန္းတို႔ကို ယာယီထိန္းသိမ္း ခဲ့တယ္ဆိုတာေတြက တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကိုစတင္က်ဴးလြန္ေဖာက္ဖ်က္တယ္လို႔ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ အဲဒီလုိယူဆပါတယ္။”

ဒါအျပင္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ စစ္တပ္က တႀကိမ္အာဏာသိမ္းခဲ့တာကလည္း တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကိုပ်က္ျပားေစပါတယ္။
ဦးမင္းလြင္ဦး ။ ။ “ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီတက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ျမန္မာ႔ဆိုရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ပါတီဆိုတာေပၚလာတယ္ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ေပၚလာတာနဲ႔တၿပိဳင္နက္တည္မွာ ျပည္သူ႔တရားကို ျပည္သူေတြကသာ စစ္ေဆးစီရင္ရမယ္ဆိုတာနဲ႔ ဘယ္ႏိုင္ငံမွာမွ မရွိေသးတဲ့ တရားစီရင္ေရးေတြကို ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္က အေျခခ် က်င့္သံုးၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာအရင္တုန္းက အေျခခံခဲ့တဲ့ တရားစီရင္ေရးစနစ္ကို ဖ်က္စီးခဲ့တယ္လုိ႕ ကၽြန္ေတာ္ပထမဦးစြာေျပာခ်င္တယ္။ ေနာက္ပိုင္းျမန္မာဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ပါတီ ၿပိဳလဲသြားၿပီးေတာ့ စစ္တက္ကေနၿပီး စက္တင္ဘာ ၁၈ ရက္ေန႔မွာ အာဏာသိမ္းယူခဲ့တယ္။ ေနာက္ပိုင္း အမိန္႔အာဏာညြန္ၾကားတဲ့ Marshal law ဥပေဒေတြ နဲ႔တုိင္းျပည္ကုိ အုပ္ခ်ဳပ္လာတယ္။
ၿပီးေတာ့မွ တပ္မေတာ္ရဲ႕တရားစီရင္မွုေတြနဲ႔မကင္းတဲ့ တရားစီရင္ေရးစနစ္အသစ္တခုနဲ႔ ႏွစ္၂၀ ေလာက္အုပ္ခ်ဳပ္လာခဲ့တယ္။ ေနာက္ ၈၈ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းကေနစၿပီးေတာ့ တရားစီရင္ေရးစနစ္ဟာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာပိုင္ေတြရဲ႕လက္ေအာကိုလံုးဝေရာက္သြားခဲ့တယ္။ လဒ္စားမႈ၊ခ်စားမႈေတြေပၚေပါက္လာတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးကုိ အေၾကာင္းျပၿပီးေတာ့ ႏိွက္စက္မွုေတြေပၚေပါက္လာတယ္။ ဒါေတြက တပ္မေတာ္ကေနၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ကိုအာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ တဆင့္ၿပီးတဆင့္ ယို႔ယြင္းလာေအာင္စနစ္တက် လုပ္ခဲ့တယ္လုိ႔ေျပာလို႔ရပါတယ္။”

တိုင္းျပည္ရဲ႕လိုအပ္ခ်က္အရ အာဏာသိမ္းယူရတယ္လုိ႔မည္သို႔ပင္ဆိုေစ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံစည္းမ်ဥ္းနဲ႔ တည္ဆဲဥပေဒေတြကို ေက်ာ္္ၿပီး လုပ္တဲ့လုပ္ရပ္ဟာ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို တမင္ ယို႔ယြင္းလာေအာင္လုပ္တာလို႔ ဦးမင္းလြင္ဦးက ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံစည္းမ်ဥ္းမွာ စစ္တက္က အာဏာသိမ္းယူႏိုင္ေအာင္ထည့္သြင္းေရးဆြဲထားတာလုိ႔လဲဆိုပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ျမန္မာႏိုင္ငံ ဒီမိုဂေရစီထြန္းကားမွုမွာ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပဳျပင္ဖို႔လုိသလို ျမန္မာ့တပ္မေတာ္အေနနဲ႔တရားဥပေဒကိုေလးစားလိုက္နာတဲ့ ဥပေဒရဲ႕ေအာက္မွာေနတဲ့ စံျပအဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေအာင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔လိုအပ္တယ္လို႔ ဦးမင္းလြင္ဦးက ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။
ဒါေတြကေတာ့ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနဲ႔ စစ္တပ္ရဲ႕အခန္းဂ႑ကိုတစိတ္တပိုင္းတင္ဆက္လိုက္တာပါ။

VOA တိုက္ရုိက္ေလလိႈင္း ... 18 May 2012

 

VOA တိုက္ရုိက္ေလလိႈင္း 

12 May 2012 (Evening Broadcast)

ဒီေန႔ေဆြးေႏြးမဲ့အေၾကာင္းအရာကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အခုလက္ရွိတရားစီရင္ေရးစနစ္ ဟာ ဒီမိုကေရစီ ေဖာ္ေဆာင္ေနတဲ့လမ္းေၾကာင္းနဲ႔ကိုက္ညီေနရဲ႕လား ဆိုတာကိုပထမ ေမးထား ပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒီေခါင္းစဥ္ရဲ႕ ပထမပိုင္းကို ဘယ္ေသာတရွင္ကမွ ကိုက္ညီ တယ္လို႔မေျပာၾကပါဘူး။ ဆိုေတာ့ ကိုက္ညီမညီေဆြးေႏြးေနရင္ အခ်ိန္ျဖဳန္းတဲ့ ဟာဘဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဆိုေတာ့ ဒုတိယ ပိုင္းျဖစ္တဲ့ မညီရင္ညီေအာင္ဘယ္လို လုပ္ရမလဲ ဆိုတာ၊ ဘာေတြယို႔ယြင္းေနသလဲ၊ ဘာေၾကာင့္မညီတာလဲဆိုတာ ကိုအဓိက ထားေဆြးေႏြးမွာျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ 

ဒီကေန႔ေသာတရွင္ေတြေမးျမန္းေဆြးေႏြးၾကမဲ့အထဲမွာက်ေတာ့ တရားစီရင္ေရးနဲ႔ ပက္သက္လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေရြးထားတဲ့ ပင္တိုင္ေဆြးေႏြးမဲ့ ပုဂိဳလ္ကလည္း ဥပေဒပညာရွင္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ကိုေဇာ္၀င္းလိႈင္ စာရင္းျပဳစု ထားတဲ့ ပါ၀င္ေဆြးေႏြးမဲ့ ေသာတရွင္ေတြကလည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားေရွ႕ေနႀကီးေတြဘဲျဖစ္ေနေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ထင္တယ္ ကၽြန္ေတာ္ေတာင္လိုရဲ႕လားလို႔ ေရွ႕ေနႀကီးေတြကို တင္ေပးလိုက္ၿပီး ေဆြးေႏြးသြားရင္ေတာင္ေတာ္ေတာ္ျပည္႔စံုေနၿပီလို႔ ထင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေရြးထားတဲ့ ပုဂိုလ္ႏွစ္ဦးကေတာ့ ဦးမင္းလြင္ဦး အာရွလူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီက လူ႔အခြင့္အေရးေရွ႕ေနတဦးျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ရဲ႕ ဥပေဒ အႀကံေပးအဖြဲ႔၀င္တဦးျဖစ္တဲ့ ေရွ႕ေနႀကီးဦးေအာင္သိန္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ ပါ၀င္ေဆြးေႏြးမဲ့သူေတြလည္းေရွ႕ေနေတြျဖစ္ပါတယ္။ 

ကၽြန္ေတာ္ဒီေန႔ပထမဦးဆံုးေသာတရွင္ေတြေမးတဲ့ အေၾကာင္းအရာထဲက စာနဲ႔ စတင္  ေဆြးေႏြးခ်င္ပါတယ္။ တခါတခါအေရးႀကီးတဲ့ စာေတြက်န္ခဲ့တာရွိေတာ့။ ကၽြန္ေတာ္ေသာတရွင္ေတြရဲ႕စာေတြကိုေလ့လာၾကည္႕တဲ့အခါ တခ်ိဳ႕ က ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တရားစီရင္ေရး ယိုယြင္းပ်က္ပ်ားေနတဲ့အေၾကာင္းအရင္းဟာ အဓိကအားျဖင့္ ဆန္းစစ္ တဲ့ ေသာတရွင္ႏွစ္ဦးကို ေတြ႕ရပါတယ္။ တဦးကေတာ့ အထက္အာဏာ ပိုင္ေတြ ရဲ႕အလိုက် အတိုင္း တရားသူႀကီးေတြ၊ တရားရံုးေတြကေဆာင္ရြက္ေနတယ္ ဥပေဒကို မၾကည္႔ၾကဘူး။ ေသာတရွင္ေဒၚႏြဲ႕စႏီၵသန္းဆိုတဲ႔ အမ်ိဳးသမီးတဦး ျမန္မာျပည္က လက္ေရးနဲ႔ ေရးပို႔တဲ့ စာထဲမွာေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕တရားစီရင္ေရးဟာ စစ္အစိုးရ လက္ထက္ ကနဲ႔ အရပ္သားအစိုးရဆိုတဲ့လက္ထက္နဲ႔အတူတူပါဘဲတဲ့။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္အႀကီးအကဲမ်ားရဲ႕အလိုက် သက္ဆိုင္တဲ့လူေတြက လူေတြကို ညွင္းပန္းျခိမ္းေျခာက္ၿပီးေတာ့ အဓမၼနည္းနဲ႔ေျဖာင့္ခ်က္ေတြရယူတယ္။ အဓမၼေျဖာင့္ခ်က္မွာ အေျခခံၿပီးေတာ့ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္တယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ ေပးထား ပါတယ္။ နမူနာအားျဖင့္ မၾကာေသးခင္က ေသဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းခံရတဲ့ ၿဖိဳးေ၀ေအာင္ ကိစၥကို သူေဖာ္ျပထားပါတယ္။ တရားစီရင္ေရးမွာပါတဲ့ အျမင့္ဆံုးပုဂိဳလ္ေတြဆိုတာလဲ စစ္တပ္ဘက္က အသြင္ကူးေျပာင္းထားတဲ့လူေတြျဖစ္လို႔ ဘာမွမေျပာင္းလဲဘူးလို႔ ဆိုထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တေယာက္ ေမာင္ ဥပေဒ ဆိုတာ ေဆြးေႏြးထားတာက အာဏာရွင္စနစ္ဟာအျမစ္မပ်က္ေသးဘူးဆိုတာက အဓိကပါဘဲ။ ဆိုေတာ့ အာဏာရွင္ စနစ္ကို ျပည္သူ႕ အာဏာေတာ္လွန္ေရးနဲ႔မဖယ္ရွားျပစ္ႏိုင္ရင္ ေတာ္ေတာ္နဲ႔ျဖစ္မွာ မဟုတ္ဘူး ဆိုတာကိုေဆြးေႏြးထားတာေတြ႔ရပါတယ္။ ဆိုေတာ့အေၾကာင္းအရင္ေတြကိုဆန္းစစ္တာျဖစ္ပါတယ္။  Panel ေဆြးေႏြးမဲ့ လူႏွစ္ဦးအေနနဲ႔ ဘယ္လိုသေဘာရပါသလဲ။ 

ဦးေအာင္သိန္းခင္ဗ်ာ။ ေစာေစာက ေသာတရွင္ေတြေရးထားတာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာတရားစီရင္ေရးဟာ အံ၀င္ခြင္က်ျဖစ္ေနတယ္။ ပ်က္စီးယို႔ယြင္းျဖစ္ေနတဲ့ ဆိုတာေျပာတဲ့ေသာတရွင္ႏွစ္ဦးေဆြးေႏြးတာ ဘယ္လိုျမင္ပါသလဲခင္ဗ်ာ။

ဦးေအာင္သိန္း ။    ။ မွန္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံက ၆၂ ခုႏွစ္တုန္းက စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းၿပီးေနာက္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြက စစ္ကၽြန္ ဘ၀ ေရာက္သြားတဲ့အခ်ိန္ကစၿပီးေတာ့ ဒီမိုကေရစီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ တရားစီရင ္ေရးဟာ လံုး၀ပ်က္စီးသြားတယ္ဆိုတာ ယခုဆိုရင္ႏွစ္ ၅၀ ေက်ာ္ခဲ့ၿပီေပါ့ခင္ဗ်ာ။ ဆိုေတာ့ စစ္တပ္က ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ႏွစ္ခါ အာဏာျပန္သိမ္းခံရတာလဲရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ဟာ အလြန္မွ ပ်က္စီးယို႔ယြင္း သြားၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ အဆင္းရဲဆံုး  ဘ၀ေရာက္သြားခဲ့ တယ္ ဆိုတဲ့ သာဓကေတြလည္းရွိတာဘဲေလ။ အဲဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က စစ္အာဏာရွင္ ရဲ႕တရားစီရင္ေရးစနစ္ေတြနဲ႔ သြားေနရတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာျပေနရတဲ့အတြက္လည္း အဲဒါမွန္တယ္လို႔ဘဲ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ေမး ။         ။ဟုတ္ကဲ့ ဦးမင္းလြင္ဦးေကာ ဘယ္လိုျဖည္႔စြက္ေျပာခ်င္ပါသလဲခင္ဗ်ာ။ ဒီလိုတရားစီရင္ေရးစနစ္ယို႔ယြင္းေနရတာ။ ဦးမင္းလြင္ဦးကို ကၽြန္ေတာ္မေမးခင္မွာ ေသာတရွင္၂ ဦးအျပင္ေနာက္ေသာတရွင္ေရးတာေတြလည္းရွိေနေသးတယ္။ သံတာ၀တီ သုေတတီ ဆိုတာေရးတဲ့ဟာရွိေသးတယ္ ။ သံတာ၀တီဆိုတာ ခ်င္းတြင္း ဘက္က သူေရးထားတဲ့ အထိကစာက တရားစီရင္ေရးပ်က္စီးျခင္းရဲ့ အဓိက အေၾကာင္းအရင္းကေတာ့ အမွုသည္ေတြဘဲျဖစ္တယ္။ အခြင့္အေရး မတရား ယူခ်င္တဲ့ အမွုသည္ေတြက တရားသူႀကီးေတြကို လဒ္ထိုးတယ္။ ယွင္ၿပိဳင္ဘက္ အမွုသည္ ကလည္း မေနသာေတာ့ဘဲနဲ႔ လဒ္ထိုးရျပန္တယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ မ်ားမ်ားေပးတဲ့ သူႏိုင္တာဘဲဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဒီမွာ စဥ္းစားၾကည္႔တယ္။ လာဘ္ယူတဲ့လူကအျပစ္လား။ လာဘ္ထိုးတဲ့လူက အျပစ္လား။ ၾကက္နဲ႔ ၾကက္ဥ ဘယ္ဟာအရင္ျဖစ္သလဲဆိုတာ မ်ိဳးျဖစ္ေနပါတယ္။ ဆုိေတာ့ ဦးမင္းလြင္ဦး ဘယ္လိုထင္သလဲဆိုတာ ေျပာပါအုန္းခင္ဗ်ာ။

ဦးမင္းလြင္ဦး ။      ။ ဟုတ္ကဲ့ပါ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံ ရဲ႕တရားစီေရးေရးစနစ္က ေစာေစာက ဆရာဦးေအာင္သိန္းေျပာသြားသလိုဘဲေပါ့ေနာ္၊ ၁၉၆၂ ကေနစၿပီးေတာ့ ယို႔ယြင္းလာခဲ့တာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ယေန႕အခ်ိန္အထိ ဆိုရင္ေတာ္ေတာ္ ေၾကာက္စရာ ေကာင္းတဲ့ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္တယ္ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္ ပထမဆံုးေျပာခ်င္ပါတယ္။ အဲဒါဘာလဲဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ တရားစီရင္ေရးနဲ႔ ဥပေဒေရးရာ ေကာ္မတီ ဥကၠဌ  သူရဦးေအာင္ကိုက ဒီဇင္ဘာ၂၉ ရက္ေန႕မီဒီယာေတြနဲ႔ေတြ႔ဆံုပြဲမွာ တည္ဆဲဥပေဒေတြ မွာ ဥပေဒေတြနဲ႕မညီညြတ္ဘဲနဲ႕ အဂတိလိုက္စားၿပီး စီရင္ခ်က္ေတြခ်မွတ္တဲ့ တရားသူႀကီး ေတြ ကို အေရးယူႏိုင္မယ့္ ဥပေဒေတြမ်ိဳးသတ္သတ္မွတ္မွတ္ ျပဌန္းထား ျခင္း မရွိေသးဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ျပည္သူ႔လြတ္ေတာ္ကို တင္ျပျပဌာန္း ႏိုင္ရန္စီစဥ္ လွ်က္ရွိတယ္ဆိုတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ထုတ္ေဖာ္ေျပာလိုက္တာဟာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းတဲ့ဟာမ်ိဳးျဖစ္သြားတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံမွာယခင္ကတည္းက တရားစီရင္ေရးစနစ္ ကို တရားရံုးခ်ဳပ္က ေနၿပီးေတာ့ လက္ေအာက္ခံ ရံုးအဖြဲ႔အစည္းအသီးသီးကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္း ေတြရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဌာနဆိုင္ရာ စံုစမ္းစစ္ေဆး မွုေတြလုပ္တယ္။ ေနာက္ၿပီးလို႔ရွင္ရင္ အျပစ္ရွိေၾကာင္းထင္ရွားရင္ ျပစ္မွုဆိုင္ရာ ဥပေဒနဲ႔ အေရးယူတယ္။ အျပစ္ေပးတယ္။ ဒါေတြရွိေနရဲ႕သားနဲ႕ အခုလိုမ်ိဳးတရားစီရင္ေရးနဲ႔ ဥပေဒေရးဆိုင္ရာ ဥကၠဌကိုယ္တို္င္ကထုတ္ေျပာတယ္ဆိုတဲ့အခါ သူကဘဲမသိလို႔လားေပါ့။ ဒါက ကၽြန္ေတာ္တို႔ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့အေျခအေနတခုျဖစ္တယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳးေျပာလိုက္တဲ့အခါမွာကၽြန္ေတာ္တို႔ၿပီးခဲ့တဲ့ ျပည္သူ႔လြတ္ေတာ္အစည္း အေ၀းမွာ ၀ိုင္း ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးက်တယ္ေပါ့ခင္ဗ်ာ။ ေဆြးေႏြးၾကတဲ့အခါမွာ တရားရံုးခ်ဳပ္တရားသူႀကီးတေယာက္ကလည္း ၀င္ၿပီးေတာ့ေျပာတယ္။ ဒါဟာအျပဳ သေဘာေဆာင္တဲ့အတြက္ ႀကိဳသြားမွာျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ ရိသဲ့သဲ့နဲ႔ ေျပာလိုက္တဲ့ ပံုေတာ့ရွိတယ္ခင္ဗ်ာ။ မသိတာေတာ့မဟုတ္ဘူး။ ျပည္ေထာင္စုလြတ္ေတာ္ခ်ဳပ္တရားသူႀကီး ဦးစိုးညြန္႕ကေနၿပီးေတာ့ ဒါက ျဖစ္ေနတယ္။ သို႔ေသာ္လည္းဘဲ စစ္တပ္က အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့သူေတြကို လက္ရွိတရားသူႀကီးေတြကိုယ္ တိုင္ကိုက မေက်ာ္ႏိုင္ဘူးဆိုတာကိုရွင္းရွင္းလင္းလင္းကို ေဖာ္ျပလိုက္တယ္ ဆိုတာ မ်ိဳးျဖစ္တယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ထင္ျမင္ယူဆပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လဒ္ေပးလဒ္ယူမွုကိုတိုက္ဖ်က္မယ္ဆိုလို႔ရွင္ရင္ ဒီတရားစီရင္ေရးနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ကိစၥရပ္ေတြမွာ ဘာမွတရားစီရင္ေရးနဲ႔မဆိုင္တဲ့ စစ္တပ္ကလူေတြကို ေဘးဖယ္ၿပီးေတာ့ ဥပေဒပညာ ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္တက္ကၽြမ္းတဲ့လူေတြနဲ႔ စီမံေဆာင္ရြက္မွျဖစ္လိမ့္မယ္ လို႔ ကၽြန္ေတာ္က အႀကံျပဳခ်င္ပါတယ္။

ေမး ။         ။ ဟုတ္ကဲ့။ အဲဒီေတာ့ လဒ္ေပးလဒ္ယူမွုရယ္ ႏိုင္ငံေရးအာဏာအရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းက တရားစီရင္ေရးကိုလြမ္းမိုးေနတာေပါ့ခင္ဗ်ာ။ separation of power မပ်က္ဘူး။ Judiciary ကုိလည္း executive   branch ပိုင္းကလြမ္းမိုးထားတာ ကိုလည္း ေတြ႔ရတယ္ဆိုေတာ့ အခုလိုတရားစီရင္ေရးအာဏာဟာသီးျခား လြတ္လပ္စြာ ရပ္တည္မွုမရွိတာတပိုင္း၊ လဒ္ေပးလဒ္ယူမွုရွိတာတပိုင္း၊ လို႔ကၽြန္ေတာ္ျပန္ၿပီး စဥ္းစားမိပါတယ္။ ဆိုေတာ့ကၽြန္ေတာ္တို႔ သံုးသပ္တဲ့အပိုင္းမွာျပန္ၿပီးေဆြးေႏြးၾကပါစို႔။

အခုပါ၀င္ေဆြးေႏြးဖို႔ စာရင္းေပးထားတဲ့ေရွ႕ေနႀကီးေတြကို ဖိတ္ေခၚရေအာင္ ခင္ဗ်ာ။

ပထမဦးဆံုး သူကေတာ့ ဦးေအာင္ရိန္ထြန္းျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေအာင္သူရိန္ထြန္းရဲ႕သေဘာထားကို ၾကားျပရေစ။

ဦးေအာင္သူရိန္ထြန္း ။     ။ေစာနတုန္းကေဆြးေႏြးသြားတဲ့ အခ်က္ထဲမွာဘဲပါသြားတယ္ အမွုသည္ေတြလည္း အဓိကက်တယ္လုိ႔ ပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္က လိုအပ္တဲ့ ဥပေဒေတြ၊ လိုအပ္တာထက္မ်ားေနတာေတြပါတယ္။ ရွုတ္ေထြးလွတဲ့ တရားစီရင္ေရးစနစ္မွာ အမွဳကိစၥတစ္ခုထဲမွာေတာင္မွာ ဥပေဒ ၂မ်ိဳး၊၃ မ်ိဳးရွိတာကိုေတြ႔ရတယ္။ ဥပေဒတခုက အျပစ္မရွိဘူးဆိုရင္အျခားဥပေဒတခုက အျပစ္ရွိေအာင္ လုပ္ထားတာမ်ိဳးေတြေတြ႔ေနရတယ္။ အဲဒီလိုျဖစ္ေနရင္ ဥပေဒထိန္းသိမ္း ေရးမွာတာ၀န္ယူတဲ့ ရဲေတြ၊တရားရံုးေတြက သူတို႔ သေဘာအတိုင္း ႀကိဳက္သလို ဆံုးျဖတ္ ေနမွာျဖစ္တယ္။ သူတို႔ဟာတကယ္တန္းအျပစ္ရွိသူကိုေတာင္ ဥပေဒကေန လက္တလံုးျခားလြတ္ေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္သလို ၊အျပစ္မက်ဴးလြန္သူကိုလည္း ဥပေဒနဲ႔ မၿငိၿငိေအာင္ အေရးယူႏိုင္တဲ့သေဘာ မ်ိဳးေတြရွိေနတယ္။ တရားစီရင္ေရးစနစ္မွာ အခုလိုအားနည္းေနတာကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီးေတာ့ ေငြေၾကးတတ္ႏိုင္တဲ့ ရာဇ၀တ္ သားေတြက လဒ္ထိုုးၾကတယ္။ ဒီဟာက တရားစီရင္ေရး မ႑ိဳင္ ခ်စားမွု ေတြျဖစ္လာတယ္။ ဒါကိုၾကည္႔ရင္တရားစီရင္ေရး  မ႑ိဳင္ ခ်စားလာတဲ့ အဓိကေၾကာင္းအရင္းက ဥပေဒကိုလိုအပ္တာထက္ပိုမ်ားေစတဲ့အေၾကာင္းအရင္းလည္းျဖစ္လာပါတယ္။ ေနာက္တခုက ကၽြန္ေတာ္တို႔ အမွဳသည္ေတြ၊လူထုကိုတိုင္ အရိုးစြဲေနတဲ့ ကိစၥကေတာ့ ပိုက္ဆံမေပးရင္ ငါတို႔ဒီအမွုက လြတ္ေျမာက္ပါ့မလား၊ ငါတို႔ဒီအမွုကို ႏိုင္ပါ့မလားလို႔ ဒီလိုခံယူေနတယ္။ ဒီ့ထက္ပိုဆိုးတဲ့အခ်က္က တခ်ိဳ႕တရားရံုးေတြမွာဆိုရင္ ေပါက္ေစ်း ဆိုတာေတာင္ေပၚေနတယ္။ ဘယ္လိုေပါက္ေစ်းမ်ိဳးလဲဆိုရင္ အမွူလက္ခံဖို႔ ကိစၥဆိုရင္ ေစ်းတမ်ိဳး၊ ဒါဟာအမိန္႔ ခ်ဖို႔မပါေသးဘူးလို႔တရားခြင္စာေရးေတြကိုတိုင္က ညိွႏိူင္းၿပီး ေတာ ့ေဆာင္ရြက္တဲ့ကိစၥမ်ိဳးေတြကိုတိုင္ရွိတာ ေနာက္ဆံုးမွာ တရားသူႀကီးကိုတိုင္က သူ႔ေရွ႕မွာ ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္းေျပာေနတာ ။ အမွုသည္နဲ႔ ေရွ႕ေနကိုေျပာတယ္ စာေရးနဲ႔ ဘဲ ညိုလိုက္ပါဆိုတဲ့ ကိစၥမ်ိဳးေတြေတာင္ျဖစ္လာတယ္။

ဒါေတြဟာ အျမစ္တြယ္လာတာ။ ဘယ္ကတည္းက အျမစ္တြယ္လာသလဲဆိုတာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၆၀ ေလာက္ကတည္းက အျမစ္တြယ္လာတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ေတာ္ေတာ္နဲ႔ ေတာ့ လြယ္မဲ့ ကိစၥမ်ိဳးမဟုတ္ဘူးလို႔ ကၽြန္ေတာ့အေနနဲ႔ ဒီလိုထင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

ေမး။  ။ဟုတ္ကဲ့ ဦးေအာင္ရိန္ထြန္းကို ေက်း ဇူးတင္ပါတယ္။ ေရွ႕ေနႀကီးမ်ားကို ခဏရပ္ၿပီးေတာ့ အမ်ိဳးသမီးတဦးကို ကၽြန္ေတာ္ဖိတ္ေခၚလိုပါတယ္။

ယခုေနာက္တခါ ေဆြးေႏြးမဲ့ ပုဂိုလ္ကေတာ့ မေထြးျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ မေထြးၾကားပါသလား။ ဟုတ္ကဲ့ေဆြးေႏြးပါခင္ဗ်ာ။

မေထြး ။      ။ ခုနကေျပာသြားတဲ့အထဲမွာဆိုရင္ စစ္အစိုးရ၊ျမန္မာအစိုးရ ေျပာင္းလဲထားတဲ့ စနစ္မွာ အတူတူဘဲဆိုတာ ကၽြန္မေထာက္ခံပါတယ္ရွင့္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ ကၽြန္မနားလည္သေလာက္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ဟာ လူ႔အခြင့္အေရးကို အေျခခံတဲ့ စနစ္ပါရွင့္။ အခု စစ္အစိုးရေျပာေနတဲ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္ဆိုရင္ေတာ့ တရားစီရင္တဲ့ တရားရံုးဟာ ဥပေဒ ေဘာင္ ထဲမွာေနၿပီး လူ႕အခြင့္အေရး အလြန္ခ်ိဳးေဖာက္ေနပါတယ္ရွင့္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဥပေဒအရ သက္ေသခိုင္လံုမွုရွိဖို႔ လူသက္ေသနဲ႔ စာသက္ေသေတြကို တရားခံဘက္က တင္ျပထား တာေတြကိုလည္း လူသက္ေသေတြ တရားရံုးမွာမလာရေအာင္ ဖိအားအမ်ိဳးမ်ိဳး ေပးေန ပါတယ္ရွင့္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ စာသက္ေသေတြဆိုရင္လည္း တရားၿပိဳင္ဘက္က တင္ျပ ထားတာေတြကိုလည္း အမွန္ေတြကို အမွားျပဳလုပ္ၿပီးေတာ့ တင္ျပထားပါတယ္ရွင့္။ ဒီေတာ့ တရားၿပိဳင္ဘက္က ရွုံးၿပီးရင္းရွုံုးေနတာ သူတို႔ ဥပေဒေတြကိုလည္း လိုသလို ဆြဲၿပီးေတာ့အမ်ိဳးမ်ိဳးလည္းလုပ္ေနပါတယ္ရွင့္။

ေမး ။         ။ဟုတ္ကဲ့မေထြး။ ဒီကိစၥမွာ မေထြးေျပာတဲ့အထဲမွာ ခုနကေျပာတာက လဒ္ေပးတာအျပင္ သက္ေသေတြကို ခ်ိန္းေျခာက္ၿပီးေတာ့မလာနဲ႔ ဒါမ်ိဳးေတြကို ကၽြန္ေတာ္လည္းမၾကာခဏၾကားရပါတယ္။ ပရိတ္သတ္ေတြစီက သတင္းေတြထဲမွာ။ အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးအၿငိဳးအတင္းရွိတဲ့ ကိစၥေတြ ။ တခ်ိန္တုန္းကဆိုလို႔ရွင္ရင္ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးဘက္က လုပ္ရွားမွုေတြနဲ႔ ပက္သက္ၿပီးေတာ့ ဒါမ်ိဳးေတြလုပ္ခဲ့တာ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ဒါက ဘယ္ေလာက္ေတာင္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ရွိပါသလဲခင္ဗ်ာ။ ဒါနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ ဦးေအာင္သိန္းေဆြးေႏြးပါခင္ဗ်ာ။

ဦးေအာင္သိန္း ။    ။ ႏိုင္ငံေရးအၿငိဳးအေတးမွုေတြနဲ႔ ပက္သက္တာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၂၀၀၈ မွာ အင္မတန္ကို ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားႀကံဳခဲ့ရတဲ့ ကိစၥေတြပါ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီသက္ေသေတြက ဘာမွလည္းမသိ။ မသိတဲ့သက္ေသေတြကို တရားရံုးတင္တယ္။ ရဲစကၠဴေတြအရ တရားခံရဲ႕ေျဖာင့္ခ်က္ေတြနဲ႔ သက္ေသထြက္ဆိုၿပီး ရဲအရာရွိကိုတိုင္ တရားရံုးမွာထြက္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ကန္႔ကြက္တယ္။ တရားသူႀကီးကခြင့္ျပဳတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အဲဒီေျဖာင့္ခ်က္ေတြနဲ႔ဘဲတရားခံကို ျပစ္ဒဏ္ေပးတယ္။ ဒီေတာ့ကၽြန္ေတာ္တို႔က ျပစ္မွုနဲ႔ပက္သက္ၿပီးေတာ့ တရားစီရင္တဲ့အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔လြတ္လပ္တဲ့ တရားစီရင္ေရးစနစ္ တခုေပၚမွာ သြားတာမဟုတ္ဘူး။ ခင္ဗ်ာ။ ႏိုင္ငံေရးအမွုေတြနဲ႔ပက္သက္ရင္ေတာ့ အလြန္မွ က်ဥ္းက်ပ္တဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဒီ ပရ၀န္အတြင္းမွာရွိတဲ့ လူထုနားမေထာင္ႏိုင္တဲ့၊ အထူးသျဖင့္ မိသားစုေတာင္လာေရာက္နားမေထာင္ခြင့္မရွိတဲ့ တရားစီရင္ေရးေတြနဲ႔ ျပစ္ဒဏ္စီရင္သြားတာေတြအရ ဒီ၈၈ မ်ိဳးဆက္ေက်ာင္းသားေတြ၊ ေနာက္ Activist ေတြ၊ ေနာက္ ရဟန္းႆံဃံေတြအမ်ားႀကီး ဘဲဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္ၿပီးေတာ ့ ကၽြန္ေတာ္ကိုယ္ တိုင္ပင္ လွ်င္ အမွုေပါင္း ၁၅၀ ေက်ာ္ေလာက္ အဲဒီလိုအမွုေတြကို ျဖတ္သန္းခဲ့ရ တဲ့ အခါမွာ တပံုစံထဲနည္းနည္းကို အဲဒီလိုမ်ိဳးေတြေတြ႔ရတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အဲဒီအမွုအခင္းေတြဟာ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္အေရးအခင္းေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ ၂၀၀၈ခုႏွစ္မွာ ဖမ္းတဲ့သူေတြဖမ္းဆီး ၿပီးတရားရံုးမွာ အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ တခါတည္းဆြဲတင္ၿပီးေတာ့ ျပစ္ဒဏ္စီရင္ဖို႔ဘဲ လံုးပမ္းတယ္ေပါ့ခင္ဗ်ာ။

ေမး ။ ။ ဆရာဦးေအာင္သိန္း အခုေတာ့ ႏိုင္ငံေရးနဲနဲေျပလည္လာတဲ့ သေဘာကို ေတြ႔ရတယ္။စစ္အစိုးရဘက္က အၿငိဳးအေတးအထားခဲ့ဆံုးျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လာတာေတြကိုေတြ႕လာရတယ္ဆိုေတာ့ အၿငိဳးအေတးနဲ႕ ျပစ္ဒဏ္နင္းကန္ခ်မွတ္တဲ့ ကိစၥေတြေပါ့ သြားႏိုင္သလား ေရွ႕ကို ေလွ်ာ့သြားႏိုင္တယ္လို႔ဆရာျမင္မလား။  

ဦးေအာင္သိန္း ။    ။ေလာေလာဆယ္ေတာ့ ထင္သေလာက္မျမင္ေသးပါဘူးခင္ဗ်ာ။ ဒီလိုအမွုမ်ိဳးေတြဟာေနာက္ဆံုး ၿဖိဳးေ၀ေအာင္ကို ေသဒဏ္ခ်လိုက္တဲ့အမွုမ်ိဳးေတြကို ၾကည့္ရင္သူဟာလြတ္လပ္တဲ့ တရားစီရင္မွုမ်ိဳးကိုခံယူ ျခင္းမရွိဘူးဆိုတာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို သက္ေသျပေနတာဘဲ။

ေမး။  ။ ဟုတ္ကဲ့ခင္ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္ေနာက္ေဆြးေႏြးမဲ့ သူကိုဖိတ္ေခၚလိုပါတယ္။ သူကေတာ့ ဦးေကာင္းထက္ဦး။ သူလည္းဘဲေနျပည္ေတာ္က ေရွ႕ေနတဦးျဖစ္ပါတယ္။ ေဆြးေႏြးပါခင္ဗ်ာ။

ဦးေကာင္းထက္ဦး။ ။ ဒီေန႕အစိုးရသစ္လက္ထက္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဥပေဒျပဳမ႑ိဳင္ ျဖစ္တဲ့ လြတ္ေတာ္ရဲ႕လုပ္ေဆာင္ခ်က္က ၿပီၿပီျပင္ျပင္နဲ႔ တိုးတက္မွုေတြရွိလာေနတာကို ေတြ႕ေနရပါတယ္။ ပါလီမာန္စနစ္နဲ႕ေနသားမက်ေသးလို႔ ၊အေတြ႕အႀကံဳနည္းေသးလို႕ အားနည္းခ်က္ေတြရွိတယ္ဆိုေပမယ့္မၾကာခင္မွာ ဘဲ လမ္းေၾကာင္းမွန္ေပၚမွာ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ခ်ီတက္ႏိုင္ေတာ့မယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမ႑ိဳင္ကေတာ့ အေပၚကေန ေအာက္ေျခအထိ တျဖည္းျဖည္းေျပာင္းလဲ ေအာင္ႀကိဳးစားေနတာကိုေတြ႕ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ေအာက္ေျခမွာေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဌာန ဆိုင္ရာေတြရဲ႕ ဒဏ္ေတြကို ျပည္သူေတြအလွူးအလိမ့္ခံေနရတုန္းပါဘဲ။ အဆိုးဆံုးက ေတာ့ တရားေရးမ႑ိဳင္ပါဘဲ။ အဓိကတာ၀န္ရွိေနတဲ့ ရဲေတြဥပေဒတာ၀န္ရွိေတြ၊ တရားသူႀကီးေတြ ေရွ႕ေနေတြ ေလွ်ာက္စားလိမ္စား ေပါင္းစားလုပ္ေနၾကလို႕ အမွုတခုျဖစ္လာရင္တရားခံေရာ၊တရားလို ေရာဖြတ္ဖြတ္ေၾကေအာင္ ျဖစ္ရပါတယ္။

အျပင္မ်က္ႏွာတခုလံုးကို ၾကည့္ၿပီးေတာ့ မရွိတဲ့အမွုကို ရွိေအာင္လုပ္တယ္၊ ရွိတဲ့အမွုကို ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္တယ္။ေသးတဲ့အမွုကို ႀကီးေအာင္၊ ႀကီးတဲ့အမွုကို ငယ္ေအာင္လုပ္တယ္။  တရားလိုကိုတရားခံ ျဖစ္ေအာင္၊ တရားခံကို တရားလို ျဖစ္ေအာင္လုပ္တယ္။ နည္းမ်ိဳးစံုသံုးၿပီးေတာ့ ကလားပိုင္းခ်ိဳးတယ္။ ေငြမရွိတဲ့လူကေတာ့ ဘယ္ေလာက္ဘဲမွန္မွန္ ရွံုးေနေရာဘဲ။ ဒါေၾကာင့္ေထာင္ထဲကိုတန္း၀င္ေရာ။ အမွုတည္ေဆာက္တဲ့ေနရာမွာ ဒီရဲေတြက အေရးႀကီးသက္ေသေတြကိုေဖ်ာက္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္ တရားခံနဲ႔ ညိွၿပီးေတာ့ လိုသလိုေျဖရွင္းတယ္။ တခါတခါ မဆိုင္သူေတြေရာ ဆိုင္သူေတြေရာ သိမ္းႀကံဳးဖမ္းၿပီးေတာ့ ျပန္ေပးဆြဲသလိုမ်ိဳး။ တေယာက္ခ်င္း ပိုက္ဆံေပးမွ ျပန္လြတ္ေပးတယ္။ ေငြေပးတဲ့ဘက္ကေနၿပီးေတာ့ လိုသလိုအမွုကို စိတ္ႀကိဳက္လုပ္ေပးတယ္။ အဲဒီကစၿပီးေတာ့ အမွုက ကေမာက္ကမ ေျပာင္းျပန္ ေတြျဖစ္ကုန္ ေကာ။ ဥပေဒအရာရွိေတြ တရားသူႀကီးေတြကလည္းဘဲ ေငြေပးႏုိင္ တဲ့အမွုေတြအရ ပုဒ္မအႀကီးအေသးကို လိုသလိုတပ္ေပးတယ္။ အမွုကိုင္တဲ့ရဲနဲ႔ အခ်ိန္အဆက္လုပ္ၿပီးေတာ့ တရားခံတရားလို၊ ႏွစ္ဖက္စလံုးကို စစ္တုရင္ကစားသလို လိုက္ခ်က္တယ္။ အရုပ္ေတြနဲ႔တူတဲ့ ဆင္းရဲသားေတြကေတာ့ လက္ရွိတရားေရးမ႑ိဳင္ ရဲ႕ တံစားခံ၊ ခ်ေကၽြးခံ ၊ အက်ိတ္အနင္းခံရတဲ့ ဘ၀ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ပိုက္ဆံမရွိရင္ေထာင္ထဲေရာက္ လူဆိုးသူခိုးေတြ အျဖစ္ ကဗ်ည္းတပ္ခံရပါတယ္။ တကယ့္ လူဆိုးေတြကေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွေထာင္ထဲမေရာက္ၾကပါဘူး။ အဲဒါေတြကို ဒီၾကားက ဘယ္သူေတြကလုပ္ေပးေနသလဲဆိုေတာ့ တရားသူႀကီးေတြရဲ႕ စာေရးစာခ်ီ ေတြက အဲဒါေတြကို ပြဲစားအျဖစ္လုပ္ေပးေနပါတယ္။ ေရွ႕ေနေတြဆိုတာလည္း မွန္မွန္ ကန္ကန္လုပ္ရင္အလုပ္မျဖစ္ဘူး။ သူတို႔နဲ႔ေပါင္းစားမွအလုပ္ျဖစ္တယ္။ ေပါင္းမစားရင္မွန္ေပမယ့္ရွံးတယ္။ ဥပေဒေတြကလည္း တရားသူႀကီးနဲ႔ …………..
ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ေတာ့ တရားစီရင္ေရးမ႑န္တစ္ခုလံုး ရစရာမရွိေအာင္ ပ်က္စီး ေနပါတယ္။ ဥပေဒစိုးမိုးမွုဆိုတာမရွိပါဘူး။ လူတိုင္းမလံုၿခံဳသလိုခံစားေနရပါတယ္။ စနစ္ဆိုးရဲ႕အေမြဆိုးေတြကို တာ၀န္ရွိသူေတြ  စြန္႔လြတ္သင့္ပါၿပီ။ ဒါဟာ ဒီမုိကေရ စီလမ္းေၾကာင္းကို ပိတ္ဆို႔ထားတဲ့ အေႏွာက္အယုက္ ပေယာဂေတြျဖစ္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံကို မဖ်က္ဆီးသင့္ပါ ဘူးလို႔ ေျပာလိုပါတယ္ခင္ဗ်ာ

ေမး ။ ။ ကၽြန္ေတာ္ေမးခ်င္တာ “တရားခံရဲ႕ေရွ႕ေနေတြဘက္ကေကာ” ဆိုတာကို ကၽြန္ေတာ္ေမးခ်င္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ ရဲေတြအမွုလိုက္အရာရွိေတြပ်က္ဆီးတာ ဦးေကာင္းထြတ္ေျပာသလိုပါဘဲ။ ေျပာတဲ့အထဲမွာပါသြားလို႔ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ တရားခံရဲ႕ေရွ႕ေနေတြကလည္း လဒ္ေပးလဒ္ယူ သံတရာ ထဲမွာပါ၀င္ပတ္ သက္ေနၾကတာေပါ့။ တရားခံဘက္က အက်ိဳးေဆာင္ေပးတဲ့ေရွ႕ေနေတြကလည္းဘဲ။ အဲဒါတခုကို ကၽြန္ေတာ္ထည္႔ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ဦးေကာင္းထက္ဦး။ ။ စနစ္ေၾကာင့္လည္းသူတို႔ေကာင္းသလိုလုပ္ေနရတာေပါ့ခင္ဗ်ာ။ မေကာင္းရင္သူတို႔ထမင္းငတ္မွာ။ တရားခံေရွ႕ေနမွာေတြကုိလည္း တရားသူႀကီးေတြ ကိုလည္း အေပးအယူလုပ္ေစခ်င္တယ္။ မဟုတ္ရင္လည္းတရားသူႀကီးေတြကိုလည္း ဟိုေရွ႕ေနေတြကမေကာင္းဘူး။ ဒီေရွ႕ေနေတြကေကာင္းတယ္။ အဲဒီေရွ႕ေနဌားရင္ ငါတို႔တာ၀န္မယူဘူး။ အဲဒါမ်ိဳးဖိအားေပးၾကေတာ့လည္း ခုနကေျပာသလို ပုလင္းတူဘူးဆို႔ေတြျဖစ္ကုန္တာဘဲခင္ဗ်ာ။

ဟုတ္ကဲ့။ ကၽြန္ေတာ္နိဂုံးဆြဲခ်င္တာက ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွုကလည္း တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ပ်က္ျပားရျခင္းအေၾကာင္းအရင္း ျဖစ္တယ္။ သူတို႔ကလည္း စား၀တ္ေနေရးလုပ္စားမွုအတြက္ျဖစ္တယ္ေပါ့။ ထိုနည္းအတိုင္းဘဲ ဦးေကာင္းထက္ဦးေျပာခဲ့တဲ့အတိုင္းဘဲ ရဲတို႕ အစိုးရအရာရွိတို႔ ေျပာသလို ကၽြန္ေတာ္တို႔ကလည္း လခနဲ႔ မေလာက္လို႔ စားရပါတယ္ဆိုရင္ ဒါကိုေကာ ဘယ္လိုေျဖရွင္းရမလဲဆိုတာ။ အခ်ိန္ရရင္ေနာက္ပိုင္းေဆြးေႏြးၾကပါစို.။

ေနာက္ေဆြးေႏြးမဲ့အစီအစဥ္ ႀကီးတခုက်န္ပါေသးတယ္ခင္ဗ်ာ။ သူကေတာ့ ဦးမင္းသန္႔ဇင္ျဖစ္ပါတယ္။ ၾကားရပါသလား။ ဟုတ္ကဲ့ေျပာပါ။ ဘယ္လိုမ်ားေဆြးေႏြးလိုပါသလဲလို႔။

ဦးမင္းသန္႔ဇင္ ။     ။ ဒီတရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္မွာ ပထမပိုင္းက ဆရာႀကီးတေယာက္ေဆြးေႏြးသြားသလိုပါဘဲ ဒီျပည္သူေတြလဒ္ေပးတဲ့ ကိစၥလည္းပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ ဘာျဖစ္လို႔ပါရတာလဲဆိုေတာ့ လဒ္ေပးလဒ္ယူကိစၥမွာ လဒ္ေပးတဲ့လူရွိလို႔သာ လဒ္ယူတဲ့လူျဖစ္လာတာေလ။ ဒီလဒ္ယူတဲ့လူက အျပစ္ရွိတယ္လို႔ႏိုင္ငံေတာ္ကေနၿပီးေတာ့ ဒီသက္ဆိုင္ရာ ဌာနဆိုင္ရာေတြက ဆံုစမ္းစစ္ေဆးမွုေတြကို လုပ္သလို ျပည္သူေတြေရွ႕ေနေတြ နဲ႔ေပါင္းၿပီး လဒ္ေပးတဲ့ကိစၥေတြကို က ေဖာ္ထုတ္ေပးမယ္ဆိုရင္ ဒီကိစၥေတြကတရားစီရင္ ေရး မ႑ိဳင္ကိုအေထာက္အကူျပဳေပးမယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ ဆိုလိုတဲ့သေဘာက တရားခံဘက္ကလည္းသူ႕အမွုကိုလြတ္ေအာင္ ၊ တရားလိုဘက္ကလည္း တရားခံကို ရသင့္တဲ့သက္တာခြင့္ေတြကို ရေအာင္၊ ဆိုလိုတဲ့သေဘာက အာမခံကိစၥေတြကို ရေအာင္ သူ႔အေနနဲ႔ မရရွိေအာင္ တရားသူႀကီးနဲ႕ေပါင္းၿပီးေတာ့ လုပ္တဲ့ ကိစၥမ်ိဳး ေတြရွိတယ္။ အဲဒီအတြက္ လဒ္ေပးလဒ္ယူကိစၥက ယူတဲ့လူတေယာက္တည္းမွာတင္ အျပစ္ရွိတာမဟုတ္ဘူး။ ေပးတဲ့လူေပၚမွာလည္းအျပစ္ရွိတယ္။ အဲဒီေပးတဲ့ လူေပၚမွာလည္းေနာက္မေပးရဲေအာင္ ျပစ္ဒဏ္စီရင္ရမယ္။ သူ႔ကို ျပစ္ဒဏ္စီရင္တဲ့ အခါမွာလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔သတင္းမီဒီယာေတြမွာလည္းေဖာ္ျပရမယ္။ ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းစာေတြျဖစ္တဲ့ ျမန္မာ့အလင္း၊ေၾကးမွုန္၊ ျမန္မာ့အသံ၊ ျမ၀တီလိုမ်ိဳးမွာေတြ ေဖာ္ျပေပးရင္ ျပည္သူေတြဘက္ကလည္း လဒ္ေပးတာတြန္႔သြားသလို လဒ္ယူတဲ့ အစိုးရ၀န္ထန္းေတြတရားစြဲတဲ့ကိစၥကို ျဖစ္ရပ္မွန္နဲ႔တကြ မီဒီယာေတြမွာခ်ျပမယ္။ ဒီဘက္က လဒ္ယူတဲ့ပုဂိုလ္ေတြလည္း လက္တြန္႔သြားမယ္။

ေမး ။ ။ ကၽြန္ေတာ္တခုေမးခ်င္တာက ျမန္မာႏိုင္ငံဥပေဒမွာေကာ လဒ္ေပးတဲ့ လူကိုေရာ အေရးယူပိုင္ခြင့္ရွိတယ္မလား။ ဥပေဒအရ ေပါ့။

ဦးမင္းသန္႔ဇင္ ။     ။ ဥပေဒအရေတာ့ရွိတယ္ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔တကယ္တန္းေဇာင္းေပးေနတာ လဒ္ယူတဲ့လူကိုဘဲေဇာင္းေပးတယ္။ တကယ္တန္း လဒ္ေပးတဲ့ ဘက္ကို ေဇာင္းေပးမွုေတြနဲပါးတယ္။ ဆိုေတာ့ ျပည္သူေတြ က လဒ္ေပးတာကို အျပစ္ကင္းတယ္ဆိုတာ ကို ခံယူေနတယ္။ သူတို႔မွာအျပစ္ရွိတယ္ လို႔ကိုမထင္ဘူး။ ဆိုေတာ့ ျပည္သူတေယာက္က လဒ္ေပးတယ္ဆိုရင္ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ အေရးယူရမလို အလဒ္ယူမယ္ဆိုရင္လည္းကၽြန္ေတာ္တို႔က အေရးယူရမယ္။ အဲဒီလို အေရးယူတာကို ၿမံဳမထားသင့္ဘဲနဲ႔ မီဒီယာမွာ ဖြင့္ခ်ရမယ္။ ဒီလိုဆိုမွ တျခားသူေတြ လည္း လဒ္ေပးတာကို အျပစ္ရွိတယ္ဆိုတာ သူ႔အေနနဲ႕သိမွာ။ အခုက လဒ္ေပးတဲ့ကိစၥ က ဥပေဒနဲ႔မညီဘူး ဆိုတာျပည္သူေတြကမသိဘူး။ ေနာက္ဆံုးမွာ ေရွ႕ေနခေတာင္ မေပးရင္မေပးပါေစ။ တရားသူႀကီးကိုဘယ္ေလာက္ကန္ေတာ့ရမလဲဆိုတာ သိမွာ။

ေမး ။ ။ ေကာင္းပါၿပီခင္ဗ်ာ။ အခုဆရာတို႔ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတာ အင္မတန္ေကာင္းပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ ဆိုေတာ့ အခု က်န္တဲ့ ၇မိနစ္အတြင္းေလာက္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျခံဳငံုၿပီးၾကည္႔ရေအာင္။ ဘယ္လိုအေၾကာင္းအရင္းေတြေၾကာင့္ျဖစ္သလဲ။ ဘယ္လိုေျဖရွင္းၾကမလဲ။ ကၽြန္ေတာ္စဥ္းစားမိတာက ႏိုင္ငံေရးစနစ္မေျပာင္းေသးဘူး။ အာဏာရွိတဲ့အပိုင္းက ႀကီးစိုးေနတယ္ဆိုတာ တခုပါပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအၿငိဳးအေတးနဲ႔လုပ္တယ္။ ႏိုင္ငံေရးအယူအဆကြဲျပားေနတာပါပါတယ္။ ေနာက္တခါ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွု လဒ္ေပးလဒ္ယူမွုစတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို ေတြ႕ရ တယ္ခင္ဗ်ာ။ ဆိုေတာ့ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒီဟာကို ဘယ္လိုျပဳျပင္ရမလဲဆိုတာ။ ဆရာဦးမင္းလြင္ဦးနဲ႔စရေအာင္ ကၽြန္ေတာ္ထင္တယ္ မစၥတာကင္တားနားေျပာထားတဲ့အထဲမွာ Awareness တို႔ capacity building တို႔ ၾကားေနရစကားေတြအမ်ားႀကီးပါပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ အသိပညာေပးဖို႔နဲ႔သူတို႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ရွိေအာင္၊ လုပ္တတ္ကိုင္တတ္ေအာင္သင္ၾကားေပးဖို႔ဆိုတာ အဲဒါဘယ္ေလာက္ထိထိေရာက္ႏိုင္ပါသလဲ ျမန္မာႏိုင္ငံအေျခအေနနဲ႔။

ဦးမင္းလြင္ဦး ။      ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံတကာကေနသတ္မွတ္ထားတဲ့ အတိုင္းလြတ္လပ္တဲ့တရားစီရင္ေရးစနစ္ေပၚေပါက္နိုင္ဖို႔အတြက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အခ်က္ ၂၀ ရွိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့အခ်က္၂၀ထဲမွာေစာနကေျပာတဲ့ သင္တန္းေတြ ေပးမယ္ ၊Capacity Building ေတြလုပ္ေပးမယ္။ လစာလံုေလာက္ေအာင္ေပးမယ္။ တရားရံုးရဲ႕ စားရိပ္ကို အမွုသည္ေတြက ခံရတာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္က အလံုအေလာက္ေထာက္ပံ႕ေပးမယ္။ လိုက္ပါေဆာင္ရြက္ေပးတဲ့ေရွ႕ေန၊ ၀န္ထမ္း တရားသူႀကီးစတာေတြရဲ႕စား၀တ္ေနေရး ေတြအတြက္ထိုက္သင့္တဲ့၀င္ေငြေတြရေအာင္ အစိုးရက အာမခံေပးဖို႔လိုပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔တရားရံုးေတြမွာျဖစ္ေနတာက ရံုးေတြေန႔စဥ္လည္ပတ္ဖို႔အတြက္ကို ေရွ႕ပတ္စာေရးကေနၿပီးေတာ့ အမွုသည္ေတြဆီက ပိုက္ဆံယူၿပီးေတာ့ ေလွ်ာက္လြာစာရြက္ေ၀ရတဲ့အေျခအေနေတြျဖစ္ေနတာေတြကို ရပ္ခိုင္းလိုက္ဖို႔လိုတယ္။ အစိုးရေတြအေနနဲ႔ ဒီလိုမ်ိဳးကိစၥရပ္ေတြကအစ ျဖည္႔ဆီးေပးဖို႔လိုပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့တခါ တရားရံုးေတြရဲ႕ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ ပံုစနစ္ကုိ ခန္႔ခန္႔ညားညားျဖစ္ဖို႔လိုတယ္။ ဒါမွလည္းအမ်ားျပည္သူက ယံုၾကည္ေလးစား လာမွာျဖစ္တယ္။ ေနာက္တခ်က္က ကၽြန္ေတာ္တို႔ဥပေဒပိုင္းဆိုင္ရာ တရားစီရင္ေပးပိုင္း ဆိုင္ရာ ေတြမွာ ျပည္သူလူထုေတြအေနနဲ႔ သံသဃရွင္းရွင္းနဲ႔ လက္ခံယံုၾကည္လာဖို႔ လည္း အဓိကလိုတာျဖစ္တယ္။

ေမး ။ ။ဟုတ္ကဲ့ ဦးမင္းလြင္ဦး ေပးတဲ့အႀကံေကာင္းပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေရွ႕ေနႀကီး ၄ဦးက်န္ပါေသးတယ္။ တေယာက္ကို ၁ မိနစ္ေလာက္ဘဲ ရမယ္ ထင္ပါတယ္။ ဆရာဦးေအာင္သိန္းရဲ႕အႀကံေပးခ်က္ကိုေျပာပါအုန္းခင္ဗ်ာ။

ဆရာဦးေအာင္သိန္း ။   ။ကၽြန္ေတာ္ျဖတ္သန္းခဲ႔ရတဲ့ ေရွ႕ေနဘ၀အေတြ႔အႀကံနဲ႔ေျပာရရင္ေတာ့ တရားဦးစီးရံုးမွာ ကၽြန္ေတာ့ကို ဆရာလုပ္ထုံးလုပ္နည္းေတြကိုမသိဘဲကို ဆိုၿပီးကၽြန္ေတာ့ကိုေျပာတယ္။ ကၽြန္ေတာ္က လုပ္ထုံးလုပ္နည္းအပိုင္းေလးဆိုတာဘာလဲလို႔ အေပးလိုင္းကို ဆရာသေဘာ မေပါက္ လို႔ျဖစ္တာဆိုၿပီး အဲဒီလိုကၽြန္ေတာ့ကိုေျပာတယ္။ ဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔တရားစီရင္ေရး ဟာ ၾကည္႔လို႔ရွင္ရင္ ေလလံတင္တရားစီရင္ေရးလိုက်ေရာက္တယ္ခင္ဗ်ာ။ မ်ားတဲ့ လူေပးရင္ နဲတဲ့ပိုက္ဆံျပန္ေပးၿပီး မ်ားတဲ့ ပိုက္ဆံယူၿပီး အနိုင္ေပးတာမ်ိဳးလည္း ရွိပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒီတရားစီရင္ေရးစနစ္ႀကီးကို ျပဳျပင္ဖို႔ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အခ်ိန္လည္း အေတာ္ယူရအုန္းမယ္။ တရားရံုးေတြမွာလည္း ဆရာေမြး၊ တပည္႔ေမြးတဲ့ စနစ္ေတြ စည္းမရွိကမ္းမရွိဘဲ၊ လုပ္တဲ့လူေတြကို ပို႔ခ်င္တဲ့ေနရာပို႔တယ္။ တပည္႕ရင္း ေတြမဟုတ္တာလုပ္တာ လဒ္စားတာကို အတိုင္ခံရၿပီဆိုရင္ ရံုးခ်ဳပ္ကိုေခၚၿပီးခ်ိန္းထား လိုက္တယ္။ ေမ႔ေလာက္ဆိုရင္ ရာထူးတိုးေပးလိုက္ၿပီးေတာ့ တျခားကိုေျပာင္းေပး လိုက္တယ္ဆိုတဲ့ တပည္႔ေမြးဆရာေမြး တရားသူႀကီး၊ ဥပေဒအရာရွိ ေတြဒီေန႔အထိ ရွိေနတုန္းဘဲဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္ေျပာလိုပါတယ္။

ေမး။  ။ ေရွ႕ေနႀကီး ဦးေအာင္သူရိန္ထြန္း ၊ ဆရာ ဘယ္လိုျပဳျပင္ေစခ်င္လဲဆရာ ၊ ဘယ္လိုျပဳျပင္ရမလဲ။

ဒီလိုကိစၥမ်ိဳးကို ျပဳျပင္ဖို႔အတြက္ကို ေရွ႕ေနေရွ႕ရပ္ေတြအားလံုးပါ၀င္ရမယ္။ ေနာက္တခုက လြတ္လပ္တဲ့ ေရွ႕ေနအသင္းေတြရွိသင့္တယ္။ အဲဒီအသင္းေတြကေနၿပီးေတာ့ ခ်ျပသင့္တယ္။ ေနာက္တခုက ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ တိုင္းျပည္ျပဳျပင္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ ေရွ႕ေနေရွ႕ရပ္ေတြကို ပစ္ထားဖို႔မသင့္ဘူး။ ေနာက္တခုက ေရွ႕ေနႀကီးေတြရဲ႕အက်င့္ဆိုးကုိ ျပင္ဖို႔လည္းလိုအပ္တယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ဦးေကာင္ထက္ ေဆြးေႏြးပါ။

ကၽြန္ေတာ္တို႔က လဒ္ေပးလဒ္ယူ မွုကို ျပင္းျပင္ထန္ထန္အေရးယူဖို႔လိုပါတယ္။ တရားရံုးေတြဆိုးတဲ့အေၾကာင္းအပုတ္နံေတြေထာင္းေထာင္းထြက္ေနတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အႀကီးအကဲေတြက သန္႕ရွင္းေကာင္းမြန္တဲ့အစိုးရ၊ ဥပေဒေပၚမွာ ဘယ္သူ႔မွမရွိရဘူး။ ဒါေတြကို ေျပာေနေပမယ့္ လက္ေတြ႔မွာ ဥပေဒရဲ႕ ဂုတ္ေပၚမွာ တရားသူႀကီးေတြ ၊ ဥပေဒအရာရွိေတြ ခြထိုင္စားလို႔ ဥပေဒစိုးမိုးမွုဆိုတာ ပ်က္စီးေနပါၿပီ။

ဘယ္လိုလို႔သန္႔ရွင္းေကာင္းမြန္တဲ့ အစိုးရျဖစ္ႏိုင္ပါမလဲ။ ဒါေတြကုိ အေပၚက ျပတ္ျပတ္သားသားနဲ႔အေရးယူဖို႔လိုပါတယ္။ လြတ္ေတာ္ကိုယ္စားလုယ္ဆိုတဲ့ လူေတြက လည္း ငါနဲ႔မဆိုင္သလို ထိုင္မၾကည္႔ေနပါနဲ႔။ ခင္ဗ်ားတို႔တာ၀န္ေတြအမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ျပည္သူေတြမွာ ဒိအျပင္အားကိုးစရာမရွိပါဘူး။ ျပည္သူေတြရဲ႕တိုင္ၾကားခ်က္ေတြကို အေထာက္အထားယူၿပီး အေပၚကို တင္ျပၾကပါလို႔ေျပာခ်င္တယ္။ ခ်စားတဲ့ တရားသူႀကီး ေတြ ကို ဖ်တ္ခ် ဖုိ႔လိုတယ္ဆိုတာ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ေရွ႕ေနဦးမင္းသန္႔ဇင္ေနာက္ဆံုးအႀကံျပဳပါ။

ကၽြန္ေတာ္အႀကံျပဳခ်င္တာကေတာ့ ေနာက္ဆံုးလြတ္လပ္တဲ့တရားစီရင္ေရး ျဖစ္ဖို႔အတြက္ျပည္သူေတြေရွ႕မွာတရားစီရင္ရမယ္။ လူေတြတတ္ေရာက္ႏိုင္တဲ့ တရားခြင္ရွိဖို႔ဆိုတာ အဓိကလိုအပ္တယ္။ ရွိေနတဲ့ တရားခြင္ေတာင္မွ ေရာင္းစားၿပီး ေတာ့ မီးခ်စ္ဆံဗူးေလာက္ ရွိတဲ့တရားရံုးမွာ အမွုစီရင္ေနရတာကေတာ့ လြတ္လပ္တဲ့ တရားစီရင္ေရးက ဘယ္ေတာ့မွ ျဖစ္လာမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္ဒီလိုေျပာခ်င္ ပါတယ္။

အခုေသာတရွင္တဦးက သူေရးတဲ့စာထဲမွာ ေကာင္းျမင္တဲ့သေဘာနဲနဲပါတဲ့အတြက္ ဒီစာကို ဇိမ္ခံၿပီးေတာ့ ဖတ္ခ်င္လို႔နဲနဲခ်န္ထားပါတယ္။ သူကတရားေရးမ႑ိဳင္က ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ မကိုက္ညီေသးဘူးလို႔ေျပာရမွာပါ။ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေလာက္ ယို႔ယြင္းခဲ့တဲ့ ျပႆနာထဲကတခုဆိုေတာ့ ျပင္ဖို႔က်ိဳးစားေနတာကိုေတြ႔ရပါၿပီ။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာဆိုကိုင္တြယ္ေနတာကိုေတြ႔ရပါတယ္။ တျခားျပႆနာေတြထက္ အရင္ဆံုးေျပလည္မယ့္ျပႆနာေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီဟာက ဥပေဒကုိ နားလည္သူေတြ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ ဘယ္လိုလုပ္ရင္ ဘယ္လိုထိေရာက္ႏိုင္သလဲဆိုတာ သိရွိၾက တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မၾကာခင္မွာ စိတ္ရွည္လက္ရွည္နဲ႔ ၀ိုင္း၀န္းၿပီးေတာ့ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ၾကပါ၊ ေအာင္ျမင္ပါလိမ့္မယ္လို႔ေျပာတဲ့ သူကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္း သား ေဟာင္း ဦးပိုက္တင္ျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။